İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/32 K.2024/661

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı Vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Sigortalı " ... Dış Ticaret AŞ"e ait muhtelif emtia, müvekkil şirket nezdinde ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta poliçesi ile nakliye muhataralarına karşı sigortalı olduğunu, davaya konu polyester iplik emtiası davalı tarafından düzenlenen Navlun Faturasına istinaden Polonya'da Mukim ...

S.A şirketine gönderilmek üzere davalıya sağlam ve eksiksiz olarak teslim edildiğini, 21.06.2017 tarihinde alıcı firmaya varışına müteakip yapılan kontrollerde emtianın araç içinde ezildiği ve hasar gördüğünün tespit edildiğini, meydana gelen zarardan kaynaklı müvekkil şirkete müracaat edildiği ve müvekkil şirketin ... sayılı hasar dosyası açarak ekspertiz incelemesi yaptırdığını ve 2033,74 USD hasar tespit edildiğini ve müvekkil şirket tarafından sigortalısına ödendiğini, taşıyıcının malı teslim alındığı andan teslim edilene kadar hasar ve ziyadan sorumlu olduğunu, davalının 2.033,74 USD'yi müvekkil şirkete ödemesi gerektiğini,

sürücünün kusurlu olduğunun aşikar olduğunu, müvekkil şirket tarafından, emtianın davalının sorumluluğunda zarara uğramasından dolayı davalı şirkete müracaat edilmiş ancak herhangi bir ödeme yapılmadığını belirterek davalı şirketin mal varlıklarının dava sonuçlanıncaya kadar 3 kişilere devrinin önlenmesi bakımından teminatsız olarak ihtiyati tedbir karar verilmesi ve 2.033,74 USD'nin 26.09.2017tarihinden itibaren davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarının asılsız ve mesnetsiz olduğunu, dava dilekçesinin HMK maddelerine aykırı olduğunu, mahkemece eksik hususların davacıya tamamlatılması ve eksik harçın davacı vekilince yatırılması gerektiğini, davanın zamanaşımı süresinin dolduğunu ve davanın ikamesinin mümkün olmadığını, davaya konu olaydaki hasarın müvekkil şirketin taşıması sırasında değil ara taşımada meydana geldiğini, emtianın ambalajlanması ve yüklenmesindeki sorumluluğun göndericiye ait olduğunu, hasara ilişkin müvekkil şirket tarafından imza altına alınmış bir belge bulunmadığını,

davacı tarafından talep edilen tutarın sorumluluğunun üst sınırı aşmakta olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğini, sigorta poliçesi geçerliliğinin de incelenmesi gerektiğini belirterek icra ve dava zamanaşımı bakımından davanın reddine karar verilmesini mahkemenin aksi kanaatte olması halinde davanın usulden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Garanti Bankası'na yazılan müzekkere cevabı mahkememiz dosyası arasına alındı. 13/08/2024 tarihli bilirkişi Lojistik Taşıma Uzmanı ... ile Mali Müşavir ... tarafından hazırlanan bilirkişi heyet raporu mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememiz tarafından tarafların delil listesinde gösterdikleri tüm deliller celp ve incelenmiş, mahkemece değerlendirilmiştir. Dava; CMR’ye tabi taşıma nedeniyle oluşan hasar bedelinin nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında rücuen tazmini istemine ilişkindir.

Mahkememizce verilen 02/10/2019 tarih ve 2018/... Esas 2019/... sayılı kararının davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılarak ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 29/11/2022 tarih ve 2020/... Esas 2022/... Karar sayılı ilamıyla; "...Somut olayda, davaya dayanak poliçede sigortalı, satıcı-gönderici olup böyle bir durumda satış yapan sigortalıya sigorta bedelinin ödenmesi, sigortalının mal bedelini tahsil edememiş olmasına bağlıdır.

Bu durumda mahkemece gümrük beyannamesinde yazılı banka kayıtlarının getirtilip incelenmesi, gerekirse dava dışı sigortalının ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle taşımaya konu mal bedellerinin satıcıya ödenip ödenmediğinin tespit edilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmamıştır.

HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)a-6 maddesi uyarınca usulden kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine,..."şeklinde karar verilmiştir. Dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.

... Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 29/11/2022 tarih ve 2020/... Esas 2022/... Karar sayılı ilamında belirtilen eksiklerin tamamlanması için garanti bankasına müzekkere yazılmış 2.033,74 USD'nin 26.09.2017 tarihinde davacı ... şirketince dava dışı ... Ticaret A.Ş'ye ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Mahkememiz 20/03/2024 tarihli celsede ... Ticaret A.Ş kayıtları üzerinde de inceleme yapılması suretiyle rapor tanzim edilmesi için ara karar tesis edilerek dosya bilirkişilere tevdii edilmiştir.

13/08/2024 tarihli bilirkişi Lojistik Taşıma Uzmanı ... ile Mali Müşavir ... tarafından hazırlanan bilirkişi heyet raporundan özetle;"....Dava dilekçesi, cevap dilekçesi sair dilekçe ve beyanlar; eksper raporu, faturalar, ödeme dekontu,

poliçeler, yukarıda arz edilen inceleme ve değerlendirme sonucu;

1) Taraflar arasındaki ihtilaf noktalarının; davacı ... şirketinin davalı şirketin taşıma sürecinde ortaya çıktığı ileri sürülen hasar nedeniyle sigortalısına ödediği tazminatı, rucüen

davalı şirketten tazmin etmesinin mümkün olup olmadığı, mümkün ise miktarının ne olduğu hususlarında ortaya çıktığının anlaşıldığı;

2) “CIP ... ” teslim koşullu ihracat satışında, emtianın ... şehrinde alıcıya teslimine kadar bütün nefi ve hasar satıcı/dava dışı sigortalı ... A.Ş. şirketine ait olduğu, mal bedelini peşin tahsil etmiş olsa bile alıcı firmanın satıcı/sigortalı şirketten hasar bedelini tazmin ettirme hakkının her zaman bulunduğu, bu nedenle ilk derece yargılamasına sunulan raporda davacının halefiyetine ilişkin tespitler yerinde olmakla

birlikte BAM kararı kapsamında alıcının hasar bedelini satıcı ... A.Ş.den fiilen tazmin edip etmediğinin sigortalı firmanın defterlerinin incelenmesinden anlaşılabileceğinin

değerlendirildiği;

3) Taşıma sözleşmesinin tarafları dava dışı sigortalı ... A.Ş. ile Davalı ... Şirketi olduğundan dolayı somut olayda gönderene halef olarak Sigorta şirketi tarafından açılan işbu rücu davasına, TTK m.871/1 gereği sigortalının fiilen zarara uğraması koşulu aranmaksızın davalı taşıyıcının muhatap olabileceği; zira sigortalının fiilen zarara uğraması hususunun pasif dava ehliyeti ile ilgili olan bir husus değil, zararın ve

miktarının ispatı ile ilgili olan bir husus olduğunun değerlendirildiği;

4) Dava dışı sigortalı şirket tarafından sunulan malın alıcısı ... muavin kayıtlarının tetkikinde; davaya konu mal bedelinin 08.06.2017 tarihinde dava dışı malın alıcısının hesabına 13.393,54 USD karşılığı 47.109,10 TL.’nin borç kaydedildiği, sigorta hasar bedeli tutarı 2.033,74 USD’nin alacak kaydedilerek mal bedelinden mahsup edildiği ve dava dışı malın alıcısına 08.11.2017 tarihinde hasar bedelinin ödenmiş olduğu,

5) CIP teslim koşullu emtianın taşıma sürecinde hasar görmesinden dolayı sigortalı dava dışı satıcı şirketin fiilen zarar görüp görmediği BAM kararı kapsamında, işbu raporda değerlendirilmiş olup sair hususlarda BAM kararından önceki ilk derece mahkemesi yargılama sürecinde sunulan 03.01.2018 tarihli raporumuzdaki görüşlerin aynen muhafaza edilmesinin yerinde olduğunun değerlendirildiği;

Sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Nihai takdir ve değerlendirme Sayın Mahkemeye ait olmakla Saygı ile arz olunur. 13.08.2024 ...."şeklinde görüş bildirmişlerdir.

Dava, uluslararası karayolu taşımasına konu yükün alıcısına hasarlı teslim edilmesi nedeniyle sigortalısının uğradığı zararı tazmin eden sigorta şirketinin ödediği zarar tutarını taşıyıcıdan rücuen tahsili istemi ile açılan alacak davasıdır.

Mahkememiz 2018/... Esas 2019/ ... karar sayılı dosyamızda davanın kabulü kararının istinaf edilmesi üzerine ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 29/11/2022 tarih ve 2020/... Esas 2022/... Karar sayılı ilamında kararın kaldırılmasına yönelik eksiklerin tamamlandığı anlaşılmıştır. Davacı ... şirketinin dava dışı ...

A.Ş ile nakliyat sigorta emtia poliçesi imzalanmış poliçe teminat süresi içerisinde emtiada uluslararası karayolu ile taşıma sırasında meydana gelen hasar nedeni ile dava dışı sigortalı şirkete ödeme yapıldığı görülmüştür. Dava dışı ...

Dış Ticaret A.Ş'nin hasarlanan emtialar bakımında mal bedellerinin tahsil edilip edilmediği hususunun tespit edilebilmesi hususunda tanzim edilen bilirkişi raporunda dava dışı şirketin kayıtlarının incelenmesi ile davaya konu mal bedelinin 08/06/2017 tarihinde dava dışı malın alıcısının hesabına 13.393,74 USD karşılığı 47.109,10-TL'nin borç olarak kaydedildiği, sigorta hasarı bedeli tutarının alacak kaydedilerek mal bedelinden mahsup edildiği ve dava dışı malın alıcısına 08.11.2017 3.033,74 USD ödendiğinin anlaşıldığı bu kapsamda dava dışı satıcı şirketin alıcısına zararı ödediği anlaşıldığından dava dışı ...

A.Ş'nin zarara uğradığının kabulü gerektiği kanaatine varılmıştır. ... mahkemesi ilamı ile ifade edilen davacı ... şirketinin halefiyet hakkı hususunun mahkememizce hüküm kurmaya elverişli görülen bilirkişi raporları ile sabit tespit edildiği anlaşılmakla TTK md 1472 düzenlemesine göre, sigortacı sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren kimse yerine geçecek olup, sigorta ettiren kimsenin vaki zarardan dolayı üçüncü şahıslara karşı dava hakkı varsa bu hak da tazmin ettiği bedel nispetinde sigortacıya intikal edeceği,

dosya kapsamındaki EFT işlem dekontuna göre de sigorta tazminatı 2.033,74 USD olarak dava dışı sigortalıya ödenmiş olup dosyada mübrez Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi, sigortalıya yapılan ödeme, ibraname dikkate alındığında, hasarın sigorta poliçesi kapsamında ve süresinde olduğu anlaşılmıştır.

CMR hükümlerine tabi taşımalarda taşıyıcının, eşyanın kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim edildiği tarihe kadar meydana gelen hasar ve kayıplardan sorumlu olacağının esas olduğu anlaşılmaktadır.

Ancak, anılan konvansiyonun 17/4-b maddesinde ambalajlanmadıkları veya fena ambalajlandıkları zaman, mahiyetleri icabı fire veren veya hasara uğrayan malların ambalajlanmaması yahutta hatalı ambalajlanmış olması, c bendinde ise, malların gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden şahıslar tarafından taşınması yüklenmesi, istif edilmesi veya boşaltılması hallerinde hasardan taşıyıcının sorumlu olmayacağı öngörülmüştür.

Fakat, bu halde de taşıyıcının yükün sağlıklı taşınabilmesi için yükleme ve istiflemeye gerekli özeni gösterme, nezaret etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bahse konu yükümlülüğün ihlali, taşıyıcı bakımından kusur oluşturmaktadır.

Taşınan emtianın ambalajlanması, araca yüklenme ve istiflenmesi gönderene ait ise de, yükün sağlıklı taşınabilmesi ve hasara uğramaması için taşıyıcının yükleme ve istiflemeyi gözetmesi hatalı bir yükleme varsa buna karşı çıkması ve yükün güvenli taşınabilmesi için gereken her türlü tedbiri alması gerekmektedir.

Bu kapsamda somut olay üzerinde yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda taşımaya konu emtianın ambalaj şeklinin yüke uygun olmasına rağmen üzerine ağır yük istiflenmesi nedeniyle hasarın meydana gelmiş olduğu, bu durumdan davalı taşıyıcının sorumlu olduğu, davalı taşıyıcının aksini yani kusurlu olmadığını ispata elverişli delil ibraz etmediği, CMR Konvansiyonu'nun 23 ve 25. maddeleri gereğince hasarlı emtianın kg başına 8,33 SDR hesaplaması kapsamında (1.517,72 kg) sınırlı sorumluluk miktarının 12.642,61 SDR olarak hesaplandığı, böylece gerçek zarar miktarı olan 2.033,74 USD'nin üst sınır içerisinde kaldığı,

dolayısıyla davacı yanın 2.033,74 USD'nin rücuen tahsili isteminin yerinde olduğu, dava dışı ...

Dış Ticaret A.Ş'nin hasarlanan emtialar bakımında mal bedellerinin tahsil edilip edilmediği hususunun tespit edilebilmesi hususunda tanzim edilen bilirkişi raporunda dava dışı şirketin kayıtlarının incelendiği, davaya konu mal bedelinin 08/06/2017 tarihinde dava dışı malın alıcısının hesabına 13.393,74 USD karşılığı 47.109,10-TL'nin borç olarak kaydedildiği, sigorta hasarı bedeli tutarının alacak kaydedilerek mal bedelinden mahsup edildiği ve dava dışı malın alıcısına 08.11.2017 2.033,74 USD ödendiğinin anlaşıldığı bu kapsamda dava dışı satıcı şirketin alıcısına zararı ödediğinin anlaşıldığı ve dava dışı ...

A.Ş bakımından zararın oluştuğu bu zararın davacı ... şirketince sigortalısına ödendiği görülmekle davalı şirketten rucüen tahsilini talep edebileceği sonuç ve kanaatine varılmıştır. Son olarak faiz istemi yönünden yapılan inceleme kapsamında tatbiki gereken CMR Konvansiyonu'nun 27. maddesinin; '' Hak sahibi, ödenecek tazminat için faiz isteyebilir. Yılda % 5 üzerinden hesap edilecek, bu faiz, ödeme isteğinin yazılı olarak, tasımacıya gönderildigi tarihten başlar.

Böyle bir istekte bulunulmamıs ise, tahakkuk dava açıldıgı tarihten itibaren yapılır.'' şeklinde düzenleme altına alınması karşısında davacı tarafın davalıya rücu talepli bildirim yaptığını gösterir herhangi bir deliline rastlanılmadığı tespit edilmekle dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Ayrıca yine CMR Konvansiyonu'nun 27/1. maddesi uyarınca yabancı para üzerinden hüküm kurulması hallerinde hak sahibine ödenecek tazminat miktarı için yıllık %5 oranı üzerinden temerrüt faizine hükmedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmakla; davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır