İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/635 K.2024/386

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin EPDK'dan almış olduğu dağıtıcı lisansı ile ... genelinde yer alan bayilere akaryakıt dağıtımı sağladığını, söz konusu bayiler tarafından ödemelerin nakit, teminat mektubu veya kambiyo senetleri ile yapıldığını, müvekkili ile ticari ilişkisi olan dava dışı ... tarafından ticari ilişkiler neticesinde keşide edilerek müvekkili şirkete verilen ,...

Şubesine ait ...çek numaralı ,keşidecisi ... , 21/12/2022 vade tarihli, 50.000-TL bedelli çekin aramalara rağmen bulunamadığını, çeke ilişkin ... 3.ATM'nin ...esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, Mahkeme tarafından verilen ödeme yasağı kararının bankaya bildirildiğini, davalı yanca çekin bankaya ibraz edildiğini ancak çek üzerinde ödemeden men yasağı olduğundan çekin ödeme yapılmadan davalıya iade edildiğini, davalının ... 10.ATM'nin ...

D.iş sayılı dosyası ile ihtiyati haciz kararı aldığını ve ... 14.İcra Müdürlüğü'nün ...takip sayılı dosyası ile icra takibine başladığını, çekin ön yüzünde müvekkilinin unvanı olduğunu, arka yüzündeki ilk cironun unvanı benzeyen farklı şirkete ait olduğunu, ciro silsilesinin bozuk olduğu fark ettiklerini, dava dışı ... hakkında başlatılan ... 14.İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra takibinin tedbiren durdurulması ve iptali amacı ile ...

40.İcra Mahkemesi'nin ...esas sayılı dosyasının ikame edildiğini, mahkemece takibin tedbiren durdurulmasına karar verildiğini ve derdest olduğunu, davalı yanca yapılan başvuru sonucunda verilen ihtiyati haciz kararına taraflarınca ve dava dışı ... itiraz edildiğini, Mahkemece verilen kararda ihtiyati hacze konu çekte ciro silsilesinde kopukluk bulunduğunun tespitiyle bu bağlamda aleyhine ihtiyati haciz kararı verilen ... yönünden yapılan itirazın kabulü ile ... yönünden verilen ...D.iş...karar sayılı ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verildiğini, davalının kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunu, ...

3.ATM'nin ... esas sayılı dosyası ile ikame edilen davada müvekkiline istirdat davası açılması için süre verildiğinden bahisle işbu davanın açıldığını belirterek davanın kabulünü, çekin müvekkiline iadesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya hükmedilmesini arz ve talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; çek istirdat davalarında yetkili mahkemenin davalının, dava açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, müvekkili şirketin ticaret sicil adresi ... olup yetkili mahkemelerin de ... Asliye Ticaret mahkemeleri olduğunu, bu nedenle mahkemenin yetkisine itiraz ettiklerini ve çekin davacıya ulaşmadan kaybolduğunu, davacının meşru hamil olmadığını , müvekkilinin iktisap anında kötü niyetli olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

TAHKİKAT, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; davaya konu senedin kaybolduğundan ve ciro silsilesi kopuk olduğundan bahisle istirdatı istemine ilişkindir.

Davaya konu çekin incelenmesinde ; keşidecisinin ..., lehtarının davacı, 1. Cirantanın ...A.Ş olduğu arada başka cirantaların da bulunduğu ve davalı tarafça ibraz edildiği, tarihinin 21.12.2022, tutarının ise 50.000 TL olduğu anlaşılmıştır.

Taraf ticari defterleri incelenerek ticari ilişkilerin ve çekin kayıtlardaki durumunun tespiti amacıyla bilirkişi raporu alınmıştır.

Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 13/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

'' Davacı kayıtlarında davalı ile herhangi bir ticari ilişkisi bulunmamaktadır.

Davaya konu edilen ... T.A.Ş. ait ... seri numaralı 21.12.2022 tarihli ve 50.000 TL bedelli çekin, yevmiye defterine kayıt edildiğine dair kayıt görülmemiştir.

Davacı ile dava dışı ... arasında çok yoğun ticari ilişki bulunduğu tespit edilmiştir.

Yargıtay uygulamalarında çalıntı çekin menfi tespit / istirdat davalarında talebinin haklı görülmesi için vermiş olduğu kararlarında, çek üzerindeki ciro silsilesi ve çeki kötü niyetle iktisap edildiği veya iktisabında ağır kusuru bulunduğu takdirde istirdadın / menfi tespit olabileceği yeterli gördüğü ve bu yeterli görülmedikçe kıymetli evrakın " kamu itimadına mazhar olma" özelliğini ortadan kaldıracağı gerekçesi ile istirdada karar veren bir çok yerel mahkeme kararını bozduğundan (YD. 11.HD.17.12.2018 T. E:2018/5363 K:2018/7977-YD.11.HD.E. 2012/3668 K. 2013/3689T. 28.2.2013 -BAM 12.HD. 2018/950 E- 2019/427 K:28.03.2019) davalının dava konusu çeki iktisabında haklı olmadığı ve haksız yere elinde bulundurduğunun davacı tarafından ispat edilmesi gerekeceğini,

Somut olayda dava konusu çekin , dava dışı ... tarafından lehtar davacı ... A.Ş emrine keşide edildikten sonra ciro silsilesinden kopukluk olduğu ve ilk /1.lehtar davacıdan sonra gelen cirantalarda, kopukluk olduğu ve kopukluğu başlatan ciro (... A.Ş.) ile sonrasındaki cirolar geçersiz olacağından, ciro silsilesinde kopukluk bulunan bir çeki iktisap eden son hamil davalı Bergenve şirketi, çekin yetkili hamili olamayacak ve çek bağlamında hak talep edemeyeceği mütalaa edilmektedir.

Bu durumda davacının istirdat taleplerinin kabul edilmesi gerekecektir. Takdir mahkemeye ait olmak üzere arz ederim. "şeklinde mütalaada bulunmuştur. Taraflardan işbu rapora itiraz eden olmamıştır.

Yargılama kapsamında toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda; Davacı tarafça, davaya konu 50.000 TL bedelli çekin kaybolduğundan bahisle senedin istirdatı istemi ile eldeki davanın ikame edildiği, davacı yanın dava kapsamında imzaya yönelik açık bir itirazının olmadığı görülmüştür.

TTK'nın 790. maddesi. "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır." şeklinde düzenleme altına alınmış olup Kanun'un 710/3 c. 2 hükmüne göre ödeyen kişi, cirolar arasında düzenli bir silsile bulunup bulunmadığını incelemekle yükümlü ise de cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda olmadığı açıklanmıştır.

Kanuni düzenlemeler gereğince çeklerde şeklen yetkili hamil cirolar arasında muntazam bir teselsülün mevcut olup olmamasına göre belirlenmekte olup bu ilkelere göre kopma yapmayan muntazam bir ciro zincirine göre hamil olduğu anlaşılan kişi o çekin şeklen yetkili hamili sayılmaktadır.

Somut olaya bakıldığında ise; davalı yanın iddiasının askine, davacı yanın hak sahipliği, muntazam ciro silsilesinden, davacı yanın ticari defter kayıtları uyarınca dava dışı keşideci ile olan ticari ilişkilerinden ve keşidecinin, davalıya yönelttiği ... 40. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında dava dilekçesinde davaya konu senedi davacıya yolladığı şeklindeki beyanından anlaşılmaktadır.

TTK'nın 792. maddesi uyarınca; “Çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek sözkonusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” hükmü geçerli olmakla ispat yükü davacı taraf üzerinde olup, davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran şahsın kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmektedir.

Bu hali ile tüm dosya kapsamında davacının davaya konu senedi kaybettiğini beyan ettiği, defter kayıtlarında arada başkaca cirantaların olması nedeniyle davalı taraf ile doğrudan ticari ilişkileri bulunmasının zaten mümkün olmadığı , ancak ciro silsilesi incelendiğinde ilk cirantanın lehtar olan davacı olmadığı, davacı ile benzer adı bulunan başka bir şirketin ilk ciranta olduğu, bu sebeple ciro silsilesinin bozulduğu, İstanbul BAM 14. H.D nin 2021/688 esas ve 2024/411 karar sayılı ilamında''..

Bu bilgilere göre davacı, çekin meşru hamili olup, tam ciroyla çeki iktisap etmiştir. Davacının iktisabından sonra, devir için yeni bir cironun davacı tarafından yapılması gerekirken o ana kadar çekin yetkili hamili olmayan dava dışı ... tarafından çekin ciro edilmesiyle, ciro zincirinin koptuğu açıktır. Bu sebep, çek metninden anlaşılan bir def'i olduğundan herkese karşı ileri sürülebilir.

Çekin, davalı tarafından bankaya ibraz edilmesi nedeniyle, çekin davalının elinde olduğu kabul edilerek istirdat davası açılması yerindedir. Ciro silsilesi kopuk bir çekin iktisap edilmesi ağır kusur sayılır.

Bu nedenle, davalının da iktisabı korunamayacağından ve istirdat davası çeki elinde bulunduran kişiye karşı açılacağından davalıya husumet yönetilmesi yerindedir.'' denilmek suretiyle ciro silsilesindeki kopukluk senet metninden anlaşılabilen bir defi olduğundan herkese karşı ileri sürülebileceğinin ve ciro silsilesi kopuk bir çekin iktisap edilmesinin ağır kusur sayılacağının belirtildiği, böylece ciro silsilesi kopuk senedi alan davalının yetkili hamil olmadığı ve senedin yetkili hamil olduğu anlaşılan davacıya iadesi gerektiği anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilmiştir.

Katip Hakim · ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır