İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/667 K.2026/175

Mahkememizin yukarıda esas numarası yazılı dosyasının mahkememizde yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ilaç sektöründe faaliyet gösterdiğini, davalı tarafla bayilik ilişkisini olduğunu, taraflar arasındaki bayilik ilişkisinin 2023 yılı Haziran ayı itibariyle sona erdiğini, müvekkilinin bayilik ilişkisi süresi boyunca davalı yandan alınıp ücreti ödenen ürünleri bayilik ilişkisinin sona ermiş olması sebebiyle iade etmek amacıyla bir paket haline getirdiğini ve davalıya gönderdiğini, davalı tarafından kendisine, ürünleri kendilerine göndermesi halinde para iadesinin yapılacağı bilgisi verdiğini, müvekkilinin yıllarca bayiliğini yaptığı kuruma duyduğu güven ile ürünleri gönderdiğini,

gönderilen ürünlerin davalı yana teslim edilmemiş olsaydı müvekkiline iade edilecek olduğundan teslim alındığını, müvekkilinin iade ettiği ürünlere ilişkin bir iade faturası oluşturduğunu, 20.06.2023 tarihli bu faturada iade edilen tüm ürünlerin fiyatlarıyla beraber belirtildiğini, bu faturanın davalı tarafa tebliğ olduğunu, ancak davalı tarafça ödeme yapılmadığını , bu sebeple icra takibine geçildiğini, borçlu tarafça icra takibine itiraz edildiğini ve takibin durduğunu beyanla işbu takibe yapılan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkilinin ticari ilişkisi olduğunu, bu ilişkinin sona erdirilmesinin ardından davacının elindeki ve uzun süredir depoda bekleyen ürünlerin iadesine dair isteminin ve müvekkilinin iade koşullarında bedeli kabul etmemesi üzerine işbu davaya konu uyuşmazlık ortaya çıktığını, müvekkilinin iadeyi kabul etme yükümlülüğü bulunmadığını, tek başına fatura düzenlenmiş olmasının alacağını kanıtlamaya yeterli olmadığını, iade edilmek istenen ürünlerin depoda bekleme süresi göz önünde bulundurulmadan, yine ürünler satılırken yapılan indirim ve iskontolar değerlendirilmeden güncel satış bedelinden iade edilmek istenmesinin hukuka aykırı olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLER

... Ticaret Sicil Müdürlüğü ve Vergi Dairesinden davacı yönünden tacir araştırması yapılmış ve müzekkere cevapları dosyaya celp edilmiştir. Mahkememiz dosyası arasına işbu davaya konu icra dosyası celp edilmiştir. Mahkememiz dosyası rapor aldırılmak üzere bilirkişiye tevdi edilmiş olup; A-... Asliye Hukuk Mahkemesi ... Talimat sayılı dosyasından Bilirkişi ... tarafından hazırlanan 08/08/2024 tarihli raporda özetle; "...

1-Davacı işletmenin, davalı şirket adına düzenlemiş olduğu , 20.06.2023 tarih ve ... seri nolu KDV ve iskonto dahil net 139.294,15 TL faturanın , 2023 takvim yılı içinde almış olduğu ürünler ile ilgili olarak , davalı şirket tarafından 2023 takvim yılında adına düzenlenen faturalar üzerinde bulunan BİRİM / TL / FİYATLAR , İADE faturasına aynen yansıtılmış olup, önceki yıllarda almış olduğu ticari mallara ait birim fiyatlarının 2023 yılı fiyatlarına güncellenmiş olduğu , yani alış fiyatı üzerinden iade faturası düzenlenmediği,

yani geri iade edilen önceki yıl ürünlerinin geri iade şeklinde değil, her ne kadar fatura üzerinde iade yazılmış ise de, ürün satışı şeklinde fatura düzenlenmiş olduğu, dosya kapsamında davacı işletmenin düzenlenmiş envanter listesi olmadığından geçmiş yıl mal stok listesi ve birim fiyatın normal kanuni defter üzerinden tespiti, yani geçmiş yıllarından devir eden ürünlerin işletmeye giriş birim fiyatı ve ürün adetinin tespiti tarafımdan mümkün olmadığından, davacı işletme tarafından düzenlenen fatura üzerinde (birim adet / fiyat girişi ile birim adet fiyat çıkışı) belirtilen fark tutarın tespitinin tarafımdan mümkün olmadığı,

2-Davacı işletme tarafından , davalı şirket adına düzenlenen 20.06.2023 tarih ve ... seri nolu KDV ve iskonto dahil net 139.294,15 TL faturanın üzerinde iade faturası yazılı olmasına (fatura düzenlenmesinin yer aldığı 213 sayılı Vergi Usul Kanununda iade fatura ile ilgili yer olmamasına rağmen) ticari hayatın olağan akışı içinde ve iade faturası ile ilgili öğretide yer alan görüşlere göre, iade faturası sayılamayacağı,

3-Davacı işletmenin e-defter kapsamında bilanço usulü defter tutmakta olduğu, 2022-2023 takvim yılları ile ilgili olarak, açılıp kapanış tasdiki yerine geçen e beratların kanuni süre içinde düzenlenmiş olduğu,

4-Davacı ...'in 2023 takvim yılı içinde e defter kapsamında düzenlenen, yevmiye ve defteri kebir defterlerine göre, davacı işletme ... 'in 31.12.2023 tarih ve ... yevmiye madde numaralı kapanış madde kaydına göre, davalı şirket...AŞ'ten ( alacak bakiyesi, 268.959,97 TL borç bakiyesi 118.859,65 TL = 150.100,32 TL) 150.100,32 TL alacaklı olduğu,

5-Davacı işletme tarafından davalı şirketin adına düzenlenen 20.06.2023 tarih ve ... seri nolu kdv ve iskonto dahil net 139.294,15 TL iade fatura karşılığı, davalı şirketin kabul etmediği 64.832,87 TL fiyat farkı tutarının sayın mahkemece kabulü halinde, taraflar arasında düzenlenen faturalar kapsamında davacı işletmenin, davalı şirketten 69.015,59 TL alacaklı olduğu hesaplanmıştır." şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.

B-Mahkememizce dosya kapsamına alınan Bilirkişi ...tarafından hazırlanan 26/01/2025 tarihli raporda özetle;

"Sonuç olarak, davalı yan söz konusu 139.294.15 TL bedel üzerinden düzenlenen İADE Faturasına karşılık 64.832.87 TL'lık kısmının Kabul edilmediği, diğer bir ifadeyle ise bu tutar dışında kalan yönünden ÜRÜN İADESİNİ KABUL ETTİĞİNİN KABULÜ GEREKTİĞİ DEĞERLENDİRİLMİŞ OLUP, NİHAİ TAKDİR MAHKEMENZDEDİR.

Davalı şirket kayıtlarından da tespit edildiği üzere: Davacı tarafından düzenlenen 139.294.15 TL bedelli İADE faturasının 64.832.87 TL'lık kısmının Kabul edilmediği, 74.461.28 TL'lık kısmının Kabul edildiği, ayrcıa davacı tarafından davalı adına düzenlenen 08.07.2023 tarih ... seri nolu 859,46 TL bedelli “Fiyat farkı” açıklamalı fatura dahil davalı tarafından Kabul edilen toplam 75.320.74 TL tutardan, davacının davalıya olan 27.797.15 TL'lık cari hesap borcunun mahsubu sonrasında ( 75.320.74 TL-27.797.15 TL -) Davalının davacı vana 47.523.59 TL borçlu olduğu ve İstanbul

6-İcra Md. 2023/... E.Sayılı dosyasından işbu 47.523.59 TL asıl alacak için Takip 11.09.2023 tal den itibaren talebe uygun olarak % 25,75 ve değişen oranlarda faiz talep edilebileceği hususu Mahkemeniz takdirlerindedir.

SONUÇ

Yukarıda ayrıntılarıyla arzettiğimiz nedenlerden dolayı ve nihai takdir Mahkemenizde olmak üzere:,

Tarafların İddia ve savunması, taraflar arasındaki 2022-2023 yıllarındaki Ticari ilişki uyarınca,

Taraflardan Davalı şirketin incelenen ticari defter kayıt ve muavin kayıtları, talimatla alınan bilirkişi raporu, İcra dosyası ve taraflarca dosyaya sunulan delillerle sınırlı olmak Üzere yapılan inceleme, tespit ve değerlendirmeler sonucunda;

Davacı tarafından davalı aleyhine başlatılan ....İcra Md. 11.09.2023 tarih 2023/... E Sayılı İlamsız icra takip dosyasından:

“Davalı kayıtlarına göre, davalının davacı yana 47.523.59 TL borçlu olduğu,

“Takip (11.09.2023 ) tarihinden itibaren Talep edilebilecek 47.523.59 TL asıl alacak için talebe uygun olarak % 25,75 ve değişen oranlarda ticari faiz talep edilebileceği hususu, Mahkemeniz takdirlerinde olduğu,

Tarafların diğer talepleri ise Mahkemeniz takdirlerinde kaldığı, " şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Mahkememizde açılan işbu dava, .... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı dosyasından yapılan takibe itiraz edilmesi sonucu açılan itirazın iptali davasıdır.

Mahkememizce celp edilen .... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı ... tarafından davalı borçlu ... Şirketi aleyhine takip başlatıldığı, 139.294,15 TL asıl alacağın tahsilinin talep edildiği, borçlu tarafça takibe itiraz edildiği ve icra takibinin durduğu, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığına dair arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği akabinde iş bu davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda asıl dosya kapsamı değerlendirildiğinde; davacı davalı ile aralarında bayilik ilişkisi bulunduğunu, ilişkinin sona ermesi sonrası elindeki ürünleri davalıya iade ettiğini ancak davalının iade edilen ürün bedellerini ödemediğinden bahisle faturaya dayalı itirazın iptali istemi ile .... İcra Dairesi'nin 2022/... Esas sayılı dosyasında takip başlattığını, davalının takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu beyan etmiştir.

Davalı ise aralarındaki ticari ilişkinin sona ermesi sonrası davacının elindeki eski ürünleri aldığı bedelden daha yüksek olmak üzere rayiç değerinden iade etmeye çalıştığını bu nedenle iade faturasının kabulünün mümkün olmadığını iddia ederek davanın reddini savunmuştur. İşbu davada taraflar arasında ticari ilişki bulunduğu ve sona erdiği hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık iade faturaları sonrası ürünlerin davalıya iade edilip edilmediği, davacının alacaklı olup olmadığı, iade edilen ürünlerin bedelinin ne olacağı , davalının itirazında haklı olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır. Dava kapsamında dilekçeler teatisi aşamasında delil olarak taraflarca ticari defterler ve faturalara dayanıldığı görülmüştür.

Davacı ve davalı şirketin ticari defterleri üzerinde mali müşavir bilirkişi marifeti ile inceleme icra edilmesine karar verilmiştir. Davacı defterleri talimat yolu ile incelenmiş akabinde davalı defterlerinin de incelenmesi suretiyle mahkememizce rapor aldırılmıştır.

Anılı bilirkişi raporlarının dosya kapsamına uygun, ayrıntılı ve gerekçeli olarak hazırlamakla hükme esas alınmaya elverişli olduğu, ibraz edilen taraf ticari defterlerinin kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş olduğu, açılış ve kapanış tasdiklerinin yaptırıldığı ve defter ile kayıtlarının birbirini doğruladığı, ibraz edilen ticari defterlerin delil vasfını haiz olduğu görülmüştür.

Ticari kayıtların incelenmesinde; taraflar arasında yazılı sözleşme bulunmadığı ancak taraflar arasında 2022 -2023 yılları arasında ticari ilişki bulunduğu, taraflar arasında ihtilafa konu edilen 20/06/2023 tarih ve %39,57 oranında indirim yapılmak sureti ile oluşturulan 139.294.15 Tl bedelli iade faturasının davalı defterlerine kaydedildiği, akabinde bunun 64.832,37 TL'lik kısmının 8 günlük yasal süreden sonra iade edildiği, 74.461,28 TL'sinin kabul edildiği ancak davacının davalıya işbu ihtilafa konu fatura öncesi 27.797,15 TL'lik cari hesap borcu bulunduğu tespit edilmiştir.

Davalının cevap dilekçesinde ileri sürdüğü ürünlerin depoda beklemesi sebebiyle eskidiği ve güncel piyasa değerinin esas alınamayacağı iddiasının değerlendirilmesi için 4. Celse bilirkişi incelemesi ara kararı kurulmuş ancak davalı inceleme için ücreti yatırmamış ve işbu iddiası hususunda inceleme yapılamamıştır.

Açıklanan tüm bu nedenlerle ; taraflar arasındaki ilişkinin sona erdiği, davacının elinde kalan davalıya ait ürünleri kargo yoluyla teslim ettiği ve bunlara dair %39,57 oranında indirim yapmak suretiyle fatura düzenlediği, davalının faturanın bir kısmını kabul ettiği bir kısmına ilişkin ise yasal süresinden sonra iade faturası düzenlediği bu hali ile iade ettiği kısma ilişkin ispat yükünün üzerinde olduğu ancak ürünlerin depoda beklemesi sebebiyle eskidiği ve güncel piyasa değerinin esas alınamayacağı iddiasının değerlendirilmesi bilirkişi inceleme ücretini yatırmadığı dolayısıyla ispat külfetini yerine getirmediği anlaşılmış olup HMK 222.

Maddesi uyarınca davacının fatura bedeli 139.294,15 TL iade faturası kadar alacaklı olduğu ancak cari hesap kaynaklı 27.797,15 TL borcunun mahsubu ile 111.497,00 TL'nin hüküm altına alınabileceği kanaatine varılmıştır.

İcra inkar tazminatı yönünden yapılan değerlendirmede; alacağın likit olduğu anlaşılmakla mahkememizce kabul edilen asıl alacağın kabul % 20'si oranındaki 22.299,40 -TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. Faiz yönünden yapılan değerlendirmede; davacının işlemiş faiz talebi bulunmadığı ve tarafların tacir olduğu nazara alınarak takibin asıl alacağa değişen oranlarda avans faiz uygulanması sureti ile diğer kayıt ve şartlarla aynen devamına karar verilmiştir.

Katip ... Hakim ...