İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/831 K.2025/102

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin fatura alacağından kaynaklı ... Bankası ... Şubesi'nin ... seri numaralı, 100.000,00-TL tutarlı çeki teslim aldığını, çekin zilyedinin müvekkili olduğunu ve çeki kaybettiğini, akabinde ....

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açtığını ve çek üzerine ödeme yasağı konulduğunu, çeke ilişkin ilanların yapıldığını , çeki elinde bulunduran kişilerin çeki müvekkiline veya mahkemeye teslim etmediklerini, müvekkiline ve ... İnş. Mimarlık San.ve Tic. Ltd. Şti.'ne karşı ihtiyatı haciz kararı alındığını ve ...

Müdürlüğü'nün 2023/... takip sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, haciz baskısı altında keşideci şirket tarafından 100.000,00-TL çek tutarı ve icra masrafları olmak üzere toplam 135.000,00-TL ödeme yapıldığını, akabinde müvekkilinin hamili oluğu çek için davalı ile arabuluculuk görüşmeleri yapıldığını ve bir sonuç alınmadığını , müvekkilinin herhangi bir surette davalı ile ticari ilişkisi yahut başkaca bir ilişkisi olmadığını belirterek,

davanın kabulüne, çekin istirdatına, icra dosyasına yapılan ödemenin 24/07/2023 tarihi itibariyle ticari temerrüt faizi ile birlikte tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini arz ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Dava konusu çekin istirdatı hususunda düzenlenmiş dava şartı arabuluculuk tutanağı bulunmadığından davanın usulden reddi gerektiğini, esasa ilişkin ise davacının müvekkilinin çeki iktisap anında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiğini, bu hususta dava dilekçesinde tek bir delil dahi sunulmadığını, davacının müvekkilinin kötü niyetli olduğuna ilişkin bir iddiası dahi bulunmadığını, davasını taraflar arasında ticari ilişkinin olmadığına dayandırdığını, ispat yükünün davacı üzerinde olduğunu, davacının ilk olarak çekin rızası hilafına elinden çıktığını,

sonrasında da çeki elinde bulunduran hamilin kötü niyetli olduğunu ispat etmesi gerektiğini, müvekkilinin çeki iktisap anında çalıntı olduğuna dair bir bilgisi bulunmadığını ve davacı yanın buna ilişkin somut bir delil de dosyaya ibraz etmediğini, yine çekin nerede ve nasıl kaybolduğuna yönelik de hiçbir olay örgüsüne yer vermediklerini, çekin çalındığına ilişkin de herhangi bir savcılık şikayetinin olmadığını belirterek davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

TAHKİKAT, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; davaya konu senendin rıza dışı elden çıktığından ve davalı ile bir ticari ilişki bulunmadığından bahisle çekin istirdatı ve keşideci tarafça ödenen bedelin iadesi istemine ilişkindir.

Mahkememizce celp edilen ....İcra Müdürlüğü'nün 2023/... takip sayılı icra dosyasının yapılan tetkikinde; takibin davalı tarafça davacı ve dava dışı keşideci ...Ltd Şti aleyhine çek alacağına istinaden faizler dahil toplam 114.971,74-TL alacağın reeskont avans faizi ile birlikte tahsili için yapılan icra takibi olduğu ve haricen tahsille kapandığı anlaşılmıştır.

Davaya konu çekin incelenmesinde; bedelinin 100.000 TL olduğu, keşidecisinin dava dışı ...Ltd Şti, lehtar ve ilk cirantanın davacı, davacıdan sonra gelen cirantanın davalı olduğu, davalıdan sonra gelen ... İnş. Tarafından ibraz edildiği ve tedbir kararı nedeniyle ödeme yapılmadığı anlaşılmıştır.

Davalı taraf, çekin istirdatı talebi bakımından arabuluculuk dava şartı yokluğundan davanın usulden reddini talep etmiş ise de; arabuluculuk son zaptında uyuşmazlığın icra dosyası kapsamında istirdat istemi olduğunun belirtildiği, bedelin mi senedin mi iadesi olduğu hususunun açıkça yazılmadığı, anılan genel ifadeden her iki talebin de arabuluculuğa konu edildiği değerlendirilmekle yargılamaya devam olunmuştur.

Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 19/12/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

''a. Davacı ... ticari defterlerini ibraz etmemiştir. Davacı dava dilekçesi ekinde davaya konu çeki dava dışı ... İnş. Mimarlık San.Tic. Ltd. Şti'ne 08.03.2023 tarih, ... seri numaralı , 100.890,00,-TL bedelli fatura düzenleyerek içeriği "Alçı Sıvı Boya İşleri" olan ticari ilişkiye istinaden 03.03.2023 tarihli tahsilat makbuzu karşılığında iktisap etmiştir ve buna ilişkin çek keşidecisine yapılan mal/ hizmet karşılığı aldığına ilişkin fatura sunmuştur.

b. Davacının anılan senet uyarınca davalı tarafa borçlu olup olmadığı, davacı yana iadesi gereken bir tutarın bulunup bulunmadığı hakkında yapılan incelemede, davacının davalı ile borçlu olmadığı davalıyı tanımadığını beyan etmektedir.

Sayın mahkemece icra müdürlüğüne ihtiyati haciz baskısı altında ödendiği iddia edilen miktarın makbuzu dosyada olmadığından iadesi gerekecek ve / veya istirdadı gerekecek tutar hakkında rakamsal hesaplama yapılamamıştır.

c. Davalı ... ticari defterlerini ibraz etmemiştir. Davalı vekili müvekkilinin tacir olmadığı ve defter kullanmadığını beyan ettiğinden davaya konu senet uyarınca davalının kendinden önceki ciranta olan davacı ile bir ticari ilişki olup olmadığı ve davaya konu senedin defterlerdeki kayıt durumu hakkında inceleme yapılamamıştır.

d. Dava konusu çek fotokopi üzerinde yapılan tespitte ... Bankası ... Şubesi ... seri numaralı ,30.05.2023 vade , 100.000,00-TL bedelli çek dava dışı ... İnş. Mimarlık San.Tic. Ltd. Şti., tarafından davacı ... emrine keşide edilmiştir. Çekin ilk ciro edeni (cirantası) davacı ...'dur. ... çeki davalı ... adına ciro etmiştir.

Davalı ... çeki ciro etmiş ( ciro ile alan kişi / şirket çek karşılıksız çıkınca çeki iade ettiğinden ismini karalamıştır) bu kişiden ciro yolu ile dava dışı ... İnş. Nakliyat Pet. Ürün. Turz. San. Tic. Ltd. Şti., emrine ciro yolu ile geçmiştir. Son ciranta ... Şirketi çeki tahsil etmek için bankaya ibraz etmiş ve banka tarafından " iş bu çek 30.05.2023 tarihinde takasa ibraz edilmiştir.

8. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından ... esas nolu karar ödeme yasağı konulduğundan iade edilmiştir." çek arkası yazılmadan son cirantaya iade edilmiştir. Ciro silsilesi bakımından çek fotokopisi incelendiğinde çekte ciro silsilesinde herhangi bir kopukluğa rastlanmadığından , davalının TTK m.792 uyarınca çek iktisaplarında ağır kusurlu olduğuna dair takdirin Mahkemeye ait olduğunu, saygılarımla arz ederim. "şeklinde mütalaada bulunmuuştur.

Yargılama kapsamında toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda; Davacının davaya konu senedin rızası hilafına elden çıktığını ve davalı taraf ile bir ticari ilişkisi bulunmadığını beyanla çekin istirdatını ve ödenen bedelin iadesini talep ettiği, davalının ise çekin iktisap anında çalıntı çek olduğunu bilmediğini savunduğu görülmüştür.

TTK'nın 790. maddesindeki "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır." şeklindeki düzenleme karşısında şeklen düzgün olan ciro silsilesi kapsamında davalının şeklen yetkili hamil olduğu, yine TTK'nın 792. maddesi uyarınca.

“Çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek sözkonusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” hükmü geçerli olmakla ispat yükü davacı taraf üzerinde olup, davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran şahsın kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği, çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmadığı,

zira aksi düşüncenin kabulünde çekin “mücerretlik” vasfının ortadan kalkacağı, davacının defter kayıtlarını sunmamış olması nedeniyle taraflar arasında bir ticari ilişki bulunup bulunmadığının tespit edilemediği, çekin çalınmasına veya davalının kötüniyetli olduğuna ilişkin bir CBS dosyası da bulunmadığı, davacının kendi imzasını inkar etmediği, çekin davacıdan rızası hilafına çıktığına dair bir delil de bulunmadığı, davacının tüm iddialarının soyut kaldığı ve ispatlanamadığı anlaşılmakla istirdat isteminin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.( Emsal Karar İstanbul BAM 12. H.D 2022/1352 esas ve 2025/365 karar)

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır