İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/406 K.2022/17

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirket tarafından, davalı hakkında, ... İcra Müdürlüğü'nün 2018/ ... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatılmış olup, davalı tarafından icra dairesinin yetkisine ve borca itiraz edildiğini, davalının yaptığı itiraz üzerine, .... İcra Müdürlüğü'nün 2018/ ...

E. sayılı dosyası ile takibe geçilmiş olup, davalı tarafından borca itiraz edilmesi üzerine huzurdaki davanın ikame edildiğini, dava konusu ithalata konu olan emtiaların, müvekkili şirketin acentesi olduğu armatör tarafından ... nolu 21.10.2017 tarihli konşimento kapsamında ...'dan İstanbul limanına tam ve eksiksiz olarak taşındığını, ... nolu konteynerin; müvekkili şirketin acentesi olduğu armatör ... ... tarafından;

... nolu, 21.10.2017 tarihli konşimento kapsamında 16.11.2017 tarihinde tahliye edilmiş olup, 24.11.2017 tarihinde davalı firma tarafından yük teslim belgesi (ordino) alındığını, Mezkur taşıma kapsamında taşınan ... nolu konteynerin 14.02.2018 tarihinde boşaltıldığını, davalı firma tarafından yük teslim belgesi alınmış olmasına rağmen, konteynerin geç boşaltılması nedeniyle oluşan demuraj ücretine ilişkin işbu taşımadan kaynaklanan 15.02.2018 tarih, seri D, sıra ... nolu ve 4815 USD meblağlı faturanın müteaddit görüşmelere rağmen ödenmediğini, işbu faturanın davalı firmaya tebliğ edildiğini ve davalı firma tarafından iade edilmesi üzerine,

yasal sürecin başlatıldığını, davalı hakkında, ....İcra Müdürlüğünün 2018/... E. sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, davalı tarafından yapılan borca itiraz üzerine, işbu davayı açma zarureti doğduğunu ileri sürerek; ....İcra Müdürlüğü 2018/ ... E. sayılı dosyasına davalının yaptığı haksız itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Dava Konusu ithalata konu olan Firmaları adına ... ... adlı ve 2488 sefer sayılı gemi ile gelen ve ... Limanına boşaltılan ... sayılı ana konşimentolu ... numaralı yük ile ilgili olarak; süresi içinde İhbarı bildirilen (15.11.2017) ancak davacının yaptığı yanlış tescil nedeni ile davacı ...

Firması ile Gümrük Müdürlüğü arasında yaptığı yazışmaların uzun sürmesi ve firmalarınca 02.02.2018 tarihinde kendilerine bildirmesi ile Müdahil olamayacakları geçen günler için taraflarına DEMORAJ faturası kesildiğini, haklı olarak faturaya itiraz edildiğini, işlemin düzeltilmesi için defalarca Davacı ile yazışmalar, görüşmeler yapıldığını buna rağmen düzeltme işleminin sonuçlandırılması işleminin davacı tarafından 2018 şubat ayı içinde yapıldığını, bu konu ile ilgili araştırmalarında; davacı firmanın yanlış tescil ettiği ... /15.11.2017 sayı ve tarihli özet beyanının iptal edilmesi için17.Kasım.2017 tarihinde ...

Gümrük Müdürlüğü'ne dilekçe verdiğini ve dilekçenin aynı tarihte gümrük tarafından kayda alındığını, davacı tarafından 01.12.2017 tarihinde yanlış verilen tescilin yerine taraflarınca verilen tescilin işlenmesi için ... Gümrük Müdürlüğü'ne yazılı talepte bulunulduğunu, Davacı Gemi Acentesi ... ... Firmasının yanlış tescil işlemi yapması nedeni ile bu işlemin iptal ettirmesi, doğru tescilin yapılma işlemlerinin uzaması ve neticelendirilememesi sonucu ...

Müdürlüğü tarafından firmalarına ayrıca noksanlık takibatı 02.02.2018 tarihinde “sehven ... GEMİ ACENTESİ tarafından ... sayı ve 15.11.2017 tarihli özet beyanı verildiği tespit edilmiştir” denilerek kaldırıldığını, davacı tarafında yanlış özet beyan verilmesi ile başlayan sürecin, ...

Gümrük Müdürlüğünün'de yazısında belirttiği gibi “sehven özet beyan” verdiği göz önünde bulundurulduğunda, iradeleri dışında gelişen sürenin davalı firmadan değil davacı şirket tarafından kaynakladığının açıkça anlaşılmakta olduğunu, bu nedenle İradeleri dışında gelişen süre için taraflarına demoraj faturası keserek haksız bir kazanç elde etmek istemesi nedeni ile taraflarına kesilen bedele ve %20 den fazlasına itiraz ettiklerini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava; taraflar arasındaki taşıma ilişkisi kapsamında konteyner demuraj ücretinden kaynaklanan alacağın tahsili talibe ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup; uyuşmazlığın konteynerlerin teslimindeki gecikmenin neden kaynaklandığı, gecikmedne dolayı davalının kusur ve sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ile varsa davacı tarafça istenebilecek demuraj alacağı miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.

....İcra Müdürlüğü'nün 2018/... sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklısının ... olduğu, borçlusunun davalı ...olup, 4.815 USD'nin tahsili için 23/05/2018 tarihinde takibe geçildiği, ödeme emrinin 28/05/2018 tarihinde tebliğ edildiği, 05/06/2018 tarihinde itirazın edildiği, davanın ise 01/11/2018 tarihinde İİK nun 67.maddesi gereğince bir yıllık hak düşürücü sürede açılmış olduğu anlaşılmıştır.

21/08/2019 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacının demuraj ücreti talebinde bulunabilmesinin koşullarının oluşmadığını, Konteyner teslimindeki gecikmenin sebebinin davacı acentesinin beyannameyi SEHVEN davalının talep ve talimatlarına uymayan bir şekilde düzenlemesi olduğunu, gecikme nedeniyle davalının kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını, davacının dava konusu demuraj bedelini fiili taşıyana ödediğini ispat etmesi gerektiğini, mahkemece davacının demuraj alabileceğine hükmedilmesi durumunda bunun 4.815- USD ye tekabül etmekte olduğunu beyan etmişlerdir.

21/01/2020 havale tarihli ek bilirkişi raporunda özetle.

Davacının demuraj ücreti talebinde bulunabilmesi koşullarının oluşmadığını, konteyner teslimindeki gecikmenin, davacı ve de ifa yardımcısı olan özet beyan tescillerini yapan ... firmasının, DAVALININ TESCİL ETTİĞİ ÖZET BEYANI gemi VARIŞ BİLDİRİMİNE SEHVEN EKLEMEMESİNDEN kaynaklı olduğunu, davacı taraf ve alt yüklenicisi ... firmasının vermiş olduğu ÖZET BEYAN DÜZELTME TALEPLİ dilekçelerden açık ve net şekilde anlaşıldığından, davalının kusuru olmadığı gibi sorumluluğunun da bulunmadığını, gecikmeye sebep vakıa dikkate alınarak,

davacı yanın demuraj ücreti talep etmekte haksız olduğunun müşahede edilmekle birlikte, davacının dava konusu demuraj bedelini fiili taşıyana ödediğini ispat etmesi halinde ödediği bedelin 195 USD (195x5,51) 1.074,45 TL kısmını davalı yandan talep edebileceğini beyan etmişlerdir.

21/12/2020 havale tarihli 2.ek bilirkişi raporunda özetle.

Davacının demuraj ücreti talebinde bulunabilmesi koşullarının oluşmadığını, konteyner teslimindeki gecikmenin, davacı ve de ifa yardımcısı olan özet beyan tescillerini yapan ... firmasının, DAVALININ TESCİL ETTİĞİ ÖZET BEYANI gemi VARIŞ BİLDİRİMİNE SEHVEN EKLEMEMESİNDEN kaynaklı olduğunu, davacı taraf ve alt yüklenicisi ... firmasının vermiş olduğu ÖZET BEYAN DÜZELTME TALEPLİ dilekçelerden açık ve net şekilde anlaşıldığından, davalının kusuru olmadığı gibi sorumluluğunun da bulunmadığını, gecikmeye sebep vakıa dikkate alınarak,

davacı yanın demuraj ücreti talep etmekte haksız olduğunun müşahede edilmekle birlikte, davacının dava konusu demuraj bedelini fiili taşıyana ödediğini ispat etmesi halinde ödediği bedelin 195 USD (195x5,51) 1.074,45 TL kısmını davalı yandan talep edebileceğini beyan etmişlerdir.

02/08/2021 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle;Davalı tarafın özet beyan ve tescil işlemleri için süresinde girişimde bulunduğunu ancak, gerek tarafların farklı yöntem ve tescil şekli üzerinde durulan görüş ayrılıkları, gerekse Davacı tarafın kurumsal beyan sistemi/web-sitesi linki üzerinden yapılmasını bildirdiği beyan giriş işlemlerinin (Davalı tarafça teknik olumsuzluğa vurgu yapılarak) tam yapılamamasından kaynaklı karşılıklı anlaşmazlık, gecikme ve olumsuzluklar silsilesinin başladığını, davacı tarafın ve özet beyan/gümrük tescil işlemlerini ifa eden acentesi - alt yüklenici kuruluşun,

Davalı tarafın (taraflarca ayrıca anlaşmazlık konusu olan doğru veya yanlış tescil edildiği tartışılan) özet beyanın, esas nitelik arz eden gümrük gemi varış bildirimine sehven eklememesinden (ve sonrasında özet beyan düzeltme talebi ile mübrez) kaynaklı gecikmenin davalı tarafın kusuru olmamakla beraber, zaman kazanarak oluşabilecek benzeri sorunları bertaraf edebilmek adına işbu beyan işlemlerine haftalar öncesinden de başlanılabileceğini, davaya konu uyuşmazlık kapsamı ve konteynerin gümrük beyan ve tescil işlemlerindeki gecikmelere bağlı geç teslimindeki kusurların, yukarıda Md.1,

Md.2’de ve raporun bütününde detaylı açıklanan her iki tarafın eylemleri ve anlaşmazlıklarından kaynaklandığını, raporun değerlendirmeler kısmında her yönüyle detaylı yaklaşılarak izah edildiği üzere ve taraflar arasında bu hususta özel bir anlaşma da bulunmadığından hareketle, alacağın konteynerin zamanında taşıyana iade edilmemesinden kaynaklandığını, bu sebeple konteyner demurajı oluştuğunu, fiili taşıyan tarifesine göre bilirkişi heyetince yapılan hesap sonucu toplam konteyner demuraj tutarının 4.815,00 USD bu bedelin davacı taraf faturalarıyla aynı olduğunu,

davacı tarafın fiili taşıyan ve dava konusu faturayı tanzim eden taraf olduğundan konteyner demuraj alacaklısı olduğunu, davalı tarafın gönderilen sıfatında olduğundan ve konteyneri teslim aldığından konteyner demuraj borçlusu olduğunu, oluşan demuraj alacağından konşimento çerçevesinde sorumlu olduğundan hareketle.

Konteyner beklemesinin her iki tarafın da ortak ihmali ve anlaşmazlıklar bütününden kaynaklandığına ve bu sebeple oluşan demuraj alacağının taraflara eşit oranda yükletilebileceğine dair beyan etmişlerdir.

Dünya deniz ticareti ve hukukuna girmiş bulunan, konteyner demurajı özünde, konteyner işgaliye bedeli olmakla; konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi (Davacı), gönderilenin (alıcı) belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyner başka taşımalarda kullanacaktır.

Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli serbest süreler ve bunun aşılması halinde aşamalı olarak yeni süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, artan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir.

Söz konusu ücret dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltılıp, taşıyanın deposuna iade edildiği güne kadar geçen süre, belirlenmiş gün sayısından fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir. Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demuraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demurajı" denilmektedir.

Konteyner demuraj taleplerinde, talep edenin, iddiasını somut delillere dayandırması gereken ve bu şekilde hukuki olarak eksik olarak değerlendirilebilecek yönlerini miııimalize eden bir yaklaşım sergilemesi gerekir. Konteyner demuraj taleplerinde somutlaştırılması gereken yönler taşıma sözleşmesi, varış ihbarı ve Demuraj birim bedeli ve demuraj hesaplama şeklidir.

Dosyada bulunan konşimento kayıtlarında; davacı ... ... taşıyan ve davalı ... ise alıcı olduğu görülmektedir.

Ayrıca konşimentonun davalı ... tarafından kaşe ve imza edildiği görülmekle; yükün .../ABD’DEN İSTANBUL/TÜRKİYE’YE taşınması için düzenlenmiş olduğu, taşıma ... limanından aktarmalı olduğundan yalnızca aktarma kısmının dava dışı ... ... şirketine ait ... ... gemisi ile gerçekleştiği, bu sebepten ara konşimento düzenlenmiş olsa da taşıma işinin organizasyonu başından sonuna yine ana konşimentodaki taşıyan davacı ... ... tarafından gerçekleştirildiği ve dava konusu ... nolu konteynerin de yine davacı ... şirketine ait olduğu görülmektedir.

Taşımaya konu konşimento incelendiğinde demuraj tarifesinin bulunduğu görülmekle, davacı tarafça davalıya 09/11/2017 tarihli e posta ile varış bildiriminin yapıldığı anlaşılmıştır. Buna göre dosya kapsamında esasen demuraj ücreti talep edilebilmesi açısından gerekli şartları yerine getirilmiş olmakla uyuşmazlık, konteyner teslimindeki gecikmeye hangi taraf eylemlerinin sebep olduğu hususunda toplanmıştır.

Davaya konu gecikme, özet beyan verilmesinde yaşanan sorunlar nedeni ile yükün alıcısı olan davalının 02/02/2018 tarihine kadar ithalat ve gümrükleme işlemlerini gerçekleştirememesinden kaynaklanmaktadır. Gümrük Müdürlüğü ve Özet Beyan İşlemlerinin tespiti bakımından dosyaya celp edilen müzekkere cevaplarının incelenmesinden;

-15/11/2017 tarihinde dava dışı ... A.Ş. tarafından tanzim edilen ... numaralı özet beyanda konu taşımaya ait ... numaralı konteynerin yer aldığı;

-16/11/2017’de davalı ... .LTD.STI. Tarafından konu konteynere ait ... numaralı özet beyanın tanzim edildiği;

-17/11/2017’de dava dışı ... A.Ş. tarafından ... Müdürlüğüne verilen dilekçe ile “acenteliğimize bağlı ... ... seferli gemimizde müdürlüğümüzce tescilli ... / 15/11/2017 sayılı/tarihli özet beyanda aşağıdaki numarası yer alan taşıma senedi sehven oluşturulmuştur. Taşıma senedinin özet beyandan silinebilmesi için gereğini emir ve müsaadelerinize arz ederiz.” şeklinde talepte bulunulduğu;

-01/12/2017’de dava dışı ... ... A.Ş. tarafından ... Gümrük Müdürlüğüne verilen dilekçe ile “Müdürlüğünüzce Acenteliğiniz adına tescili bulunan ... nolu varış bildirimine kaydedilmeyen ... nolu giriş özet beyanının kaydedilmesi hususunu ilgililere emir ve müsaadelerinize arz ederiz.” talepli dilekçe sunulduğu, ve nihayetinde 02/02/2018’de ... Gümrük Müdürlüğü tarafından alınan kararla; konu konteynere ait ... A.Ş. tarafından verilen ... özet beyan kapatılarak davalı tarafın verdiği ... nolu giriş özet beyanın varış bildirimine eklenerek sorunun çözüldüğü anlaşılmıştır.

Yükün alıcısının 02/02/2018 tarihine kadar ithalat ve gümrük işlemlerini gerçekleştirmemesine neden olan ana sebebin, Davalı, “Forwarder” sıfatla - sevkiyat işlemlerini ve gümrükleme hizmetini yapan firmanın tescil ettiği ... özet beyanı, Davacı alt yüklenicisi özet beyan tescil işlemlerini yapan firmanın, Davalı özet beyanının varış listesine eklememesinden kaynaklandığı anlaşılmakta olup, işbu uyuşmazlıkta Davalı tarafın verdiği özet beyan tarihi incelendiğinde, Davacı taraf ana acentesinin,

Davalı firmanın vermiş olduğu alt özet beyan listesine eklemediği ve bununla birlikte davalı tarafça ilgili evrakların süresinde davacıya iletilmemesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Gümrük Müdürlüğü’ne verilmesi gerekli özet beyanın, kargonun varışından haftalar öncesinde verilebileceği ve davaya konu vuku bulan ve davalı özet beyanının eklenmeden verilen özet beyanın düzeltilmesine ve daha öte gecikmeye mahal vermeyecek yeterli vaktin, kargo varış limanına ulaşana kadar veya hemen sonrasında elde edilmiş olunabileceği bilirkişiler tarafından açıklanmıştır.

Özet Beyan ile ilgili bilgiler eşyayı getiren veya eşyanın gümrük bölgesine taşıma sorumluluğunda olan tarafça ya da temsilcileri tarafından verilebileceği; her halükârda özet beyan ile ilgili bilgilerin ithalatçı Davalı şirket tarafından sağlanması gerektiği ancak bu bilgilerin taşıyanın belirlediği zamanda sağlanmadığı, dosyaya sunulan e posta yazışmalarından anlaşılmıştır. Basiretli bir tacir olarak ithalatçı davalı şirketin özet beyan ile ilgili bilgileri zamanında iletmesi gerektiği, geminin geldiği gün özet beyanı kendisi vermek suretiyle işlemi yapmak niyetini taşıyana zamanında iletmesi gerektiği de yine dosya kapsamında 02/08/2021 tarihli raporu düzenleyen bilirkişiler tarafından açıklanmıştır.

Dosyaya sunulan e posta yazışmaları ile dosyaya gelen tüm müzekkere cevapları incelendiğinde, davalı tarafın özet beyan ve tescil işlemleri için süresinde girişimde bulunduğu ancak, gerek tarafların farklı yöntem ve tescil şekli üzerinde durulan görüş ayrılıkları, gerekse davacı tarafın kurumsal beyan sistemi/web-sitesi linki üzerinden yapılmasını bildirdiği beyan giriş işlemlerinin Davalı tarafça teknik olumsuzluğa vurgu yapılarak tam ve davalıya bildirilen süre içerisinde yapılamamasından kaynaklı olarak karşılıklı anlaşmazlık, gecikme ve olumsuzluklar silsilesinin başladığı,

davacı taraf ve özet beyan/gümrük tescil işlemlerini ifa eden acentesi - alt yüklenici kuruluşun, Davalı tarafın (taraflarca ayrıca anlaşmazlık konusu olan doğru veya yanlış tescil edildiği tartışılan) özet beyanın, esas nitelik arz eden gümrük gemi varış bildirimine sehven eklememesinden (ve sonrasında özet beyan düzeltme talebi ile mübrez) kaynaklı gecikmeye davalının kendisine bildirilen süre içerisinde özet beyan için gerekli evrakları hazır ederek davacıya sunmamasından kaynaklandığı anlaşılmakla,

davalı tarafça zaman kazanarak oluşabilecek benzeri sorunları bertaraf edebilmek adına işbu beyan işlemlerine haftalar öncesinden de başlanılabileceğine dair bilirkişi raporu tespitleri bir arada değerlendirildiğinde, demuraj ücretinin oluşmasına her iki tarafın eylemlerinin sebep olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Davacı tarafın fiili taşıyan ve dava konusu faturayı tanzim eden taraf olduğundan konteyner demuraj alacaklısı olduğu, davalı tarafın gönderilen sıfatında olduğundan ve konteyneri teslim aldığından TTK hükümleri gereğince ve konşimento çerçevesinde konteyner demuraj borçlusu olduğu, Konteyner beklemesinin her iki tarafın da ortak ihmali ve anlaşmazlıklar bütününden kaynaklandığına ve bu sebeple oluşan demuraj alacağının taraflara eşit orandaher iki tarafın da ortak ihmali ve anlaşmazlıklar bütününden kaynaklandığına ve bu sebeple oluşan demuraj bedelinin taraflara eşit oranda dağıtılması gerektiği mahkemece kabul edilmiştir.

Her ne kadar dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları arasında davacının demuraj ücreti talep edip edemeyeceği bakımından görüş farklılıkları bulunsa da, mahkemece özet beyan verilme sürecinin ayrıntılı olarak açıklanması görevlendirmesi sonrası düzenlenen 02/08/2021 tarihli bilirkişi raporundaki değerlendirme ve tespitler mahkemece denetime ve hükme elverişli bulunup, gerekçeleri ile vardıkları sonuç bakımından ise isabetli bulunmakla düzenlenen bu bilirkişi raporu esas alınmıştır. Anılı bilirkişi raporunda yapılan hesaplama neticesinde davaya konu 4.815 USD demuraj ücretinin uygun bulunması tespiti karşısında davanın kısman kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır