İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/86 K.2022/14

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Sigorta A.Ş.'nin ... no'lu Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi tahtında, sigortalı ... Taahhüt Pazarlama İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. Tarafından Nijerya'da yerleşik ... ...

Ltd. şirketine satılan kullanılmış boş LPG tankı ve aksesuarları emtiasını nakliye rizikolarına karşı sigortaladığını, emtianın ...'den Lagos/Nijerva Limanına nakliyesinin davalı tarafından üstlenildiğini, taşımaya ilişkin konşimento ve navlun faturasının da yine İngiltere'de mukim .... tarafından düzenlendiğini, davalının taşıyan sıfatını haiz olduğunu, davalı'ya izafeten hasım gösterilen ... .... Loj.

Hiz. unvanlı şirketin ise dava konusu hasarın meydana geldiği taşımada, davalı taşıyanın Türkiye'deki temsilcisi sıfatı ile hareket edip, müvekkilinin sigortalısı ile taşımaya ilişkin işlemleri yürüten taraf olduğunu, bu hususun anılan şirket tarafından taşımaya ilişkin olarak sigortalıya fatura edilen navlun proforma faturası ile de sabit olduğunu, bu itibarla ... .... Loj. Hiz.'nin TTK.m.

103(1/b)'de belirtildiği şekilde "Türkiye Cumhuriyeti içinde merkez veya şubesi bulunmayan yabancı tacirler ad ve hesabına ülke içinde işlemlerde bulunan” olduğunu ve hakkında acentelik hükümlerinin tatbiki gerektiğini, anılan şirkete, dava konusu zararın doğduğu taşımada Davalı'yı temsilen Türkiye'de yaptığı iş ve işlemler nedeniyle TTK.m.

105(2) gereği davalı'ya izafeten husumet yöneltildiğini ve bu davada acente sıfatına haiz olduğunu, nakliyenin gerçekleştirilebilmesi için emtianın gemiye yüklenmekle birlikte, yaklaşık 10 aylık uzun zaman geçmiş olmasına rağmen alıcıya teslim edilmediğini, yapılan ekspertiz çalışmaları sonucunda, davalının acentesi ... .... ve Loj. Hizm.

A.Ş.'nin İzmir'deki adresinde yalnızca bir posta kutusu olduğunu ve anılan Şirket'in benzer şekillerde bir başka deyişle müşterilerinden aldığını, navlunları donatana ya da fiili taşıyana ödememek suretiyle zarara uğrattığı birçok şirket olduğunu, anıları şirket sahibinin de piyasada kötü bir imaja sahip olduğunu ve işlerini sürekli yeni şirketler kurarak yerine getirdiğinin tespit edildiğini, bu husus sebebiyle sigortalı tarafından anılan şirket yetkililerine karşı da ...

Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde 03.08.2016 tarihinde suç duyurusunda bulunulduğunu, konu dosyanın kovuşturma aşamasında derdest olduğunu, yapılan ekspertiz çalışmaları sonucunda, söz konusu emtianın teslim edilmemesi sebebiyle sigortalı firmanın zararının 32.468,70 TL olduğunun tespit edildiğini ve bu doğrultuda sigortalıya 05.01.2017 tarihinde tazminat ödemesi yapıldığını, böylelikle, TTK m. 1472(1) uyarınca sigortalının dava ve talep haklarının halefi olunduğunu, konunun tazminat ödemesinin yapılmasına ilişkin 03.03.2017 tarihinde ....

İcra Müdürlüğü nezdinde ... E. numarası ile davalı aleyhine icra takibi başlatıldığını beyanla; davalı tarafça yapılan itirazın iptaline, davalının %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalıya usule uygun davetiye tebliği edilmiş olup, davalı tarafça davaya cevap sunulmamıştır.

Dava; davacı sigortalısına ait emtiaların teslim edilmemesi nedeni ile dava dışı sigortalıya ödenen tazminatın rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup; uyuşmazlığın, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerini haiz olup olmadıkları, geçerli bir sigorta sözleşmesi kapsamında ödeme yapılıp yapılmadığı, teslim edilmeme nedeni ile davalıların kusur ve sorumluluğunun bulunup bulmadığı ve buna göre varsa davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.

.... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının davacı ... Sigorta AŞ olduğu, borçlusunun davalılar ... ve kendisine asaleten ... SAVUNMA SANAYİ GÜV. SİS. DAN. VE LOJ. HİZ. A.Ş. olup, 32.468,70 TL'nin tahsili için 03/03/2017 tarihinde takibe geçildiği, ödeme emrinin 09/03/2017 tarihinde tebliğ edildiği, 15/03/2017 tarihinde itirazın edildiği, davacı alacaklı tarafça borca itiraz dilekçesinin 22/05/2017 tarihinde tebellüğ edildiği ve davanın 13/03/2018 tarihinde İİK nun 67.maddesi gereğince davanın bir yıllık hak düşürücü sürede açılmış olduğu anlaşılmıştır.

01/11/2018 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle. Davacının 32.468,70 TL sigorta tazminatını sigortalısı ... firmasına 05.01.2017 tarihinde ödemiş olduğunu, ödeme gerekçesi bakımından zayiatın sabit olduğunu, ancak sigorta poliçesi gereği ödenmesinin yerinde olmadığını, TTK m 1472 açısından yasal halefiyet tesis edilemediğini, ancak dosyada mevcut “HASAR TAZMİNAT MAKBUZU VE İBRANAME” başlıklı evrak içeriği TEMLİK hükümlerini havi beyanlar gözetilerek,

davacının akdinin temlik gereği sigortalısına halef olduğunu ve zarar verenlere karşı rücuen tazmin talebini yöneltebileceğini, dosya kapsamında proforma fatura haricinde davalının taşıma sürecinde yer aldığının belirlenemediğini, acente veya sair şekilde davalı ... firmasını temsilen hareket ettiğinin sabit olmadığını, proforma faturanın da sürece davalının girdiğini teyit ettiğinden söz edilemeyeceğini, dosya kapsamı delillerle, davalıya gerek asaleten, gerekse izafeten husumet tevcihinin haklı sebebe dayandığının sabit olmadığını, yükün ...

GEMİSİNİN İŞLETENİ sıfatı ile davalı ... firması tarafından taşımaya alındığını, bu durumda davanın doğrudan bu firmaya yöneltilmesi gerektiğini, davanın rücuen tazminat davası olduğu gözetilerek, kusur zarar ve sorumluluk değerlendirmesi gerektiğini, bu nedenle icra inkar tazminatı ve sair taleplerin mahkemece değerlendirilmesi gerektiğini, davalıya yöneltilen pasif husumetin hatalı olduğunu beyan etmişlerdir.

07/08/2020 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Davalı... taşıyan sıfatına sahip olduğundan pasif dava ehliyetine sahip olduğunu, davanın taşıyana izafeten yöneltildiği ...'in taşıyanın acentesi olduğu tespit edilemese de, dosyaya sunulan elektronik posta yazışmalarından dava konusu navlun sözleşmesine ilişkin proforma fatura ve konişmentonun düzenlenerek taşıtana iletilmesini sağladığını ve TTK m. 103 f.1 (b) gereğince davanın taşıyana izafeten ...'ye yöneltilebileceğini,

dava konusu eşyanın taşıyana teslim edildiğinin dosyadan anlaşılmakla birlikte varma limanında yük ilgilisi gönderilene teslim edildiği ortaya konulamadığından TTK m.1178 gereğince eşyanın zayi olmuş sayılmasının gerektiğini, dosyaya sunulan Hasar Tazminat Makbuzu ve İbraname başlıklı belge ile davacının dava dışı satıcının alacak hakkını temlik aldığını, davacının temlik alan sıfatıyla davalı taşıyana karşı tazminat talep edebilmesi için temlik eden satıcının eşyanın zıyai sebebiyle zarara uğramış olmasının gerektiğini,

satış bedelinin tahsil edilip edilmediği hususunun dasya kapsamından anlaşılamamakla birlikte dava dışı temlik eden taşıtan/satıcı satış bedelini tahsil edememişse taşıyana karşı tazminat talep hakkına sahip olacağından bu hakkını davacı sigortacıya devretmiş sayılacağını ve davacının tazminat talebinin yerinde görüleceğini beyan etmişlerdir.

... ATM kanalıyla alınan ... Talimat sayılı bilirkişi raporunda özetle, dava dışı şirket defterleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde; Dava dışı firmanın ticari defterlerinin açılış ve kapanış kayıtlarını Türk Ticaret Kanunu'nun 64. Maddesine uygun yaptırmış olduğunu, bu sebeple ticari defterin sahibi lehine delil olma özelliği taşıdığını, dava dışı ... ve Ticaret Ltd. Şti'nin defterleri incelendiğinde 20.10.2016 tarihininde 00110 Yevmiye maddesinde 601- Yurtdışı Satışlar ve 100-Kasa Hesabına kayıt edildiğini, dava dışı ... ve Ticaret Ltd. Şti'nin davaya konu olan ... numaralı faturalı taşınmazda emtia bedelinin 22.322,92 TL tahsilatını yaptığını beyan etmiştir.

... ATM kanalıyla alınan ... Talimat sayılı bilirkişi raporunda özetle, Dava dosyası ile dava dışı ... şirketi defterleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde; ... şirketinin 2016-2017 defterlerine göre alıcı Nijerya' da mukim CABO firmasına malın teslim edilememesinden dolayı herhangi bir ödeme yapılmadığını, buna ilişkin şirket tarafından da belge ibraz edilmediğini beyan etmiştir.

... tarafından düzenlenen navlun faturasında muhatapın dava dışı sigortalı satıcı ... Taahhüt olduğu ve navlun bedelinin 4.300 USD olduğu kayıtlıdır. . ... tarafından düzenlenen proforma faturanın muhatabı yine dava dışı sigortalı satıcı ... Taahhüt'tür ve navlun bedeli de aynıdır. Dava Konusu taşımaya ilişkin ... gemisi donatanı tarafından kaşelenip imzalanan ... tarafından düzenlenen konişmentoda yükletenin dava dışı sigortalı satıcı ...

Taahhüt, gönderilenin ise dava dışı alıcı .... olduğu kayıtlıdır. Konişmentodan anlaşılan husus...'ın fiili taşıyan sıfatına sahip olduğudur. Dava, ...'e izafeten ve kendisine asaleten ...'e yöneltilmiştir. Şu halde taşıyan...'e izafeten davanın ...'e yöneltilmesi için ...'in taşıyanın acentesi (veya acente hükümlerien tabi olan bir tüzel kişi) olması gereklidir. ...'e asaleten davanın yöneltilmesi içinse bu şirketin de taşıyan sıfalına sahip olması gereklidir.

Bu konuda davacı vekilinin talebi doğrultusunda davalı ... ticari defterleri üzerinde inceleme yapılması için mahkemesine talimat yazılmış olup, davalı ... yetkili müdürünün ticari defterlerin kaybolduğu beyanı üzerine inceleme yapılamamıştır.

Bunun üzerine mahkememizce davalı ... firmasının bağlı bulunduğu Vergi Müdürlüğü'nden BA/BS formları celp edilmiş ve davalının dava dışı sigortalı adına düzenlenen faturanın bildirimi yapmış olduğu görülmekle, davacı vekilinin navlun faturasına davalı ... firmasının tahsil ettiği beyanı mahkemece kabul edilmiştir. Zira aksi yönde bir savunma da davalı tarafça dosyaya sunulmamıştır.

Dosyaya sunulan dava konusu taşımaya ilişkin elektronik posta yazışmalarının dava dışı sigortalının yetkilisi ... ile ... adresi arasında yapıldığı görülmektedir. Bu yazışmalarda geminin varma limanına ulaşamamış olması çeşitli şekillerde gerekçelendirilmiştir. 11 Şubat tarihli yazışmada dava dışı ... yetkilisi navlun faturasının kesilebilmesi için fatura bilgisi talep etmiştir.

Bir diğer elektronik postada proforma faturanın ckte gönderildiği, konişmento draftının da ekte bulunduğu belirtilmiştir. Dosyaya sunulan tek konişmento fiilen taşımayı gerçekleştiren... tarafından düzenlenen konişmento, sunuları tek proforma fatura ise davanın izafeten yöneltildiği ... tarafından düzenlenen proforma faturadır.

Dosyaya başka bir konişmenta veya proforma fatura sunulmamış olduğuna göre, elektronik postada sözü geçen konişmento ve faturanın anılanlar olduğu kabul edilmiştir.

Dava dışı ... şirketi ile ... şirketlerinin bilgilerinin davacının iddia ettiği ve dosyadan anlaşıldığı üzere acente sıfatına sahip olmasa dahi, davanın izafeten yöneltildiği ...'in TTK 103/1 (b) maddesi hükmü gereğince navlun sözleşmesinin kurulmasında taşıyan için işlem yapan kişi olduğu ve acentelik hükümlerine tabi tutulabileceği; bu halde davanın izafeten ... üzerinden taşıyan ... Service'a yöneltilmesi mümkün olduğu kabul edilmiştir.

Ayrıca yukarıda açıklandığı üzere davalı ... firmasının navlun faturası düzenlediği BA/BS formlarından anlaşılmakla TTK 921 maddesi gereğince asaleten husumek yöneltilmesi de mahkemece yerinde görülerek davalıların her ikisinin de pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla; dosyaya sunulan Hasar Tazminatı ve İbraname başlıklı belgeden dava dışı sigortalı ... Taahhüt Pazarlama firmasının alacağı tazminat karşılığı tüm talep haklarını davacıya devrettiği anlaşılmaktadır. Dava dışı sigortalı satıcı ... Taahhüt tarafından düzenlenen mal faturasında mal bedeli 7.540 Amerikan Doları olarak belirtilmiş, eşyanın teslim şekline ilişkin herhangi bir kayda yer verilmemiştir.

Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesinde ise dava dışı satıcı ... Taahhüt sigortalı olarak belirtilmiş, sözleşmenin Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları ve özel şartlara göre kurulduğu, eşyanın tam zıya olması halinin teminat kapsamında bulunduğu belirtilmiştir.

Buna göre davacının dosyaya sunulan lemlikname ile davacı sigortacı dava dişi satıcının dava sebebiyle üçüncü kişilere karşı sahip olduğu alacak haklarını temlik aldığı anlaşılmıştır ancak, davacının temlik alan sıfatıyla davalılardan tazminat talep edebilmesi için söz konusu alacak hakkının mevcut bulunması gereklidir.

Diğer bir anlatımla, dava dışı temlik eden sigortalı satıcı eşyanın varma limanında teslim edilmemesi sebebiyle bir zarara uğramış olmalıdır ki zarardan kaynaklanan tazminat talep hakkı temlik yolu ile davacıya devredilebilsin.

Eşyanın varma limanına ulaşamamış olduğu süreçte taşımayı fiilen gerçekleştiren... tarafından gönderilen elektronik postalarda Trader gemisinin makine arızası yapmış olduğu, arıza giderildikten sonra sefere devam edeceği dava dışı sigortalının yetkilisine bildirilmiş, son olarak 22 Mayıs 2016 tarihli elektronik postada gemi kaptanına ulaşılamadığı bilgisine yer verilmiştir. Davalılarca eşyanın teslim edildiğine dair bir delil de dosyaya ibraz edilmemiştir.

Bu nedenle mahkemece eşyaların alıcısına teslim edilmediği kabul edilmiştir. Dosyada bulunan Nakliyat Sigortası Ekspertiz Raporu'ndan da dava konusu emtianın varma limanında teslim edilmemiş olduğu anlaşılmaktadır. ... Gümrük Müdürlüğü tarafından dosyaya sunuları belgelerden dava konusu eşyanın gemiye yüklenmiş olduğu anlaşılıp bu hususta bir uyuşmazlık da bulunmamaktadır.

Taşıyanın varma limanında eşyayı ilgilisine teslim etme iktidarından yoksun olması halinde eşyanın zayi olduğu kabul edileceği bilirkişilerce açıklanmıştır. Bu durumda eşyanın varma limanında ilgilisine teslim edilememiş olması eşyanın zayi olduğu anlamına gelecektir ve davacının eşyanın ziyandan kaynaklanan zararın tazminini talep edebileceği kabul edilmiştir.

Dava konusu eşyanın taşıyana teslim edildiği dosya kapsamında sabit olmakla birlikte varma limanında yük ilgilisi gönderilene teslim edildiği ortaya konulamadığından TTK 1178 maddesi gereğince eşyanın zayi olduğu mahkemece kabul edilmiş ve davalıların da zayi nedeni ile sorumluluğu bulunduğu kabul olunmuştur.

Dosyaya dava konusu eşyaya ilişkin sunulan gümrük belgeleri, çeki listesi, faturalar arasında bazı tutarsızlıklar söz konusudur. Çeki listesi kapsamındaki tüm eşyaya ilişkin gümrük beyanlarının dosyaya sunulmamıştır. Öte yandan faturada teslim şekli belirtilmemiş olmakla birlikte (eşyanın bir kısmına ilişkin olduğu anlaşılan) gümrük beyanında teslim şeklinin FOB olduğu kayıtlıdır. Ekspertiz Raporu'nda da teslim şekli FOB olarak belirtilmiştir. Eşyanın FOB esasına göre satılmış olması halinde gemiye yüklenmesi ile hasara katlanma yükümlülüğü alıcıya geçeceğinden eşya üzerinde sigortalanabilir menfaate alıcı sahip olacaktır.

Dava konusu uyuşmazlıkta taşıyanın sorumluluğunun dayanağı TTK m. 1178 hükmü olup taşıyanın bu hükümden kaynaklanan sorumluluğu öncelikle navlun sözleşmesinin tarafı olan taşıtana, yükletene ve gönderilene karşı doğabilir. Hükme dayanarak taşıyandan söz konusu kimselerden hangisinin tazminat talebinde bulunabileceği eşyanın zıyar sebebiyle zararın kimin malvarlığında ortaya çıkmış olduğuna göre belirlenecektir.

Buna göre, dava dışı gönderilen .... konişmentonun hamili sıfatıyla eşyanın teslimini talep etme hakkına sahip olsa da, eşyanın teslim edilmemesi sebebiyle satış bedelini ödemekten kaçınmış ise eşyanın zıyaından kaynaklanan zarar davacı taşıtanın mal varlığında gerçekleşmiş olacaktır.

Dosya kapsamından satış bedelinin dava dışı sigortalı tarafından tahsil edilip edilmediği yahut alıcıya iade edilip edilmediği anlaşılamadığından, dava dışı sigortalı ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yapılması hususunda talimat yazılmış olup, düzenlenen rapor ile dava dışı sigortalının satım bedelini tahsil ettiği belirtilmekle davacı vekilinin beyanının aksine sonrasında satım bedelinin iade edilmediği belirtilmiştir.

Dosyada bulunan ekspertiz raporunda da; dava dışı alıcının "emtia bedelinin kendisine geri ödenmesinin talep ettiği" kayıtlı olmakla birlikte satım bedelinin iade edildiği hususu dosya kapsamında davacı tarafça ispat edilememiştir. Bu nedenle davacının emtia bedeli talebi, zarar dosya kapsamında ispat olunamadığından mahkemece yerinde görülmemiş olup bu bedel bakımından davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı dava dilekçesi ile emtia bedeli ile birlikte ödenen navlun bedelinin de tahsilini talep etmiş olmakla, TTK 1199/1 maddesi uyarınca, navlun bedelinin iadesi talebi bakımından davanın kısmen kabulüne ilişkin aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır