İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/325 K.2022/428

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Taraflar arasında yapılan ticari iş ve işlemler nedeniyle tarafların arasında cari hesap ilişkisinin kurulduğunu, davacı müvekkilinin davalı borçludan alacağının 15.390 USD olduğunu, alacağının 8 gün içerisinde ödenmesi için davalı şirkete fatura eklenerek .... Noterliği'nin 22/06/2018 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, ihtarnamenin davalıya tebliğ edildiğini, davalı şirketin bu ihtarnameye cevaben ....

Noterliği'nin 29/06/2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile faturadaki demuraj bedelinin fahiş olduğunu bildirdiğini, davalının ödeme yapmayacağına ilişkin cevabı içeren ihtarname üzerine davalı hakkında .... İcra Müdürlüğü'nün 2018/...

Esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından takibe itiraz edildiğini, itiraz nedeniyle takibin durduğunu, itirazın haksız ve hukuka aykırı olduğunu belirterek itirazın iptaline, takibin devamına, davalının %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Huzurdaki davanın deniz taşımasından meydana geldiğini, TTK 5 madde ve HSYK 1. Dairesinin 26/08/2014 tarih 1876 sayılı kararına istinaden davanın görevli İstanbul Denizcilik İhtisas Mahkemesinde görülmesi gerektiğini, bu sebeple mahkemenizin görevsiz olduğunu, esasa ilişkin olarak ise müvekkilinin demuraj adı altında davacıya herhangi bir borcu bulunmadığını, demurajın gemi ile yapılan taşımacılık faaliyetinde malların tahmil ve tahliyesinin geç yapılması nedeniyle geminin makul bir sürenin meşgul edilmesi gerekçesiyle taşıyana taşıtan tarafından yapılan bir ek ödeme olduğunu, bu ek ödemenin kural olarak bedelin içinde mütalaa edildiğini,

dolayısıyla gemilerle yapılan konteynır taşımacılığı sırasında konteynırların makul bir sürenin üzerinde meşgul edilmesi nedeniyle yapılan ve konteynır demurajı olarak adlandırılan ödemenin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini, dava konusu 2.demuraj faturası tüm işlemler bittikten ve kalan depo teminatı iade edildikten 1 ay sonra davacı tarafından kesildiğini ve ödeme talep edildiğini, taraflar arasında imzalanmış bir taahhütname bulunmadığını, gerektiği taktirde imza incelemesi yapılması gerektiğini, müvekkili şirketin davacı tarafa hiçbir zaman demuraj ödemesi yapmadığını, müvekkilinin fatura içeriği hizmeti almadığını,

davacının bir zararı var ise buna sebebiyet verinin müvekkili olmadığını, dava konusu takip nedeniyle davacıya karşı bir ödeme yükümlülüğü olmadığını, taraflar arasında demuraj talebi yönünden bir akdi ilişki olmadığından borca, işlemiş faize ve ferilerine itiraz edildiğini, davacı takipte haksız ve kötü niyetli olması sebebiyle alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesi ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dosyanın, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 20/06/2019 tarih, 2018/... esas ve 2019/... sayılı görevsizlik kararı üzerine mahkememize görevsizlikle geldiği ve yukarıdaki esas numarasını aldığı anlaşılmıştır. ....İcra Müdürlüğü'nün 2018/... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 13/08/2018 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 18/09/2018 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçlunun 19/09/2018 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 15/10/2018 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık sürede açıldığı anlaşılmıştır.

19/10/2021 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Davacı şirkete ait 2018 yılı ticari defterlerinin açılış tasdikleri ile yıl sonunda yaptırılması gereken kapanış tasdiklerinin yasal süresinde TTK. hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olduğunu ve davacı şirketin 2018 yılı ticari defterlerini TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tutmasından dolayı davacı şirketin 2018 yılı ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığını, İncelenen davalı şirkete ait 2018 yılı Ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğunu,

Elektronik Defterler ile Envanter Defterinin yasal süresinde onaylandığını ve davalı şirketin 2018 yılı ticari defterlerinin TTK. İlgili hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davalı şirketin 2018 yılı ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığını, davacı şirketin düzenlediği demuraj bedeli faturasından kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 13.08.2018 tarihi itibariyle davalı ... Ltd.

Şti.'den 15.390,00 USD alacağının bulunduğunu, davalı şirket tarafına düzenlenen demuraj faturasını kabul etmeyerek noter aracılığı ile davacı yana iade etmesinden kaynaklı olarak icra takip tarihi olan 13.08.2018 tarihi itibariyle davacı yana herhangi bir borcunun bulunmadığını, dava dışı şirketin dava dosyasına gönderdiği yazıdan da anlaşılacağı üzere davacı şirketin 25.05.2018 tarihli ... seri nolu 4.080,00 USD bedelli “Demuraj” açıklamalı fatura bedelini dava dışı ... ...

A.Ş.'ye ödemediğini, navlun ücreti yükleten tarafından peşin ödendiğini, satış şekli ve satıcı alıcı arasındaki anlaşma bilinmese de konteynerlerin boşaltma limanındaki masraflarının konteyner demurajı ve ardiye hizmetleri dahil yükü teslim almakla gönderilen (alıcı) konumundaki davalı şirket sorumluluğunda olduğunu, davacı tarafın akdi taşıyan konumunda olup olmadığı konusunda kesin bir kanaate varılamadığını, tarafların beyanları, dosyada sunulu 1 adet konşimento ile bu durumun tespitinin mümkün olmadığını,

ancak tarafların beyanlarına göre bu konuda bir itiraz olmadığından davacı tarafın taşıma işlerini organize ettiğini ve boşaltma limanında oluşan demuraj ve ardiye hizmetlerine ait tutarların esas hizmetleri ifa eden taraflara ödenmek üzere gönderilen davalı tarafından talep edildiğini, bu durumda davalı şirket limanda oluşan bazı masrafları daha önce de davacı şirket tarafına ödediğini beyan ettiğini, taşımaya konu olan konteynerlerin anlaşılan süre içerisinde boş ve temiz olarak taşıyana iade edilmesinden gönderilen davalı şirketin sorumlu olduğunu, sonuçta yükü teslim aldığını,

bu durumda zamanında teslim edilmediği için oluşan konteyner demuraj ücretinden tarifeye göre sorumlu olacağını, konteynerlerin iadesinin gecikmesinden dolayı oluşan demuraj ücretlerinin asıl alacaklısının konteynerleri tahsis eden ve fiili taşıma işini gerçekleştiren fiili taşıyan şirket olduğunu, davacı şirketin fiili taşıyan şirkete demuraj ödediğini gösterir ödeme belgesi olarak sadece 630,00 USD ödeme belgesi dosyada bulunduğunu, davacı tarafın takibe konu ettiği tutarın ... numaralı ara konşimento tahtında taşınan 15 adet konşimentoya ait demuraj faturası olduğunu,

davacı tarafın bu konteynerler için tanzim ettiği fatura tutarının 15.390,00 USD olduğunu, ancak varış ihbarında belirttiği tarifeye göre yapılan hesap toplamının 14.790,00 USD olduğunu, ancak konteyner demurajının asıl alacaklısı fiili taşıyan şirketin tarifesiyle yapılan hesaba göre 4.710,00 USD demuraj hesap edildiğini, bu demuraj ücreti 630,00 USD ve 4.080,00 USD olarak davacı şirkete 2 fatura tanzim edilse de 4.080,00 USD tutara ait faturanın iade edildiğini ve ödenmesi gerekmediğinin bildirildiğini ve sonuçta fiili taşıyan şirkete 630,00 USD ödendiğine dair ödeme belgesi sunulduğunu,

konteyner demurajının asıl alacaklısı olan dava dışı fiili şirkete yapılan demuraj ödemesi tutarının 630,00 USD olduğundan, eğer varsa başkaca ödeme belgelerinin dosyada bulunmamasından, davalı tarafın 15 konteyner için sorumlu olduğu demuraj tutarının 630,00 USD olduğunu, davacı şirket tarifesinin uygulanmasına karar vermesi durumunda davacı şirket tarifesine göre yapılan hesap sonucu 14.790,00 USD tutarın kabul edilebileceğini, konşimentoya göre konteynerlerin ... koşuluyla yüklendiğini, buna göre konteynerlerin konteyner terminalinde alıcıya teslim edilmesi gerektiğini,

davacı tarafın taşıma işlerini organize ettiğine göre ardiye ve diğer liman masraflarının asgari düzeyde tutulmasını amaçlamasının beklendiğini, ardiye ve diğer liman hizmetlerinin asıl alacaklısının dava dışı şirket olduğunu ve borçlusunun ise davalı şirket olduğunu, bu konuda dava dışı ... şirketinin mahkemenin müzakeresine cevap dilekçesinde toplam fatura tutarının ne kadar olduğu hangi tarafa fatura edildiği ve ne kadar ödeme alındığının bildirilmediğini, ancak ücretler ve tarifesinin konteynerin geldiği limandaki ile aynı olduğunun beyan edildiğinin görüldüğünü,

taraf beyanlarına göre toplam 4 konşimento tahtında 21 konteyner taşıması yapıldığının anlaşıldığını, yalnızca takip konusu edilen 15 konteynere ait detayların dosyada sunulu bulunduğunu, tarafların icra inkar tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin değerlendirilmesinin Mahkemenin takdirinde olduğunu beyan etmişlerdir.

28/02/2022 havale tarihli ek bilirkişi raporunda özetle.

Davacı tarafından konteynerler için 17.04.2018 tarihinde hem depo bedellerinin ödendiği hem de yük teslim ordinosunun imzalandığını, davacı vekili beyanına göre depo bedelinin tahsilinin “lokal masraf ve demuraj bedeli için” olduğunun beyan edildiğini, konteynerler alıcısına teslim edilmeden önce depo bedelinin tahsil edildiğini, davacı tarafından davalı adına konu taşımaya ait 16.05.2018 tarihinde 3.000 USD tutarında “demuraj bedeli” faturasının tanzim edildiğini ve depo bedellerinde iade yapıldığını,

24.04.2018 tarihinde 630 USD tutarında fiili taşıyan faturasının tanzim edildiğini ve davacı tarafından 07.05.2018'de ödemesi yapılarak dekontunun dosyada sunulduğunu, her ne kadar fiili taşıyan tarafından sonradan bir demuraj faturası daha tanzim edilse de 4.080,00 USD tutara ait faturanın iade edildiğini ve ödenmesi gerekmediğinin bildirildiğini, davacı beyanına göre depo bedelinin bir kısmının demuraj bedeli ve bir kısmının lokal masraflar için tahsil edildiği bilindiğinden depo bedelinin iade edildiği 16.05.2018 tarihi itibariyle 630 USD fatura bedelinin dava dışı fiili taşıyana ödendiği de göz önüne alındığında,

depo bedelinin bu bedeli kapsadığına kanaat getirildiğini, kök raporda yer alan görüş ve kanaatlerinde herhangi bir değişiklik bulunmadığını, Kök Raporda.

“Konteyner demurajının asıl alacaklısı olan dava dışı fiili şirkete yapılan demuraj ödemesi tutarının 630,00 USD olduğundan, eğer varsa başkaca ödeme belgelerinin dosyada bulunmamasından, davalı tarafın 15 konteyner için sorumlu olduğu demuraj tutarının 630,00 USD olduğunu, davacı şirket tarifesinin uygulanmasına karar vermesi durumunda "davacı şirket tarifesine göre yapılan hesap sonucu 14.790,00 USD tutarın kabul edilebileceği,” dair tespitler yapıldığını beyan etmişlerdir.

Davaya konu talep davacı tarafından davalı adına düzenlenmiş 07/06/2018 tarihli ve ... Seri ... numaralı Demuraj bedeli açıklamalı 15.390,00 USD bedelli fatura bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Dünya deniz ticareti ve hukukuna girmiş bulunan, konteyner demurajı özünde, konteyner işgaliye bedeli olmakla; konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi , gönderilenin (alıcı) belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyner başka taşımalarda kullanacaktır.

Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli serbest süreler ve bunun aşılması halinde aşamalı olarak yeni süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, artan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir.

Söz konusu ücret dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltılıp, taşıyanın deposuna iade edildiği güne kadar geçen süre, belirlenmiş gün sayısından fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir. Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demuraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demurajı" denilmektedir.

Konteyner demuraj taleplerinde, talep edenin, iddiasını somut delillere dayandırması gereken ve bu şekilde hukuki olarak eksik olarak değerlendirilebilecek yönlerini miııimalize eden bir yaklaşım sergilemesi gerekir. Konteyner demuraj taleplerinde somutlaştırılması gereken yönler aşağıdadır:

Taşıma sözleşmesi: Taşıtan ile gönderilen arasında yapılması gereken ve navlun, demuraj gibi somut verilerin yer aldığı bir sözleşme olabileceği gibi konteyner taşımasının doğası gereği elektronik ortamda yapılan slot/konteyner tahsisi ile, hat işleticisi firmanın gemisine yükleme yapılabilmesi sağlanmaktadır. Bu durumlarda, Konteyner taşımalarında, Konşimento da taşıma sözleşmesi olarak Türk ve uluslararası hukuk (İngiliz hukuku) tarafından kabul edilmiştir. Konşimento, kıymetli evrak olarak addedilip, konşimento üzerinde kayıtlı kurallar, taşıma sözleşmesi ve malı talep eden gönderilen - alıcı için de sözleşme olarak değerlendirilir.

Demuraj birim bedeli ve demuraj hesaplama şekli: Konteyner demuraj birim bedeli ve demuraj sürelerinin nasıl hesaplanacağı ve tarifeler konşimento üzerinde kayıtlı olmalı veya gönderilenin ulaşabileceği bir web adresinde olduğunun bildirilmiş olması gereklidir. Çünkü, borçlandırılan tarafın, demuraj ile ilgili yaptırımları bilmesi gerekir.

Varış ihbarı: Taşıyan veya taşıtan taraf konteynerin teslim limanına varış zamanını ve/veya vardığında gönderilene varış ihbarı göndermek zorundadır. Konteyner demuraj tarifesinin, konşimentoda kayıtlı olmaması halinde, varış ihbarında bu tarifenin yer alması veya gönderilenin, konteyneri zamanında boşaltıp iade etmemesi sebebi ile demuraj ödeyeceği belirtilmesi halinde, gönderilenin demuraj ödemesi konusunda ihbar edildiği sonucuna ulaşılabilir.

Tüm bunlarla birlikte demuraj bedelini talep edebilecek olan kişi yukarıda açıklandığı hali ile konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi olup, deniz taşımalarında bunun karşılığı esasen konteynerin sahibi veya fiili taşıyan firmasıdır. Dosyaya sunulan ... numaralı ara taşıma belgesi incelendiğinde; gönderilenin davalı olduğu, teslimat acentesi olarak davacının kayıtlı bulunduğu ve Lastik emtiasının15 ayrı konteyner içerisinde ...

Limanı'ndan İstanbul Limanı'na ... isimli gemi ile taşınmasına ilişkin olarak düzenlendiği görülmüştür. Bu kapsamda konteyner demurajının esas alacaklısının dava dışı fiili taşıyan ... ... LTD firması olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Ancak mahkememizin 14/07/2020 tarihli ara kararı ile davacı vekiline dava dışşı fiili taşıyan-armatör tarafından adlarına düzenlenen demuraj faturalarının ve bu faturalara istinaden yapılan ödemeleri gösterir ödeme belgelerinin sunulması istenilmiş olup, davacı vekilince bu ara karar doğrultusunda 23/07/2020 tarihli beyan dilekçesi ile taraflarına dava dışı ... ...

AŞ tarafından demuraj faturası düzenlendiği bildirilmiş olup, davacı vekilinin dilekçelerinde bahsettiği "armatörün" bu firma olduğu anlaşılmıştır. Buna göre davacının, fiili taşıyan yahut konteynerlerin sahibi olmadığı dikkate alındığında ancak davaya konu konteynerler için yapmış olduğu bir demuraj ödemesi var ise yalnızca bu tutar bakımından davalıdan demuraj bedeli talep edebileceği mahkemece kabul edilmiştir.

Zira demuraj hakkında TTK da bir düzenleme bulunmamakla birlikte, yukarıda açıklandığı hali ile konteyner işgaliye bedeli olarak tanımlanabilen demuraj bedelini talep edebilecek kişi, konteynerin süresinde iade edilmemesi nedeni ile gerçek zarara uğrayan konteyner sahibi yahut fiili taşıyandır.

Bu kapsamda davacı vekilince bildirilen dava dışı ... firmasına müzekkere yazılmış olup gelen müzekkere cevabı ile; tanzim edilen faturalarda 15 konteynere ait demuraj hesapları sunulduğu, buna göre davacı ... adına 2 adet fatura tanzim edildiği, ... numaralı 25.05.2018 tarihli 4.080,00 usd tutarlı ve ... numaralı 24.04.2018 tarihli 630,00 usd tutarlı 2 adet fatura tanzim edildiği,,4.080,00 usd tutarındaki demuraj faturasına istinaden iade faturası alındığını ve beyanına göre iş bu 4.080,00 usd tutarlı demuraj faturasına ilişkin ödeme yapılması gerekmediğinin bildirildiği,

630 USD bedelli faturanın ise davacı yanca ödendiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

Dosyaya davacı vekilince dava konusu koneynerlere ilişkin olarak varış ihbarnameleri ile demuraj tarifeleri sunulmuştur. Ancak dosyada davacı tarafın bildirdiği demuraj tarifesi dışında, bizzat davacı vekilince armatör olarak bildirilen dava dışı ... firmasının da demuraj tarifesi bulunmaktadır.

Her iki tarife gereği bilirkişilerce hesaplama yapılmış olup, davacı tarafça davalıya bildirilen demuraj tarifesine göre davacının davalıdan 14.790,00 USD alacağı bulunduğu ancak dava dışı ... fidması tarifesine göre yapılan hesaplama neticesinde ise 4.710,00 USD demuraj talep edilebileceği belirtilmiştir.

Her ne kadar dosyaya davalı yanca düzenlenmiş bir taahhütname sunulmuşsa da, davaya konu taşıma ilişkisi kapsamında davaya konu edilen alacağın (demuraj) niteliği gereği dosyaya sunulu taahhütname alacağın varlığı hususunda mahkemede yeterli kanaati uyandırmamışır.

Zira yukarıda da açıklandığı hali ile TTK da düzenlemesi bulunmayan demuraj bedelinin asıl alacaklısı mahkememizin ve Bölge Adliye Mahkemesi ile Yargıtay'ın yerleşik uygulamalı gereğince konteyner sahibi yahut fiili taşıyandır. Dosyada sunulu konşimento kayıtlarına göre her ne kadar fiili taşıyan dava dışı ... ...

LTD firması olarak görünmekteyse de bizzat davacı vekilince armatör ve demuraj faturasını davacı adına düzenleyen firma olarak dava dışı ... firması bildirilmiş ve bu firmaya yazılan müzekkere cevabı ile de bu husus mahkemece teyit edilmiştir.

Dosya kapsamında taraf vekillerince, tarafların taşımadaki rolleri tam olarak ortaya konulamasa da, davacının taşıma organizasyonunda yer aldığı ve davalının da emtiaların alıcısı olduğu hususları tartışmasızdır. Bu kapsamda davacının ancak fiilen ödeme yaptığı tutar kadar demuraj bedelini davalıdan talep edebileceği mahkemece kabul edilmiştir. Bu kapsamda dosyaya celp edilen ardiye masraflarına ilişkin müzekkere cevapları dikkate alınarak yapılan muhasip incelemesi neticesinde, davacı yanca ödendiği tespit olunan 630,00 USD demuraj bedelinin, davalı tarafça davacıya ödenmiş olduğu anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, ancak davacı yanca dava dışı armatöre ödemesi yapılan tutar oranında davalıdan demuraj talep edilebileceği, bu bedelin ise 630,00 USD olduğu ve bu kısmın davalı yanca davacıya ödenmiş olduğu mahkemece kabul edilerek nihayetinde davanın reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır