İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/382 K.2022/269

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkili ... Sigorta A Ş. ile sigortalı ... Tic A.ş arasında nakliyat emtia sigorta sözleşmesi akdedildiğini, akdedilen bu sigorta sözleşmesinin ... sayılı sigorta poliçesine bağlandığını, sigortalı tarafından İsrail’de mukim dava dışı ... ... Ltd isimli şirkete 06.02.2015 tarihli ... nolu fatura kapsamında kumaş emtiası satıldığını, kumaş emtiasının sigortalı fabrikasından ... Limam'na karayolu ile ve ...

Limanı’ndan İsrail'in ... ’na deniz yolu ile taşıma işini davalı ... ... Limited Şirketi nin taahhüt ettiğini, davalı ... Ltd.'nin 155 rulo kumaş emtiasını 06.02.2015 tarihli ... sayılı sevk irsaliyesi ile sigortalı şirketten tam olarak teslim aldığını, emtianın varma limanı olan Ashdod/İsrail'de gemiden tahliyesi sırasında alıcı tarafından yapılan kontrollerinde, konteyner içerisinde bulunan emtiadan 7 rulo kumaş emtiasının eksik olduğunun tespit edildiğini, müvekkili ...

Sigorta A.Ş.ne yapılan hasarın İhbarı üzerine 5684 sayılı yasa uyarınca derhal eksper görevlendirildiğini, yapılan ekspertiz çalışması sonucunda sigortalı malvarlığında meydana gelen 4.158,82 TL tutarındaki zararın müvekkili tarafından sigortalıya ödendiğini ve böylece sigortalının haklarına yasal halef olduğunu, kendisine 155 rulo olarak teslim edilen emtiayı varma yerinde 7 rulo eksik teslim etmek suretiyle emtianın kısmi zayi olmasına sebebiyet verdiğinden,

karma taşıyıcı sıfatı ile davalının meydana gelen zarardan TTK md. 875 gereğince sorumlu olduğunu, benzer bir karma taşıma uyuşmazlığında Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 12.03.2015 tarihli E.2014/17518, K:2015/3432 sayılı ilamı ile bu uyuşmazlıkları çözme görevinin asliye ticaret mahkemelerine alt olduğu yargısına ulaştığından davanın sayın mahkeme huzurunda ikame edildiğini, belirterek, meydana gelen zarardan karma taşıyıcı davalının TTKnın 902 ve 875 maddesi gereğince sorumlu olduğunun tespitine, sigortalı malvarlığında meydana gelen 4.158.82 TL zararın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

asıl alacağa ödeme tarihi olan 27/03/2015 tarihinden itibaren ticari işlerde uygulanan en yüksek oranda avans faizi işletilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletllmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davanın mevzuu İstanbul'dan İsrail'e yapılan gemi taşımacılığı olduğundan TTK1nın "deniz ticareti" hükümlerinin tatbik edileceğini, deniz ticareti hükümlerine tabi davaların deniz İhtisas mahkemelerinin görevi alanına girdiğini, bu bakımdan görevli mahkemenin İstanbul Deniz ihtisas Mahkemesi olduğunu, davacı sigorta şirketinin sigortalısı ...

Tic.A.Ş/nin İsrail'e ihraç ettiği 155 rulo kumaşın deniz yolu ile İsrail'e taşınması işinde müvekkili şirketin aracılık/taşıma işleri komisyonculuğu yaptığını, davacının sigortalısına ait emtianın, gönderici şirket tarafından Ambarlı Gümrük Müdürlüğümde gümrük işlemlerinin yapıldığını ve ... ndan ... isimli gemiye yüklendiğini, bütün işlemlerin resmi gümrük görevlilerince yapıldığını ve konteynır içinde gemiye yüklendiğini, taşınan eşyanın mahreçte eksik yüklemesi söz konusu olduğundan TTK’nın 1178. maddesine göre taşıyıcı müvekkili şirketin sorumluluğunun bulunmadığını, taşınan emtianın TTK'nın 1184,

maddesine tevfikan gönderilene teslimi esnasında taşıyıcının da dahil olduğu esnada mahkeme veya yetkili makam tarafından İncelenmediğini, eksikliğin taşıyıcının dahil ile tutanak altına alınmadığını, emtianın 7 rulo eksik olduğu hususunun emtianın gönderilene teslimi esnasında taşıyıcıya yazılı olarak bildirilmedîğini, teslimi müteakip üç gün içinde de taşıyıcı müvekkili şirkete yazılı olarak bildirilmedîğini, bu bakımdan davacı sigorta şirketinin sigortalısının ve ona halef olan davacı sigorta şirketinin TTK'nın 1185- maddesine göre dava hakkı bulunmadığını, TTK'nın 1186. maddesine göre;

taşıyıcının sorumluluğunun sınırlı sorumluluk olduğu ve her bir kilogram için İki özel çekme hakkı ile sınırlı olduğunu, davanın konusu olan taşımada 7 rulo kumaşın kayıp edildiği ve bu kayıptan taşıyıcı müvekkili şirketin sorumlu olduğunun kabulü halinde dahî müvekkili şirketin sorumluluğunun azami sınırı, 152,55 kg ağırlığındaki 7 rulo kumaş için kilogramı 2 özel çekme hakkından (152,55 kg x 2 özel çekme hakkı = ) 305,10 özel çekme hakkı olduğunu, davacının dayandığı delillerinden sigorta ekspertiz raporunun ekler kısmının (10) numaralı maddesinde aynen “talep yazısı2 * * * * * * * * * * * 14 denildiğini,

dosya içinde mevcut bu yazının tarihi olmadığı gibi taşıyıcı müvekkili şirkete teslinVtebliğ edildiğini gösterir hiç bir belge ve emare de bulunmadığım, keza (12) numaralı maddesinde 'Yücu ihtarnamesi" nden bahis edilmiş ise de böyle bir ihtarnamenin dosya içinde bulunmadığı gibi müvekkili şirkete rücu ihbarnamesinin gönderilmediğini/ tebliğ edilmediğini, huzurdaki davanın dayanağı, TTK1nın 1472.maddesi olduğunu, davacının dava dışı sigortalısına ödeme yapıldığını beyan ve iddia ettiğini,

sigorta ekspertiz raporunun ekler kısmının (11) numaralı maddesi ile banka hesap bilgileri denilmiş İse de dava dosyası içinde sigortalıya ödeme yapıldığını gösterir hiç bir belge ve bilgi bulunmadığını, sigorta ekspertiz raporunda 7 rulo kumaşın satış faturasına göre değerinin 1.601,77 $ olduğunun belirtildiğini, arkasından ıskonto uygulandıktan sonra bulunan 1.544,11 $ a % 10 ilave bedel eklenmek suretiyle zararın 1.698,52 $ karşılığı 4.158,82 TL’sı olduğu belirtildiğini, TTK'nın 1186.maddesine göre deniz taşımasını yapan taşıyıcının sınırlı sorumluluğunun söz konusu olduğunu,

bir an için sınırlı sorumluluk kabul görmediğinde ise zarar tutarına $ 10 ilave edilmesi suretiyle talepte bulunulmasının hukuki dayanağının bulunmadığını, müvekkili şirketin temerrüde düşürülmediğini, bu bakımdan davacı sigorta şirketinin ödeme tarihi olduğunu belirttiği 27.03.2015 tarihinden itibaren faiz yürütülmesini talep etmesinin hukuki dayanağı bulunmadığını, belirterek davanın görevsizlik yönünden ve esastan reddine, yargılama masraf ve ücret-i vekaletin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizde açılan işbu dava, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/10/2019 tarih, 2019/... esas ve 2019/... sayılı görevsizlik kararı ile açıldığı anlaşılmıştır. Dava, Davacının, dava dışı sigortalısına ödediği hasar tazminatının davalıdan rücuen tahsiline ilişkin Tazminat davasıdır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 09/07/2021 tarihli raporda.

Dava dışı sigortalının dava konusu yük üzerinde sigortalanabilir menfaati bulunduğu ve ödemeyi tevsik eden banka dekontu vs. bir belge sunulduğu takdirde, davacının, sigorta himayesi kapsamındaki rizikonun gerçekleşmesi sonucunda, geçerli bir sigorta sözleşmesine dayanarak ödemesi gereken sigorta tazminatını ödediği; dolayısıyla dava dışı sigortalısının haklarına TTK m. 1472 uyannca halef olduğu sonucuna vanlması gerekeceği, Takdir Sayın Mahkeme'ye ait olmak üzere, dava konusu olayda davalının eşyanın deniz yoluyla taşınmasını Üstlendiği;

dolayısıyla dava konusu olaya TTK'nm deniz ticaretine ilişkin 5. Kitap hükümlerinin uygulanmasının gerektiği, Davalının dava konusu taşıma işini üstlendiği ve taşıyan sıfatını haiz olduğu, Dosya içeriğinde hasarın TTK m. 1185/1'e uygun şekilde taşıyana ihbar edildiğine yahut TTK m. 1185/2'ye uygun olarak tarafların katılımıyla mahkemece inceleme yapıldığına dair bir belge ya da bilgi bulunmadığından TTK m. 1185/4 uyarınca ispat yükünün taşıyan lehine yer değiştirdiği, Taşıyan tarafından taşınmak üzere 155 rulo kumaş teslim alındığı ve gemiye yüklendiği hususunun konişmento ile sabit olduğu;

dosya içeriğinde 7 rulonun ne şekilde kaybolduğunun ve taşıyanın yahut adamlarının bunda kusurlarının bulunup bulunmadığının tespiti bakımından esas alınabilecek tek belgenin hasar ekspertiz raporu olduğu; uzmanlık alanımızın dışında kaldığından hasarın nasıl oluştuğuna ilişkin teknik değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı; ekspertiz raporundaki açıklamanın, TTK m. 1185/4 uyarınca taşıyan lehine oluşan karinenin çürütülmesi ve zararın taşıyanın yahut adamlarının kusuruyla oluştuğunun ispatı bakımından yeterli kabul edilip edilemeyeceği hususunda ise takdirin münhasıran Sayın Mahkeme'ye ait olduğu,

Sayın Mahkeme'nin taşıyanın zarardan sorumlu olduğu kanaatine varması durumunda zararın miktarının hesaplanması gerekeceği; sigorta sözleşmesinde tarafların %10 ilave bedel kararlaştırmış olması, sigorta sözleşmesine taraf olmayan taşıyana karşı ileri sürülemeyeceğinden ve taşıyandan ancak ispatlanan gerçek zarar miktarı talep edilebileceğinden, sigortacının sigorta sözleşmesi uyarınca sigortalısına ödediği %10 ilave bedelin davalı taşıyandan talep edilemeyeceği.

TTK m. 1186/1 uyarınca 4.666,69 ÖÇH'nin taşıyanın sorumluluğunun üst sınırı olup fiili ödeme günündeki kur üzerinden TL'ye çevrilmesi gerektiğine ilişkin görüş ve kanaatlerini bildirmiştir.

Tarafların beyan ve itirazları üzerine dosya bilirkişiye yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi tarafından tanzim edilen 15/04/2021 tarihli raporda; kök rapordaki görüş ve tespitlerini yinelemiştir.

Dava dilekçesi , cevap dilekçesi ,nakliyat abonman sözleşmesi , hasar dosyası , konişmento , bilirkişi raporları ile dosya içerisinde bulunan tüm deliller bir bütün olarak düşünüldüğünde ;

Dava dışı sigortalı ... A.Ş. tarafından alıcı israil de mukim ... ... Ltd isimli şirkete kumaş emtiası sattığı , 155 rulo kumaş emtasının sigortalının fabrikasından Karayolu ile Kumkort limanını limandan da İsralin Ashdod limanına davalı tarafından taşındığı, emtianın nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, varma yerinde emtianın 7 adet rulonun eksik çıktığının tespit edildiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen eksik rulo bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve bu bedelin rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.

Taşımaya ilişkin düzenlenen konişmento incelendiğinde davalı ... ... nin fiili taşıyan olduğu, buna göre pasif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Dosyaya sunulan mal faturasına göre davaya konu emtianın FOB tipi teslim şekli ve "mal mukabili" ile satıldığı, FOB tipi teslim şeklinde satıcı malları belirlenen tarihte ve yerde, alıcı tarafından temin edilen gemiye yükler; malların geminin küpeştesini geçmesiyle birlikte hasar alıcıya intikal ettiği, navlun sözleşmesini akdetmek ve mallan nakliye rizikolarına karşı sigortalatmak alıcının sorumluluğunda olduğu, davacı sigortacının eksik rulo bedelini dava dışı sigortalıya ödediği anlaşılmakla davacının aktif husumet ehliyetinin bulunduğu, davalının fiili taşıyan olduğu böylelikle davalının pasif husumet ehliyetine sahip olduğu anlaşılmıştır.

TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Somut olayda emtianın 22/02/2015 tarihinde tesliminin gerçekleştiği, hasar bedeline ilişkin ödemenin 27/03/2015 tarihinde yapıldığı, iş bu davanın 07.12.2015 tarihinde açıldığı, dolayısıyla davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmüştür.

Davacı taraf hasarın deniz taşıması sırasında davalı tarafın sorumluluğunda meydana geldiği iddiasında olup, TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır.

Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur.

Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır.

Davaya konu olayda emtianın 22.02.2015 tarihinde alıcı tarafından teslim alındığı, hasara ilişkin süresinde hasar ihbarının yapılmadığının anlaşıldığı, TTK 1185 /4 uyarınca ispat yükünün taşıyan lehine yer değiştirdiği, ekspertiz raporunda hasarın oluş şekli emtianın nakliyeci sorumluluğunda nakliyenin bir aşamasında muhtemelen konteynere yükleme öncesinde veya esnasında bir miktar malın zayi olması,

çalınması veya sehven başka bir konteynere yüklenmesi olarak açıklandığı görülmekle eksik çıkan rulolardan davalı taşıyanın sorumlu tutulması gerektiğine kanaat getirilmiş, bilirkişi raporunda hesaplanan eksik emtia bedelinin davalıdan tahsiline karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır