İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/222 K.2022/393

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıya ait ... no.lu konteynerler içerisinde bulunan yüklerin Jebel Ali -Dubai yükleme limanından ...-İstanbul limanına 07.05.2018 tarih ve ... numaralı konşimento tahtında müvekkili tarafından taşındığını, varış limanında tahliye edilen konteyner muhteviyatı yüklerin alıcı olan davalı şirket tarafından süresi içerisinde limandan çekilmemesi üzerine,

müvekkili tarafından davalıya e-posta yoluyla, ürünlerin çekilmediğinin ihbar edildiğini, aksi halde oluşacak masrafların davalıya ait olacağının bildirildiğini, davalının konteynerleri süresi içerisinde limandan çekmemesi nedeniyle oluşan masrafların armatör sıfatına haiz olan ...

A.Ş. tarafından müvekkili şirkete faturalar tanzim edildiğini, oluşan masrafların müvekkil şirket tarafından karşılandığını, oluşan demııraj, Liman masrafları ve operasyonel giderlerden davalının sorumlu olduğunu, müvekkili tarafından armatöre ödenen bu masrafların, davalıya yansıtıldığını bu kapsamda davalı adına 11.07.2018 tarih ... no'lu 4.830 USD bedelli ve 31.07.2018 tarih, ... no.lu 2.400 USD tutarlı faturaların tanzim edildiğini ve davalıya gönderildiğini, ancak, davalı tarafından faturaların iade edildiğini, müvekkili tarafından davalı adına 13.12.2018 tarih, ... no.lu ve 2.400 USD ve 13.12.2018 tarih,

... no.lu ... no.lu yeni faturalar gönderildiğini, davalı tarafından müvekkili adına, ...

Noterliğinden demuraj iadesi açıklaması ile iki adet fatura gönderildiğini, müvekkili tarafından davalıya Kadıköy 26 Noterliğininin 15.01.2019 tarih ve ... no.lu ihtarnamesinin gönderildiğini fatura bedellerinin ödenmesinin talep edildiğini, müvekkili ile davalı arasındaki diğer bir ihtilafın ise, davalının talimat ve onayı ile davalıya ait ürünlerin müvekkili tarafından ... no.lu 05.03.2018 tarihli konşimento tahtında havayolu ile Dubai'den İstanbul'a, İstanbul'dan-Konya'a iç nakliyesinin yapıldığını, davalı şirket tarafından,

taşımaya konu ürünlerin hasarlı olduğu gerekçesi ile müvekkili adına 6.700 USD bedelli hasar faturası tanzim edildiğini, davalı tarafından müvekkiline herhangi bir hasar ihbarında bulunulmadığını, müvekkili tarafından davalı adına aynı tutarlı iade faturası tanzim edildiğini, müvekkili şirket tarafından, davalıdan olan cari hesabın tahsili için davalı aleyhine, .... İcra Müdürlüğünün 2019/...

E. sayılı dosyası ile 29.07.2019 tarihinde icra takibi başlatıldığını, yapılan bu takibe davalı tarafından itiraz edildiğini ve takibin durduğunu belirterek, davalının ....İcra Müdürlüğü'nün 2019/... E. sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine vaki kötü niyetli itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından her ne kadar cari hesap ilişkisinden bahsedilmiş ise de, taraflar arasında açıkça tanımlanmış yazlı ve sözlü bir sözleşmenin olmadığını, davacı tarafından gönderilen 21.11.2018 tarihli mailde, cari hesap bakiyesinin 412,57 USD olduğunun belirtildiğini, o tarihte davacı şirketin müvekkili şirkete 8.062,11 TL borçlu gözükmesi nedeniyle davacının bilidirdîği bakiyenin ödenmediğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkememizce verilen karar uyarınca aldırılan bilirkişi raporunda özetle.

Davacının aktif husumet ehliyetinin bulunduğu, davalının pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, konteynerlerin 06.07.2018 tarihinde gümrükten çekildiği ve 06.07.2018 tarihinde varıştan 43 gün sonra boş olarak dönüşünün yapılmış olduğu, hat taşıyanı ... ... demuraj tarifesine göre dava konusu 3 konteyner için hesap edilen demuraj bedelinin 2 adet faturada toplam 6.195,00 Usd olduğu, diğer 2 adet fatura ile 924,58 Usd sair liman masraflarının yansıtılmış olduğu, böylece 7.119,58 Usd toplam bedele ulaşıldığı ve bu bedelinde davacı tarafından hat sahibine ödendiği, davalının bu bedelden sorumlu olduğu,

davacının davalıdan takip tarihi itibariyle işlemiş faiz dahil 7.763,69 USD alacağının bulunduğu, bu alacağa takip tarihinden tahsil tarihine kadar kamu bankalarınca USD cinsinden bir yıl vadeli mevduata değişen oranlarda uygulanacak azami faiz hesaplanabileceği belirtilmiştir.

Taraf vekillerinin rapora karşı beyan ve itirazları doğrultusunda bilirkişilerden ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, alınan ek raporda özetle; yükün gönderilen tarafından teslim alınmaması halinde yükü varma limanında teslim alınmaması halinde navlun ve teferruatından sorumlu olacaktır. Zira TTK m. 1203'te, esasen navlun sözleşmesinin tarafı olmayan gönderilenin, navlun ve teferruatından sorumluluğu, yükü testim alması şartına bağlanmıştır.

Diğer bir ifadeyle, yükün gönderilene teslimine kadar, navlun ve teferruatından sorumlu olan taşıtanın işbu sorumluluğu, gönderilenin yükü teslim aldığı anda ve sözleşmede yer alan bu yöndeki şart gereğince, taşıtanın üzerinden düşmekte ve o andan itibaren bahse konu borçlardan sorumluluk gönderilene geçmektedir.

Böylece gönderilen navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığt sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer birdenizdetaşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.

Taraf vekillerinin rapora karşı beyan ve itirazları doğrultusunda bilirkişilerden ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, alınan ek raporda özetle;Ek rapor sonrası davacı tarafından dosya kapsamına sunulan belgeler içerisinde ... tarafından tanzim edildiği anlaşılan 07.06.2021 tarihli belgede; davaya konu fatura bedellerinin davacı ...tan 05-07-10.08.2018 tarihlerinde tahsil edildiği bilgilerinin yer aldığının görüldüğü bildirilmiştir.

Davalı tarafından sunulan 21/05/2022 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; zamanaşımı talebinin de dikkate alınarak, demuraj ve sair liman masraflarına ilişkin 7.642.57USD lik kısmın zamanaşımından , diğer hasar tazmin bedeli 6.700USD lik faturaya ilişkin kısmın karşılığı bulunmadığından ve asıl alacakların ferisi niteliğindeki faizler kısmı ise asıl alacakların kaderine matuf olup istenemeyeceğinden, davanın tümden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava; konteyner bekleme ücreti (demuraj) için düzenlenen fatura alacağının tahsiline yönelik icra takibine itirazın iptali davasıdır.

.... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı dosyasının celbedilip incelenmesinden, davacı tarafından cari hesap 15/01/2019 tarihli ihtarnameye konu alacağın tahsili için davalı aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığı, itiraz üzerine takibin durduğu, itirazın iptali davasının ise İİK'nun 67.maddesine göre süresi içerisinde açıldığı görülmüştür.

Davaya konu sayılı konşimentoların incelenmesinden alıcısı davalı olan ... sayılı konteyner muhtevası yükün ...limanından İstanbull Limanına taşındığı, davacının dava konusu ... Nolu 08.05.2018 Tarihli ...-... tarafından düzenlenen Ana Konşimentoda gönderilen, ... tarafından düzenlenen ... Nolu 07.05.2018 Tarihli Ara Konşimentoda teslim için başvurulacak kişi olarak belirtildiği, buna göre ...-... un fiili taşıyan, ... ın akdi taşıyan konumunda oldukları, davacının ise dava konusu taşımayı organize ettiği anlaşılmaktadır.

Davacının söz konusu taşıma işini fiilen yerine getiren dava dışı ... tarafından kendisine fatura edilen konteyner gecikme bedelini rücuen talep ettiği anlaşılmaktadır.

Davalı vekili ıslah dilekçesi zamanaşımı itirazında bulunmuş olmakla, cevap dilekçesinin ıslahı ile zamanaşımı defi ileri sürülebileceğinden ( Yargıtay HGK. 04.06.2011 gün 2010/9-629 E.2011/ 70.K.) öncelikle bu hususta değerlendirme yapılması gerekmektedir. TTK 1246.

Maddesinde " 1188. madde hükmü saklı kalmak kaydıyla gemi kira sözleşmeleri ile zaman çarteri sözleşmeleri ve navlun sözleşmelerinden veya konişmentodan veya onun düzenlenmesinden doğan bütün alacaklar bir yılda zamanaşımına uğrar. Bu süre alacağın muaccel olması ile işlemeye başlar." düzenlemesi bulunmaktadır.

Kural olarak demuraj ücreti alacağı, konteynerın boş olarak teslimi tarihinde muaccel hale gelip zamanaşımı da bu tarihte başlatmakta ise de rücu ilişkisinden kaynaklanan eldeki davada alacak, davacının fiili taşıyana ödeme yaptığı tarih itibariyle muaccel hale gelmiştir.

Ödeme tarihinin tespiti bakımından aldırılan mali müşavir bilirkişi raporunda taraflar arasındaki hesaplaşmanın fatura bazında olmadığı, cari hesaba mahsuben ödemeler yapıldığı, 05/08/208 ve 10/08/2018 tarihleri arasında fiili taşıyana ödeme yapıldığının tespit edildiği, buna göre icra takibinin başlatıldığı 29/07/2019 tarihine kadar bir yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşıldığından davalı vekilinin zamanaşımı itirazı yerinde görülmemiştir.

TTK'nın 1203.maddesine göre taşıma senedi uyarınca gönderilen tarafından eşyanın teslimi istendiğinde, bu istemin dayanağı olan sözleşmenin veya konişmentonun hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacaklar ile kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da ödeyip, üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmesi gerekmektedir. Yükü teslim alması nedeniyle davalı açısından bağlayıcı olan konişmentoda demuraja ilişkin kayıt bulunduğu, davalıya varış ihbarnamesinin gönderildiği, buna göre gönderilen konumundaki davalının demuraj bedelinden sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.

Tarafların ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde alınan bilirkişi raporunda davaya konu edilen 14.342,57 USD bakiyenin 412,57 USD'nın, demuraj faturaları öncesinden kalan cari hesap bakiyesinden, 7.230 USD'nın, iki adet demuraj fatura tutarından (4.830+2400 USD), 6.700 USD'nın, Hasar tazmin bedeli içerikli fatura tutarından oluştuğu, tarafların hesap hareket ve bakiyeleri karşılaştırıldığında, TL cinsinden yapılan işlemlerdeki bakiyenin birbirini teyit ettiği ve 1.653 TL bakiyede mutabık oldukları, USD cinsinden yapılan işlemler sonucunda oluşan bakiye tutarlar arasında 13.930 USD (14.342,57 USD -412,57 USD) fark bulunduğu bu farkın,

7.230 ve 6.700 tutarlı değerlerden oluştuğu, 7.230 USD farkın demuraj içerikli faturaların davalının hesaplarında yer almamasından kaynaklandığı belirtilmiştir. Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda dava konu konteyner hareketlerinin incelenmesi ve fili taşıyanın tarifesi dikkate alınarak yapılan hesaplamada 6.195,00 USD demuraj oluştuğu belirtilmiştir.

Davacının fiili taşıyana anılan demuraj bedeli ve liman masrafları için toplam 7.119,58 USD ödeme yaptığı anlaşıldığından davacının ticari defterlerinde 7.230,00 USD olarak belirtilen anılan talepler yönünden davacının davalı tarafa ödeme yaptığı tutar kadar rücu edebileceği anlaşılmıştır.

Kalan 6.700 USD farkın ise, davacı tarafından davalı adına tanzim edilen, 07.01.2019 tarih, ... no.lu, 6.700 USD tutarlı ve "HASAR TAZMİN BEDELİ" içerikli fatura bedelinden kaynaklandığı anlaşılmış olup, ... numaralı ve 5.3.2018 tarihli konşimento tahtında hava yolu ile Dubai'den İstanbul'a taşınması ve ardından İstanbul- Konya arası iç nakliyesine konu edilen emtianın, İstanbul'dan Konya'ya nakli sırasında hasar gördüğü, hasar gören emtialar için davalı tarafından davacı adına fatura tanzim edildiği, tanzim edilen bu fatura belgesinin davacı ...'a gönderildiği,

davacı ... tarafından faturanın yasal ticari defterlerinde davalı ... lehine alacak kaydedildiği, davalı tarafından adına tanzim edilen yukarıda açıklanan faturanın iadesi niteliği taşıyan davalının tanzim etmiş olduğu faturadan yaklaşık 5 ay sonra 07.01.2019 tarihli, 6.700 USD tutarlı ve HASAR TAZMİN BEDELİ içerikli faturanın tanzim edildiği anlaşılmış olup davalı tarafça hasara ilişkin olarak düzenlenip davacı tarafça defterlere kaydedilen faturanın iadesi talebi niteliğinde olan bu bedelin karşılığının bulunmadığı, iadesinin gerektiğinin davacı tarafça usulüne uygun delillerle ispatlanamadığı kanaatine varılmıştır.

Bu açıklamalara göre bilirkişi raporu ile tespit edilip fiili taşıyana ödenen demuraj ve lokal masraflara ilişkin 7.119,58 USD ve 412, 57 USD cari hesap bakiyesi yönünden davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır