İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/96 K.2022/314

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... San. Ltd. Şti. Ne ait emtiaların Mersin-Kanada taşıması işinin davalı tarafından üslenildiğini, ... ... şirketi tarafından boşaltma yerine getirilen konteynerin kapakları açılıp emtialar indirildiğinde ayva emteasının %14,3 lük kısmının çürümüş, %23 lük kısmının renginin kahverengileşmiş, %34 lük kısmının ise iç kısmında değişiklikler olduğunun tespit olunduğunu, emtiaların bozulmasının sebebinin soğutucuların yetersiz olduğundan kaynaklandığının tespit edildiğini, kusurun davalıda olduğunu, müvekkilinin sigortalısına 23.163,00.TL belirtilerek tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu taşımada Taşıyan veya Fiili Taşıyan olmadığını, taşıyanın dava dışı ... olduğunu, müvekkilinin sadece acente olduğunu, bu nedenle pasif husumet itirazlarının bulunduğunu, milletlerarası yetki itirazlarının bulunduğunu, davaya bakmada İngiliz Yüksek Adalet Mahkemelerinin yetkili olduğunu, sigorta poliçesinin dava konusu taşımayı kapsamadığını, sigorta poliçesinin taşıma tamamlandıktan ve iddia edilen hasar tespit edildikten sonra düzenlendiğini, usulüne uygun olarak hasar tespiti yapılmadığını, sigortalının mal bedelini tam ve eksiksiz olarak tahsil ettiğini,

CIF teslim şeklinde göre yüklerin yükleme limanında gemiye yüklendiği anda yükteki tüm risk ve sorumluluğun dava dışı alıcıya geçtiğini, taşımaya ilişkin riifer konteynerin kararlaştırıldığı şekilde tüm yolculuk boyunca iç ısısının +2 derecede tutulduğunu, yükün kendine has mahiyetinden ileri gelen zararların taşıyanlar lehine sorumsuzluk hali olduğunu, usulünde ve süresinde hasar ihbarının bulunmadığını beyanla öncelikle davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine, milletlerarası yetki şartı gereğince davanın yetki yönünden reddine,

davacının sigortalısına halef olmaması nedeni ile dava ehliyeti yokluğu nedeni ile reddine ve nihayetinde davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizde açılan işbu davanın, ... Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilen 01/11/2019 tarih ve 2019/... Esas, 2019/... sayılı görevsizlik kararı ile geldiği anlaşılmıştır. Dava, Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasardan davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti ile milletlerarası yetki itirazı noktasında toplandığı görülmüştür.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 04/06/2021 tarihli raporda, Konişmentoya konulan uyuşmazlığın yabancı mahkemede görülmesine dair yetki şartının, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olması nedeniyle geçersiz olduğu, Davacı Sigorta Şirket'nin aktif husumet ehliyetinin bulunduğu, Davalı: ... A.Ş ve dava dışı ...

A.Ş aynı firma olması halinde, akdi taşıyan olarak kendisine doğrudan dava açılması mümkün olduğu, ancak her iki firma grup şirketinden farklı tüzel kişiliğe sahip ise, takdir Sayın Mahkeme'ye ait olmak üzere, TTK madde 105/2 Maddesi uyarınca, ...

A.Ş'ye ancak izafeten acente sıfatı ile dava açılabileceğinden, davada pasif dava ehliyetinin bulunmadığının kabulü gerektiği, Emtianın, Yolculuk sırasında kontrollü atmosfer şartlarında olsaydı nisan ayına kadar bozulmaması gerektiği, konteynırda kontrollü atmosfer şartlarında muhafaza edilmediği için emtianın hasar gördüğü, Deniz nakliyesinin başladığı 21.12.2018 tarihinden, 30.01.2019 tarihinde varış limanında konteynerin gemiden tahliyesine kadar geçen 40 günlük zaman zarfında ... nolu termostat kaydedicisine göre.

33 gün boyunca +4 derecede 33 gün ile 40 gün arasında +2,5 derece olarak kayıt edildiği sıcaklık kayıtlarından anlaşıldığı, dava konusu emtiadaki hasarlanmanın konteyner içi sıcaklığın dalgalanmasına bağlı olarak soğuk zincirin konteynerin nakli esnasında kırıldığı, bu olgular dikkate alındığında, zararın deniz taşıması sırasında gerçekleştiği, taşıyanın sorumlu olduğu, 5.011,96 USD hasar tutarının; kadri maruf olduğu, Hasarın ilk defa 31.1.2019 tarihinde alıcının terminalinde öğrenildiği,

1.2.2020 tarihinde Davalı'ya ihbar edildiği dolayısyla TTK nun 1185/1 maddesi uyarınca yasal süresi içerisinde ihbar yapılmamış, TTK 1185/2 uyarınca hasarın tespiti de gerçekleşmediği ancak Heyetimiz'ce yapılan teknik değerlendirme sonucunda hasarın taşıyanın zilyetliğinde iken meydana gelmiş olduğuna ilişkin görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Dava dışı sigortalı ... Ltd. Şti.'nin ticari defterleri üzerinde inceleme yapılması ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmıştır. Bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 29/04/2022 tarihli raporda; Davacı ... A.Ş. dava dışı ... Ltd.şti'nin Halk bankası hesabına 12.09.2019 tarihinde 26.163,00-TL(4.533,45$) zarar gören mal için ödemede bulunduğu dava dışı ... Ltd.şti"de ve bu ödemenin 2019 yılı defter kayıtlarına işlendiği tespit edilmiştir. Sonuç itibari ile Dava konusu olayda Davacının sigortalısının malın zarar görmesi sebebi ile 12.09.2019 tarihinde 26.163,00-TL(4.533,45$) ödemede bulunduğuna ilişkin tespitlerini bildirmiştir.

Davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazında bulunduğu görülmekle, davalı şirketin Türkiye'deki acentesi ... A.Ş aracılığıyla yapılan, konişmentonun acente tarafından düzenlendiği dikkate alındığında, Türkiye'deki acentenin aracılık ettiği taşıma sözleşmesine istinaden düzenlenen konişmentoya konulan uyuşmazlığın yabancı mahkemede görülmesine dair yetki şartının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olması nedeniyle geçersiz olduğundan davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir.

Türkiye de mukim dava dışı sigortalı ... Ltd. Şti tarafından Kanada'da mukim ... ... şirketi'ne dava konusu "..." emtiasını toplam 103.901,74 TL ( 19.488,64 USD) bedel ile sattığı ,faturada cif montreal kaydının dercedildiği , bu kayda göre menfaat yükün geminin küpeştesini geçmesi anından itibaren alıcıya ait olmakta ve konteyner gemiye yüklendikten sonra navlun ve sigorta primi dışındaki masraflar ve diğer vuku bulabilecek her türlü (sigorta anlamında) risk alıcıya geçmektedir.

... No'lu DENİ2 TAŞIMA SENEDİ göre; Yükletenin Türkiye de mukim ... Ürn. San. ve Tic. Ltd. Şti firması, Alıcının/İhbar olunanın ise Kanada'da mukim ... ... firması olduğu, taşıma konusu 1 adet ... ... no'lu 40 lık soğutuculu konteyner içerisinde ve sıcaklık derecesi (yükletenin isteği doğrultusunda) +2 °C' ye ayarlanmış olarak, taşınan toplam 13.850 kg. brüt ağırlığındaki 21 palet {3292 plastik kasa ) "AYVA " emtiasının "... " isimli geminin 1830 no'lu seferi için MERSİN limanında 28.12.2018 tarihinde yüklenerek varış yeri olan Montreal/ Kanada limanına deniz yoluyla sevk edildiği, deniz taşıma senedinin taşıyan adına acentası sıfatıyla ... A.Ş. tarafından imza altına alındığı görülmüştür.

Bilirkişi raporunda talep edilen tonajın fatura tonajına uygun olmadığı belirlenmiş ve survey raporunda belirtilen oranlar doğrultusunda hasar hesaplaması yapılmış; ayıklama ve paketleme işçilik maliyeti hasar müfredatına eklenmiştir.

Konşimentoya göre +2 derece olarak korunması gereken konteynerdeki ısının, konteynerin farklı bölgelerinde tüm seyir boyunca +0 derece ile +4 derece olarak ölçülmüş olup; hasarın muhtemelen +2 dereceye ayarlanmış thermokingli konteynerin muhtemelen izolasyon problemi olması sebebiyle, konteynerden ısı kaçağı olması ve bu ısı kaçağını dengeleyebilmek için thermokingin soğutma yapmaya devam ettiği;

buna bağlı olarak muhtemelen thermokinge yakın taraftaki ısı ölçüm cihazının tüm seyir boyunca +0 derece ölçüm yaptığı ancak ısı kaçağının olduğu konteyner kapaklarına yakın kısımdaki ısı ölçüm cihazının ise +4 derece ölçüm yaptığı kanaatine varıldığı, ısı farklılığına bağlı olarak +0 dereceye maruz kalan taraftaki ayva emtiasının, aşırı soğumadan dolayı iç suyunun donarak çekildiği ve buna bağlı olarak ayvanın iç kısmında renk değişimi ve kararma olduğu;

+4 dereceye maruz kalan taraftaki ayva emtiasının ise yüksek ısıdan dolayı yüzeyinde terleme oluştuğu ve ayvaların erken olgunlaşma safhasına girerek özellikle ayvaların birbirine değen yüzeylerinde çürümelerin ve dış yüzey kabuklarında kahverengileşmelerin meydana geldiği kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Abonman poliçe incelendiğinde Soğutma ve Havalandırma Aygıtlarında Arıza Klozu; "Bozulma teminat haricidir. Ancak sadece taşıyıcı aracın soğutma ve/veya havalandırma aygıtının taşıyanın kusuru neticesinde arızalanması nedeniyle veya bir trafik kazası sonucu veya taşıyanın kusuru neticesinde oluşan isı farkı sonucu malların bozulmasını temin eder." şeklinde belirtilmiştir. Bahse konu hasarın konteynerdeki ısı kaçağından kaynaklandığı dolayısıyla taşıyıcının kusuru bulunduğundan davalı meydana gelen zarardan sorumlu tutulmuştur.

Davacı Sigorta Şirketi tarafından düzenlenen 10.12.2018-10.12.2019 vade tarihli ... nolu Emtia Abonman Sigorta Poliçesi tahtında dava dışı ... Ltd.

Şt. tarafından Türkiye'den tüm dünya ülkerine yaş sebze frigorofik dondurulmuş gıda emteasının yıllık şevkini sevk bedeli 25.000.000,1.C.C geniş teminat kapsamında teminat alındığı, 1.2.2019 tarihinde tanzim edilen ... nolu poliçe ile 21.12.2018 yükleme tarihli ihtilaf konusu emteanın abonman poliçede kayıtlı şartlar ile geniş teminat ile Mersin Kanada/ Montreal sevkiyeanın Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortalandığı görülmüş, ihtilaf konusu olayda, münferit sigorta poliçesi, rizikonun gerçekleşmesinden sonra tanzim edilmiş olup, bu durumda, mezkur abonman sigorta poliçesinde yer alan " bildirim yükümlülüğü" klozuna göre,

sigorta ettirenin her sevkiyatı sigortacıya bildirmesi ve o taşımayı sigorta güvencesi kapsamına dâhil ettirmesi gerekmekle bildirmekle, abonman konusu emtianın sigorta bedelinin bir araçta 500.000 ABD aşmaması halinde sigortalının elde olmayan nedenlerle sevkiyatı sigortacıya geç ihbar etmiş olması, sigortalının bu sözleşmeden doğan haklarına zarar vermeyeceği kararlaştırılmıştır.

Dolayısıyla, bu kloz ile esasen mevcut abonman sözleşmesinde, sözleşmenin yürürlüğü boyunca yapılacak her sevkiyat 500.000 AB aşmamak şartı ile sigorta kapsamına alınması mümkün hale getirilerek, davacı sigorta şirketinin sorumluluğunun abonman sözleşmesi tarihinde başlamış olduğunun kabul edildiği anlaşılmış, diğer yandan, dava dışı mal sahibi dava konusu taşımayla ilgili olarak uğradığını iddia ettiği zarar nedeniyle davalıdan talep edebileceği alacağını Borçlar Kanunu 182 ve devamı maddeleri uyarınca davacı sigorta şirketine temlik etmiştir.

Bu durumda davacının sigorta ilişkisi dışında kalan alacağın temliki hükümlerine göre de talep hakkı bulunduğundan davacının aktif husumet ehliyeti mevcut olup davalının da taşıyan olması sebebiyle pasif husumet ehliyeti bulunmaktadır.

02.01.2019 Tarihli MAEU ... No'lu Deniz Taşıma Senedi incelendiğinde, "SHIPPER'S LOAD,STOW, WEIGHT AND COUNT" kaydının da bulunduğu görülmektedir. Bu kloz; söz konusu malların konteynere yüklenmesi,istifi,tartımı ve sayımı işlemlerinin yükleyici/gönderen firma tarafından yapılmış olduğu anlaşılmaktadır.

Yine ilgili deniz taşıma senedine göre SD/CY klozundan söz konusu taşımanın alıcının tesislerinden tahliye limanı konteyner sahasına kadar olduğu, diğer bir ifade ile Taşıyanın sorumluğunun ...

No'lu konteynerin alıcı tesislerinden alınarak gemiye yüklenmesi ile ... liman sahasına tahliyesine kadar geçen zaman zarfı ile sınırlı olduğu anlaşılmaktadır.Dava konusu emtiadaki hasarlanmanın konteyner içi sıcaklığın dalgalanmasına bağlı olarak soğuk zincirin konteynerin nakli esnasında kırıldığı anlaşılmaktadır. Bu olgular dikkate alındığında, zararın deniz taşıması sırasında gerçekleştiği, taşıyanın sorumlu olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

Dosya içeriğinde hasarın ilk defa 31.1.2019 tarihinde alıcının terminalinde öğrenildiği, 1.2.2020 tarihinde Davalı'ya ihbar edildiği anlaşılmaktadır. Olayda, TTK nun 1185/1 maddesi uyarınca yasal süresi içerisinde ihbar yapılmamış, TTK 1185/2 uyarınca hasarın tespiti de gerçekleşmemiş ise de hasarın taşıyanın zilyetliğinde iken meydana geldiğinden meydana gelen zarardan davalı sorumlu tutulmuştur. Hasar bedeli bakımından, ...tarihli ... no'lu ekspertiz raporunda hesaplanan 5.011,96 USD hasar tutarının bilirkişilerce kadri maruf olduğu bildirilmesine karşın davacının talebi ile bağlı kalınarak davacının davasının kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır