İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/17 K.2022/244

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirket nezdinde -...-... numaralı "Nakliyat Emtia Abonman Sigorta Poliçesi" ile sigortalı bulunan dava dışı sigortalı ... Tic. A.Ş tarafından İngiltere 'de yerleşik (UK) Ltd.

Firmasına ihraç edilen emtianın Türkiye'den İngiltere 'ye nakliyesini davalı taşıyıcı firma üstlenmiş olduğunu, nakliye sırasında emtianın suya maruz kalarak hasar gördüğünü, hasarın tarihinde müvekkili şirkete ihbarı üzerine, gerekli tahkikatın başlatıldığını ve hasar kusur durumunun tespiti için uzman eksper tayin edildiğini, raporda toplam hasar bedelinin 15.624,84 TL olduğu, davalı şirket tarafından ayıplı bir şekilde yapılan taşımadan kaynaklı hasar bedelinin davalıya rücusu talep edilmektedir, bu nedenlerle ...

İcra Müdürlüğünün 2019/... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı tarafından ikame edilmiş davanın esasına dahi girilmeden reddi gerektiğini, dava konusu olan taşıma, deniz limanları kullanılarak deniz yolu modunda yapılmış uluslararası bir taşıma olduğunu, bu husus gerek ekspertiz raporuyla, gerekse de davacının dava dilekçesinin üç numaralı kısımda kabul ve ikrar ettiği üzere sabit olup, hasarında ilgili emtianın deniz yolu ile nakliyesi sırasında vukuu bulduğunu iddia etiğini, Davacı sigorta şirketi vekili dilekçesinde müvekkili şirketce dava dışı ...

A.Ş ("...") adına ve hesabına Türkiye - Birleşik Krallık arasında gerçekleştirilen denizyolu taşıması sırasında taşınan yüklerde hasar oluştuğunu ve bu hasarlanan emtialar karşılığında ...-... sayılı poliçe no kapsamında 15,624.84 TL miktarında tazmin gerçekleştirildiğini, bu bağlamda dava dışı sigortalının rücu haklarına halef olduklarını iddia ettiğini, davacı sigorta şirketinin rücu hakkının doğabilmesi için oncelikle tazminat ödediği kişi ile sigortacı arasında zarar konusunu kapsayan bir sigorta sözleşmesinin mevcut olması ve bu sözleşme kapsamında üçüncü kişiler tarafından zararın gerçekleştirilmiş olması gerektiğini, buna göre,

zarar gören ile sigortacı arasında tazminat yükümlülüğü doğuran bir sigorta sözleşmesi yoksa veya zarar konusu olay sigorta teminatı kapsamında değilse sigortacının tazminat ödeme yükümlülüğü doğmayacağından rücu hakkı da olmayacağını, buna rağmen sigortacının zarar görenlere ödeme yapmış olması halinde, ödediği tazminat için zarar veren kişilere karşı rücu davası açmasının mümkün olmadığını, bu nedenlerle öncelikli olarak davanın usulden reddine,

itirazları yerinde görülmez ve esas yönünden incelemeye karar verilmesi halinde davanın esastan reddine, davacı tarafın %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizde açılan işbu davanın, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 26/11/2020 tarih, 2020/... Esas, 2020/... Karar sayılı görevsizlik kararının, 12/01/2021 tarihinde kesinleşerek geldiği anlaşılmıştır.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalı sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talepli başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun; davalı vekilinin milletler arası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.

... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; Alacaklı ... Sigorta A.Ş. tarafından borçlu ... Ltd. Şti. aleyhine 23/07/2019 tarihinde 16.626,54.TL'nin tahsili için ilamsız icra takibi yapılmış olduğu, ödeme emrinin borçluya 25/07/2019 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 25/07/2019 tarihli itirazı ile takibin durduğu, iş bu davanın21/04/2022 tarihinde İİK md 67 uyarınca 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 04/03/2022 tarihli raporda,. Sigortacının geçersiz bir sigorta sözleşmesi uyarınca ödeme yapmış olması nedeniyle aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı, davalının ise ... olarak pasif husumet ehliyetine sahip olduğu, Somut olaya konu taşıma, CIF şeklinde gerçekleştirildiği için sigortalanabilir menfaat, yükleme ile alıcıya geçmiştir.

Bu andan itibaren sigorta sözlemesi de TTK m. 1408 uyarınca geçersiz hale geldiği, Hasar tespiti, varma yerinde emtiaların istiflendiği ... numaralı konteynerin teslim zamanına ilişkin bir evrakın/delilin olmayışı, yapılan hasar bildiriminin derhal yapıldığını belirlemede yetersiz kalması sebebi ile, karma taşıma süreci bakımından süresinde bildirim yapıldığı belirlenememiştir. Bu nedenle, davalı ...

LTD.ŞTİ açısından hasar ihbarı ve tespitinin süresinde yapıldığının değerlendirilmesi mümkün olmadığı, Konişmentoda konteynerlerin taşıyana hasarlı verildiğine ilişkin herhangi bir ihtirazi kayıt yer almadığından, ayrıca dosya muhteviyatında “Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağına” da rastlanmadığından taşıyanın bu yükleri haricen iyi şekilde teslim aldığına dair bir karine oluşmuştur. Mallar varma yerinde açıldığında ise hasarlanmış şekildedir.

O halde, bu hasarın taşıyanın hakimiyetindeyken meydana geldiği, Eğer konteynerlara ilişkin hasar yükleme limanında yükleme esnasında meydana gelmişse taşıyanın gemiyi denize elverişsiz halde bulundurmak nedeniyle sorumlu olduğu (Lahey Konvansiyonu m. 3/1), hasar bu evreden sonraki bir aşamada meydana gelmişse taşıyanın yüke özen borcuna aykırılıktan sorumlu tutulması gerektiği (m.3/1), Taşıyanın sorumluluğunun sınırlı olduğu, ekspertiz raporundaki hesaplamanın uygulanabilir olduğuna ilişkin görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Davalı vekilince, konşimentoda bulunan yetki kaydı nedeni ile milletler arası yetki itirazında bulunulmuşsa da davalı şirketin Türkiye de mukim bir Türk şirketi olması nedeni ile MK 2 maddesi gereğince itiraz mahkemece yerinde görülmemiştir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara

sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.

Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının

üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir.

Dosyada bulunan 01/03/2019 tarihinde, ... numaralı Nakliyat Sigorta Poliçesi incelendiğinde; davacı Sigortacı ... SİGORTA A.Ş’ nin, Sigorta ettiren

... A.Ş. tarafından Sigortalı ... A.Ş adına, 70,68 TL Poliçe bedeli ile, alıcısı ... LTD. Olan, 45.508,18GBP %10 dahil 50.059GBP-353.421,53 TL sigorta bedelli, 168 palet, net 27.384kg, brüt 30.744kg TENEKE AMBALAJ emtiasının, 26/02/2019 yüklemeli, ... gemisinin, İZMİR’ den FELIXSTOWE’a, emtiaların istif edildiği

“... ” numaralı ve mühürlü 4 adet konteynerin nakliyesi sırasında oluşabilecek hasarlara karşı düzenlendiği anlaşılmıştır.

Dosyaya davacı vekilince sunulan 24/04/2019 tarihli, ... işlem referans numaralı... A.Ş’ ye ait, ... NE 1014/1 açıklaması ile ... SİGORTA A.Ş’ nin alıcı ... SAN.

VE TİC. A.Ş’ ye 15.624,84 TL ödemesine ilişkin banka dekontundan davacının hasar tazminatını dava dışı sigortalı firmaya ödemiş olduğu anlaşılmaktadır.

Dosya muhteviyatında yer alan 26/02/2019 tarihli fatura incelendiğinde; ... numaralı satış faturasının, ...

... A.Ş tarafından, dava dışı alıcı ... LTD. firması adına, 168 palet net;27.384kg- brüt;30.744kg 65 ÇAPINDA BASKISIZ BOŞ AEROSOL KUTU emtiasının, Vergiler dahil 45.508,18GBP karşılığı 316.850,70TL bedel ile, CIF CHESTERFİELD, DERBYSHİRE teslim şartı ile düzenlenerek satışının yapıldığı, dava dosyasındaki emtia faturası üzerindeki

bilgilerden tespit edilmiştir. Uluslararası ticari terimlerden (INCOTERMS) “C” grubunda yer alan

CIF satış şeklinde satıcı masrafları kendisine ait olmak üzere, malların yük sigortasını

sözleşmede kararlaştırılan şekilde yaptırmakla ve sigorta primlerini de ödemekle

yükümlüdür. Satıcının akdedeceği sigorta sözleşmesinde menfaati sigortalanan kişi alıcı

olmaktadır. Bu nedenle de alıcı, menfaatinin zarar görmesi halinde sigortacıya doğrudan

başvurabilmektedir. Ayrıca, CIF satış şeklinde yüklerin hasarına, yüklemeden itibaren alıcı katlanır. Yüklemeyle hasar alıcıya geçtiğinden, menfaat sahibi de alıcı olacaktır; bu itibarla

sigortacının ödemeyi, menfaatin sahibi olan alıcıya yapması gerekmektedir. Nitekim yük

satıcının artık sigortalanabilir bir menfaati olmadığından, ona ödeme yapan sigorta şirketinin de satıcıya halef olması düşünülemez. Çünkü bu takdirde ödeme gerçek hak sahibine

yapılmamıştır.

Mahkemece davaya konu emtiaların CIF satım şekli ile satılmış olması nedeni ile, davacının gerçek hak sahibine ödeme yapıp yapmadığı ve bu hali ile halefiyete dayalı olarak aktif husumet ehliyetini kazanıp kazanamadığı hususunun tespiti bakımından dava dışı sigortalı ... TİC. A.Ş'ne müzekkere yazılarak emtia satım bedelinin tahsil edilip edilemediği sorulmuştur. Sigortalı ... A.Ş’ nin 25/06/2021 tarihinde, dava konusu emtialara ilişkin mal bedelinin alıcı ... LTD. firması ile aralarında kurulu cari hesaptan tahsil edildiğini beyan ettikleri anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan deliller ile müzekkere cevapları dikkate alındığında, davacı tarafından sigorta tazminatının ödendiği dava dışı Sigortalı ... A.Ş tarafından, dava konusu hasarlı olduğu belirtilen mal bedelini tahsil edildiği hususu dikkate alındığında dava dışı sigortalı şirketin zarar görmediği, bu nedenle dava dışı sigortalı satıcının dava konusu yük üzerinde sigortalanabilir menfaatinin bulunmadığı, dolayısıyla davacının dava dışı sigortalısının haklarına TTK 1472 maddesi uyarınca halef olduğundan söz edilemeyeceği kanaatiyle aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... Hakim ... · e-imzalıdır e-imzalıdır