İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/187 K.2022/16

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin ... Vergi Dairesi’nin ... no.lu mükellefi olup, ... de üretimi ile demir çelik sektöründe faaliyet gösterdiğini, davalılardan ... İşletmesi ise ... Gümrük Müdürlüğünden taahhütname karşılığında ...

Kod No.lu gümrük geçici depolama yerinin işletme ruhsatını almış olup burayı Gümrük idaresi adına işlettiğini ve gümrük mevzuatı ile bağlı olduğunu, müvekkili şirketin yapmış olduğu ticari işler kapsamında Çin Halk Cumhuriyeti’nden bedelini ödeyerek satın aldığı ürünleri satıcı ... Ltd tarafından alıcı müvekkili şirketin adına ... numaralı konşimento tahtında taşınılıp 19.12.2020 tarihinde ... Gümrük Müdürlüğüne teslim edildiğini ve malların ...

İşletmesi’nin Gümrük İdaresi adına işlettiği ... Kod No.lu gümrük ambarına geçici olarak konulduğunu, müvekkilinin mallarını teslim alabilmek için ...

Gümrük Müdürlüğüne 23.12.2020 tarihinde orijinal konşimentoyu da ekleyerek gümrük beyannamesi verip ... sayı ile tescil ettirdiğini ve işlemleri tamamlayıp vergilerini ödediğini böylece malların serbest dolaşım hakkını elde ettiğini, gümrükten çekilmesinin muaccel hale geldiğini, müvekkili şirketin teslimi muaccel hale gelmiş olan yüküne ilişkin navlun sözleşmesinin tarafı nakliyeci ...

A.Ş / İstanbul firmasına navlun dahil tüm ödemeleri eksiksiz yerine getirdiğini, yükün taşıyanla da herhangi bir ilişiğinin kalmadığını, davalılardan ... İşletmesi tarafından yüklerin teslim edilebilmesi için Yük Teslim Talimat Formu (Ordino) ibraz edilmesi gerektiğinin sözlü olarak beyan edilerek malların teslim talebinin reddedildiğini, bu nedenle müvekkili şirket tarafından ... Gümrük Müdürlüğü ve ...

İşletmesi’ne yükün tesliminin sağlanması, aksi takdirde yargı yoluna gidileceğinin ihtar edildiğini, müvekkili şirketin teslime ilişkin haklı taleplerinin karşılıksız kalması üzerine, tüm yükümlülüklerini mevzuata uygun ve eksiksiz olarak yerine getirmiş olmasına ve eşyayı temsil eden gümrük beyannamesi ve ekindeki konşimentoya rağmen kendisine ait olan malları teslim alamamış olduğundan, müvekkilinin telafisi imkansız zararlara uğramaması ve ticari hayatın sürekliliğin sağlanması adına ...

Gümrük Müdürlüğü’nün 23.12.2020 tarih ... no.lu beyanname ve ... Sıra No. T.C. Çıkış Kontrol Fişi muhtevası teslimi muaccel hale gelmiş malların teslimi için ... Gümrük Müdürlüğü veya Liman İşletmesine müzekkere yazılması talebi ile 30.12.2020 tarihinde mahkemeye müracaatla tedbiren teslim talebinde bulunulduğunu, Müvekkil şirketin, belirtilen tarihte mallarını teslim almak için ne davalı ... ve Liman Hzm.

A.Ş.’nin iddia ettiği gibi konşimento aslını ibraz ederek yük teslim belgesi alması, ne de diğer davalı ... İşletmesi’ne acenta onaylı konşimento sunmasının hukuken gerekmediğini, mümkün de olmadığını, İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin .... sayılı 26.01.2021 tarihli kararı ile de müvekkilinin böyle bir yasal yükümlülüğü olmadığının ortaya konmuş olup, davalı ... ve Liman Hzm.

A.Ş.’nin alacaklı olduğunu bildirdiği 166,95 USD (1.238,76-TL) çekişmeli alacak tutarındaki teminatın yatırılması halinde malın müvekkili şirkete teslim edilmesi gerektiği yönünde karar verildiğini, müvekkili şirketin de sadece borcu olmayan iş bu teminat tutarını mahkeme veznesine yatırarak ama başkaca hiçbir ekstra işlem yapmadan yasal düzenlemeler uyarınca sadece gümrük belgeleri ve orijinal konşimento karşılığında ...

Gümrük Müdürlüğü’nün 23.12.2020 tarih ... no.lu beyanname ve ... Sıra No. T.C. Çıkış Kontrol Fişi muhtevası mallarını mahkeme kararı doğrultusunda 04.02.2021 tarihinde 42 gün gecikmeli olarak teslim aldığını beyanla; davalıların, müvekkili şirket adına ithal edilip her türlü vergi resim ve harçları, navlun ve liman masrafları ödenmiş olan ...

Gümrüğüne tescilli 23.12.2020 tarih ve ... sayılı gümrük beyannamesi muhteviyatı müvekkiline ait yükün tesellümüne yasal düzenlemelere aykırı biçimde haksız olarak engel olmaları ve mahkeme kararıyla geç teslim alınmasına sebebiyet vermeleri nedeniyle, İhtirazi kayıtla ödenmek zorunda kalınıp faturası iade edilen ardiye ücreti tutarı 4.462,00-TL’sinin ihtaratın yapıldığı 04.02.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan ...

İşletmesi'nden tahsili ile, Müşteri siparişlerinin zamanında teslim edilememesi sonucu iç piyasadan temin edilmesi nedeniyle meydana gelmiş olan maddi zararın fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak üzere- şimdilik 10.000,00-TL.sinin teslimin muaccel olduğu 23.12.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte MADDİ TAZMİNAT olarak,

malın müşterilere geç teslim edilmesinden kaynaklanan itibar kaybı ve düzenli şekilde maruz bırakılan psikolojik baskı nedeniyle ise 50.000,00-TL.sinin ise 23.12.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte MANEVİ TAZMİNAT olarak davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... ... cevap dilekçesinde özetle. Davacı şirketin dava dilekçesinde, davalı yanın "... İşletmesi" olduğunu belirttiğini Ancak ... İşletmesi'nin ayrı bir kamu tüzel kişiliği olmayıp müvekkilinin "...

İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE" bağlı bir kuruluş olduğunu, bu nedenle husumet itirazında bulunduklarını, müvekkili idarenin hizmet kusurunun olduğunun asla kabul edilmemesi kaydıyla, idarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararın tazmini nedeniyle açılan işbu davanın Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmasına görev yönünden itiraz ettiklerini, davada görevsizlik kararı verilerek,

davanın tam yargı davası olarak idare mahkemelerine gönderilmesine karar verilmesini, davacının dava konusu tazminat talepleri için müvekkili kuruma idari başvuruda bulunmadığını, Davacı şirketin İdari Yargılama Usulü Kanunu md. 13‘de belirtildiği şekilde, tam yargı davası açmadan önce usulüne uygun olarak idari başvuruda bulunmadığını, Müvekkilinin Liman İşletmesine gelen eşyaların alıcısına teslimi ilgili mevzuatın ... ...

Tarifesi hükümleri çerçevesinde gerçekleştirildiğini, bu doğrultuda, eşyaların alıcısına teslimi aşamasında acenta onaylı konşimentonun limanlarına ibrazının zorunluluk arz ettiğini, davacının yükün teslimini esas alan taleplerinde muhatabın ancak taşıyan olabileceğini, taşıyanın talimatı olmadan liman idaresinin yükü teslim edemeyeceğini, buna göre, söz konusu kararlarda liman idaresinin, taşıyıcının ifa yardımcısı konumunda olduğu ve taşıyıcının yükün gönderilene teslim edildiği ana kadar liman idaresinin taşıcıyı sıfatıyla sorumlu olduğunu,

yükü taşıyıcının rızası dışında teslim ederse hukuki ve cezai sorumluluğunun doğacağının belirtildiğini, Davacının yükün teslimi için tedbir talebinde bulunduğunu, İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin .... sayılı ve 26.01.2021 tarihli kararı ile acente onaylı konşimento sunulmasının hukuken gerekmediğinin ortaya konulmadığını, Mahkeme kararında bu konuda değerlendirme yapılmadığını, Söz konusu dava ihtiyati tedbir talebi ile ilgili olup hukuken kesin hüküm teşkil etmediğini, davacının dava konusu ettiği tazminat taleplerinin oluşmasında müvekkili kurumun kusuru ve sorumluluğu bulunmadığını, Müvekkilinin mevzuat,

Mahkeme Kararları ve uygulama çerçevesinde davacıdan yük teslimi için acente onaylı konşimento istediğini, davacının bu işlemi gerçekleştirmemesi nedeniyle yük tesliminin geciktiğini, Bu halde, dava konusu edilen zararların oluşmasında davacının kendi kusurunun olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... ve ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı şirketin Çin’den satın aldığı 3 kap 2.151 kg. ağırlığındaki çelik boru bağlantı parçaları yükünün taşınması için dava dışı ... Turizm Ticaret ve Nakliyat Ltd. Şti. ile taşıma anlaşması yaptığını, ... Ltd. Şti. taşımanın yapılmasını davalı müvekkili ...

A.Ş. den talep ettiğini, Yükün ... şirketinin ... no’lu 18.10.2020 tarihli konşimentosu ve .... nun 07.11.2020 tarih ve ... no’lu konşimentoları kapsamında Güney Kore aktarmalı olarak Çin’den Türkiye’ye denizyolu ile taşınıp 19.12.2020 tarihinde ...

Liman İşletmesine tahliye edildiğini, müvekkilinin taşıyan ... şirketinin konşimentosu üzerinde teslim yetkilisi olarak gösterildiğini, müvekilinin 23.10.2020 günü yükle ilgili özet beyan bildiriminde bulunduğuunu,13.11.2020 günü ihbar muhatabı ... Ltd.

Şti. ne yükün çıkışı hakkında bilgilendirme e-maili gönderdiğini, 22.12.2020 günü varış ihbarını gönderdiğini, müvekkilinin parsiyel yüke ilişkin 166,95 USD. navlun alacağını 21.12.2020 tarih ve ... no’lu faturası ile taşıtan ... Ltd. Şti. ne fatura ettiğini, Davacı şirketin ithal gümrük beyannamesini verip, taşıyanın atadığı teslim yetkilisi olan müvekkiline müracaat etmeden, yükün teslimi için 23.12.2020 günü doğrudan .... ...

Liman İşletmesine müracaat ettiğini, İdarenin kendisine müracaat eden davacıdan taşıyandan veya acentesinden yük teslimine ilişkin belge getirmesini istemesi üzerine davacının dmüvekkiline herhangi bir bilgi vermediğini, yükün teslimi konusunda belge talep etmemiş olup müvekkilini neden dava ettiğini izah edemediğini, davacının alıcısı olduğu yükün teslimi için doğrudan .... ...

Liman İşletmesine müracaat ettiğini, idarenin taşıyandan veya acentesinden yük teslimine ilişkin belge getirmesini istediğini, bunun üzerine davacının, yük teslim yetkilisi olan müvekkiline müracaat etmediğini ve .... Liman İşletmesi aleyhine TTK.

1202. maddeye göre yükün teslimi için mahkemeden tedbir kararı talep ettiğini ve Mahkeme kararına istinaden yükü teslim aldığı hususlarının sabit olduğunu, İş bu maddi olayların idarenin davranışı ile ilgili olup, idarenin verdiği hizmetinin kusurlu olduğu yönündeki davacı iddialarının Adli Yargının görev alanı dışında olduğunu, davacının yükü gecikmeli teslim almasının tümüyle kendi davranışlarından kaynaklandığını, müvekkilinin yükün teslimini engelleme yönünde hiçbir davranışı olmadığını beyanla; haksız ve yersiz davanı reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisi kapsamında gümrük ve teslim işlemlerindeki gecikmeden kaynaklanan tazminat talepleri ile sair alacağın tahsili talepli alacak davası olup, uyuşmazlığın yargı yolu itirazı ile yetki itirazının yerinde olup olmadığı, mal teslimi için ordino talep edilmesinde usulsüzlük bulunup bulunmadığı ve buna göre davacının alacak taleplerinin yerinde olup olmadığı hususlarında toplandığı anlaşılmıştır. Mahkemece 13/01/2022 tarihli celse ara kararı ile, davalılardan ... ve ... A.Ş. Hakkında açılan davanın tefrik edilerek yeni esasa kaydına karar verilmiştir.

Uyuşmazlığa konu hadise, davacının alıcısı olduğu emtiaların teslimi konusunda davalılardan ... İşletmesi'ne başvurusu sonrası, davalının yük teslim belgesi talep etmesi nedeni ile, emtiaların geç teslim alınmasına ilişkin olup, davalı idarenin yük teslim belgesi talep etmesinin hukuka uygun olup olmadığı hususu uyuşmazlığın özünü oluşturmaktadır. Davalı ... İşletmesi ... ...'ne bağlı bir kuruluş olup, kamu tüzel kişiliğini haiz ve kamu hizmeti ifa etmektedir.

Davalının tacir sıfatı bulunmamaktadır. Davaya konu uyuşmazlık ise açıklandığı üzere idarenin hizmet kusuru iddiasına dayanmaktadır.

Davacı vekili de 11/11/2021 tarihli dilekçesi ile esasen davalının Gümrük Müdürlüğü'nden aldığı yetki kapsamında gümrüklü eşyanın tesliminde yetkili olduğunu belirtmekle, esasen davalının, gümrüklü eşyanın Gümrük İdaresi adına geçici muhafaza, istif ve ilgilisine teslimle görevli olduğunu beyan ederek verilen hizmetin bir kamu hizmeti olduğunu da kabul etmektedir.

Davacı vekilince dosyaya ibraz edilen İdare Mahkemesi kararları incelendiğinde de davacının benzer uyuşmazlık ve taliplere ilişkin olarak davalı aleyhine İdari Yargıda dava açtığı da anlaşılmaktadır.

Hizmet kusuru nedeni ile idare kural olarak, verdiği kamu hizmeti ile nedensellik bağı bulunan zararları tazminle yükümlü olup bu taleplere konu davalar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu 2. maddesinde sayılan tam yargı davalarındandır. İdari eylem ise; kamu idare ve kurumlarının kamu görevine ilişkin, idare hukuk kural ve gereklerine göre yaptığı fiil ve davranışlar olarak tanımlanmaktadır.

Açıklanan nedenlerle davalının emtiaların teslimi için yük teslim belgesi talep etmesi mahkemece idari bir eylem olarak değerlendirilmiş ve davacının talepleri ise davalının idari eylemlerine ilişkin tazminat talebi olarak değerlendirilmiş olup, 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu 2 ve 12 maddeleri gereğince mahkememizin yargı yolu bakımından görevsizliğine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır