İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/518 K.2023/41

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının uluslararası taşımada taşıyan acentesi olduğunu, acentelik ilişkisinin taşıyanla kendi arasında olduğunu, elde edeceği kazanç, gelir veya komisyon gibi unsurların davacı ile arasındaki anlaşmaya dayandığını, taşıyanın taşımak için teslim aldığı emtiayı varma yerinde alıcısına davacıya teslim edene kadarki sürecin tamamının taşıma süreci olduğunu, navlun karşılığının ifa edildiğini, taşıyanın acente kullanmasının, şube veya temsilcilerden yararlanmasının taşıyanın ticari kararı ve uygulaması olduğunu, davacı ile davalı arasında akdi ilişki olmadığını, davacının tek borcu olduğunu,

navlun ödenmesinin temini olduğunu, bunun dışında zorunlu gerekli masrafları ödeme yükümlülüğü olduğunu, masrafa Türk Dil Kurumu’na göre harcanan para, gider denildiğini, masraf edilmeyen bir ödeme taşıyan veya acentesi tarafından istenemeyeceğini, TTK’nın 1196. madde 1. fıkrasına göre taşıyan navlun dışında pey akçesi prim, bahşiş ve benzeri bir ad altında başkaca bir istemde bulunamaz denildiğini, dava konusu olayda davacının ... menşeli ... firmasında 24/02/2021 tarihli ... şirketinin düzenlediği fatura ile toplam 1.900,00 USD bedelli “şarj edilebilir batarya set halinde) satın aldığını,

ithalata konu emtiaların ... limanından yüklendiğini, ...dava dışı fiili taşıyan ...Ltd. tarafından deniz yolu ile taşındığını, Türkiye’de yerleşik acente olarak davalı firma, ifa yardımcısı doğrudan temsilcisi olarak yer aldığını, konşimentoda emtiaların ... yani navlun ücreti ödenmiş olarak ve ...teslim şekli ile taşıma taahhüt edildiğini ve gerçekleştiğini, ithalata konu emtiaların...limanına vardığında davalı tarafından davacıya varış bildirimi yapıldığını, varış bildiriminde emtiaların tesliminin ...'dan yapılacağını, ancak davalıdan "Dokümüntasyon,

Terminal" gibi faturalandırılan ücretlerin emtiaların tesliminden önce peşin olarak ödenmesinin gerektiğinin ifade edildiğini, faturaya 28/04/2021 tarihinde itiraz edildiğini, davalı tarafından fatura içeriğinin ücret ödenmeden malın teslim edilmeyeceğinin bildirildiğini, davalı tarafından bu bedellerin zilyetlik hak ve yetkisinin haksız ve kötüye kullanımı suretle daha yüksek maliyete katlanmak istemediğinden ihtirazı kayıtla ödenmek zorunda kalındığını,

dava konusu taşımaya ilişkin uyuşmazlıkta konşimento üzerine düşülen ... navlun ücreti ...’e ödenmiş olarak teslim yeri ise ... konteyner yük istasyonunda geçici depolama yerinde yük boşaltılmış olarak teslim edileceği şekilde taşıma taahhüt edildiğini ve gerçekleştiğini, ... kaydı karşısında geçici depolama yerine teslim öncesi aşama için davalının davacıya yeni bir hizmet sunmasının söz konusu olamayacağını, zorunlu masraflar dışında ödeme talebinde bulunması navlun sözleşmesi ve kanun açık hükümlerine aykırı olduğunu, geçici depolama masraflarının ise davacı sorumluluğunda olduğunu, davacının ihtirazı kayıtla ödemek

zorunda kaldığı fatura kalemlerinin davacının borcu olmayan ve ödemesi haksız talep edilen bir unsur olduğunu, davacının ithal ettiği emtia için kendisine veya belirtilen geçici depolama yerine teslim edilene kadar olan ödemeyi yükün ...ihracatçılarına tam olarak yaptığını, davalının kendi adına veya davacı adına talep edebileceği bir navlun veya ek ödeme söz konusu olamayacağını, davalıya ödeme yapılmak durumunda kalınan fatura kaynaklı ödemelerin tahsili için davalı

aleyhinde ... 17. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından takibe itiraz edildiğini, takibin durduğunu beyanla davalının... 17. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı Dosyasına yapılan itirazın iptaline ve takibin devamına, borçlu aleyhine alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazlarının bulunduğunu, müvekkilinin iddia edilen zarar bakımından hiçbir dahlinin bulunmadığını, zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, "..." ibaresinin, ihraç ülkesindeki liman ve yükleme masrafları ile ana taşıma ücretinin ödendiğini ifade ettiğini, bununla birlikte varış yerindeki masrafların ödenmek zorunluluğunun ise tartışmasız olduğunu, müvekkilinin davacı için yapmak zorunda kaldığı masrafları davacıya faturalandırdığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Davanın, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı, davacının davalıdan icra takibine dayanak faturalar nedeniyle davalıya ödediği dökümantasyon ücreti ve terminal ücretinin iadesini talep edip edemeyeceği, davalının bu ücret kalemlerinden sorumlu olup olmadığı, sorumlu ise sorumluluğunun miktarı ,zamanaşımının bulunup bulunmadığı, hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.

...17. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... olduğu, borçlusunun ...Şti. olduğu, 13/10/2021 tarihinde 782,59.USD nin tahsili için takibe geçildiği ve ödeme emrinin borçluya 02/11/2021 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 04/11/2021 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu, iş bu davanın 30/12/2021 tarihinde İİK Md. 67 uyarınca 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ...ve ... tarafından tanzim edilen 28/11/2022 tarihli raporda, Davacı ve Davalı tarafından karşılıklı iş ilişkisinden doğan cari hesap ekstrelerinden görülmekte olan davalı tarafından düzenlenmiş faturanın ödenmesinden kaynaklanan bir uyuşmazlık olmadığı, Tarafların davada aktif ve pasif husumet ehliyeti olduğu, TTK mad.

1203 tahtında, Davalının dava konusu bu konteyner içindeki yük için yapmış olduğu dokümantasyon ücreti olarak davalının personel, ofis, kağıt, elektrik, zaman ve ekipman (bilgisayar, internet vs) kullandığı, hal böyle olunca TTK 20. madde gereği, bu iş ve işlem için de bir ücret istemesinin doğal olduğu, talep edilen 30 USD ücretin makul olduğu, terminal ücreti olarak ilgili bedeli liman işletmesine ödediğini belgelemesi şartı ile, bu bedeli davacının talep edebileceğine ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Dava dilekçesi , cevap dilekçesi , ilgili yerlere yazılan müzekkerelere verilen yazı cevapları , bilirkişi raporu ve dosyada bulunan tüm bilgi ve belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde ;

İhtilaf konusu olayda, ithalata konu emtia, ... numaralı, 12.03.2021 tarihli konişmentoda tahtında ... limanından yüklenerek ... limanına dava dışı fiili taşıyan ...LTD şirketi tarafından ... tarafından deniz yolu ile taşındığı, konşimentolarda "..." "navlun ücreti ödenmiş" ve...kaydının düşüldüğü ithalata konu emtialar ...'na vardığında davacı tarafından davalıya varış bildirimi yapıldığını, varış bildiriminde emtiaların tesliminin ...

Geçici Depolama'dan yapılacağını, ancak davacı firmadan terminal ve dökümantasyon ücreti faturalandırıldığı ve emtiaların tesliminden önce peşin olarak ödenmesi gerektiğinin ifade edildiği, Davalı firma tarafından uyuşmazlık ve itiraz konusu fatura kalemlerinin ücreti ödenmediği sürece malın teslim edilmeyeceği bildirilmesi suretiyle, daha yüksek maliyetlere katlanmak istemeyen ve malın bekletilmesi -teslimin gecikmesinden doğacak zararın önüne geçmek isteyen Davacı ihtirazı kayıtla faturayı ödendiği, Davalı firmaya ödenen faturanın iadesi nedeniyle iş bu davanın açıldığı, davalının taşıyanın boşaltma limanındaki ifa yardımcısı olduğu,

davacının ise gönderilen/malların alıcısı olduğu bu sebeple tarafların davada aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Davalı tarafından ödenmek zorunda kalındığı iddia edilen fatura ...'den taşınan malların ...'na müteakip söz konusu taşımalara ilişkin olarak dökümantasyon ve terminal ücretine ilişkindir.

... tarafından emtianın deniz yolu ile taşındığı varma yeri yük teslim organizasyonunda Türkiye'de yerleşik acente olarak da davalın taşıyanın ifa yardımcısı ve doğrudan temsilci olarak yer aldığı, konşimentoların tümünde "..."Navlun ödenmiş ve ... kayıtlarının yer aldığı, eşyanın teslim edileceği yeri "İstanbul" olarak gösterildiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda; konşimento kaydına göre, davalı acente konteynerin ... sahasında tahliyesi yaparak parsiyel taşımaya konu yük teslim belgesini (konşimento aslını) eşya sahibi davacıya teslim etme yükümlüğündedir. Ancak davalı acente ... sahasında davalı adına varsa yaptığı bir harcama bunu belgeleyerek davacı yandan rücuen talep edebilecektir. Zira C grubu teslim şeklinde varış Ülkesi liman lokal masrafları alıcıya aittir.

Ülkemiz limanlarındaki uygulamaya göre konşimentoda "..." kayıtlar yok ise, tahliye limanı masrafları alıcıya /taşıtana ait olmaktadır.

Mezkûr konişmento tahtında, gönderilen Davacı malları teslim almıştır. TTK madde 1203 uyarınca, eşyanın teslimini istediğinde bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlüdür. Diğer bir ifade ile, yükle ilgiliyi temsilen yapılan işlemlerden doğan masraflardan TTK m. 1203 uyarınca, gönderilen sorumlu olacaktır.

Dökümantasyon ücreti, Konteyner taşımalarında gönderilenlerin taşıma tamamlanır tamamlanmaz, yani gemi rıhtıma yanaşır yanaşmaz yükü fiilen teslim almaları gerekmektedir. Binlerce konteyner arasında duran gönderilene ait konteynerin ayrıştırılması ve gönderilen ile eşleştirilmesi gerekmektedir ki, bu sayede doğru konteyner doğru şahsa teslim edilebilsin.

Bu sebeple gönderilen, gümrük idaresinden alma izin dışında, liman işletmesine ibraz edilmek üzere bir teslim talimatı da elde etmek zorundadır. Böylece, sadece gümrük idaresinden sadır olmuş olan serbestlik belgesi ile yetinemeyecek olan liman işletmesinin, yükleri doğru şahsa teslim etmesi de sağlanmış olacak ve taşıyana karşı sorumluluğunun doğması engellenecektir.

Bu şekilde liman işletmesine hitaben hazırlanmış ve teslim edilecek yükün limanda bekleyen diğer yüklerden ayrıştırılmasını ve doğru gönderilene teslim edilmesini sağlayan talimatın hazırlanması işlemi, yukarıda da açıkladığımı üzere navlun kapsamı dışında yük ilgilisi adına verilen bir ek hizmettir ve bu da davacı tarafça verilmektedir.

Bu noktada, talep edilen dükümantasyon ücretini içeriği açık net ve açık olmamakla birlikte, tanımdan da anlaşılacağı üzere bu hizmet bedeli bir nevi kırtasiye gideri olarak tanımlanmaktadır, iş bu örtülü açıklamaya konu giderin hangi dökümantasyon hakkında olduğuna ilişkin dosya ekinde somut veri bulunmamakla birlikte, taşıma gemi rıhtıma varır varmaz sona ermiştir.

Bu aşamadan sonra yapılan tüm hizmetler ve masraflara gönderilen/davalı katlanmak zorundadır Bu hizmet için, davalı personel, ofis, kağıt, elektrik, zaman ve ekipman (bilgisayar, internet vs) kullanmaktadır. Hal böyle olunca TTK 20inci madde gereği bu iş ve işlem için de bir ücret istemesi doğal olduğundan davacının bu talebinin reddine karar verilmiş.

Terminal Ücretine ilişkin hizmetin içeriği açıklanmamış olmakla birlikte , Terminal hizmeti eşyanın geldiği limanda tahliye, iç boşaltma, giriş, çıkış işlemleri, bir yerden bir yere nakil, elleçleme gibi hizmet kalemi olarak tanımlanmakta olup, bu gibi hizmetler de eşyanın geldiği liman işletmesi tarafından verilmektedir. Liman işletmesinden bu hizmet devralınıp alınmadığı da belli değildir.

Ancak, konteyner gemileri limanlarda çok hızlı bir şekilde tahliye ve yükleme operasyonlarını tamamlamak durumundadır. Konteyner taşımacılığının en önemli hedefi liman sürelerini mümkün olduğunca azaltmaya çalışmaktır. Konteyner gemilerinde gönderilenin kendi konteynerini kendi ayarlayacağı kreyn ve çalışanları ile gemiden fiilen tahliye etme imkanı yoktur.

Bu sebeple gemi limana yanaşır yanaşmaz, ... , ..., ... gibi şartlar olup olmadığına bakılmaksızın tahliye edilecek konteynerlerin tamamı liman terminal sahasına çoğunlukla Liman kreynleri tarafından tahliye edilir.(Bazen gemi kreyni de kullanılabilir).

Varış limanında taşıyanın acentesi,...konteynerler için tahakkuk eden tahliye ücretini, taşıyanın nam ve hesabına terminale ödemektedir. ...,...,... gibi kayıtların olduğu durumlarda başka bir deyişle konteynerlerin gemiden tahliye ücreti bedellerinin normalde gönderilenden Liman işletmesi tarafından tahsil ve talep edilmesi gerekirken, Limanlarımızdaki uygulamaya göre konteynerin gemiden tahliye edilmesi ücreti acentelerden tahsil edilmektedir.

Bu uygulamaya gerekçe olarak, liman terminallerinin tahliye sırasında konteyner içindeki yüklerin kimler tarafınca alınacağını bilememeleri ve takip edecekleri şahsın belirsiz olması olduğu ileri sürülmekte ise de, konteynerlerin ardiye ücretinin Liman işletmesi tarafından gönderilenden tahsil edildiği de bilinen bir gerçektir.

TTK nun 1167 maddesi uyarınca, dava konusu taşıma ile ilgili olarak davalının konteynerin gemiden tahliye bedelini liman işletmesine ödediğini belgelemesi gerekir. İspatlaması halinde, iadesi gerekmez.

Dosya kapsamından davalının ilgisine terminal ücretini ödediğini ispatlayamadığından davacının bu talebinin kabulüne karar verilmiş, davaya konu alacakların fatura alacağı olması sebebiyle alacak miktarı likid olup belirlenebildiğinden davacının icra inkar tazminatı talebinin de kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır