İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/65 K.2022/540

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı müvekkilinin, Çin menşeli ... firmasından 23.07.2019 tarihli ... ...., LTD şirketinin düzenlediği faturada da görüleceği üzere toplam 5.850,00 USD bedelli FİLTRE SİSTEMİ satın aldığını, İthalata konu emtiaların ... numaralı konişmentoda görüleceği üzere HONG KONG Limanından yüklenmiş ve İstanbul Limanına dava dışı FİİLİ TAŞIYAN ... şirketi tarafından deniz yolu ile taşınmış ve Türkiye'de yerleşik acente olarak da davalı firma, ifa yardımcısı doğrudan temsilci olarak yer almış olduğunu,

konişmentoda kayıt düşüldüğü üzere mallar FREIGHT PREPAID yani navlun ücreti ödenmiş olarak ve CFS/CFS (yük konteynerden yük terminali-geçici depolama yerinde boşaltılmış teslim şekli ile taşıma taahhüt edilmiş ve gerçekleşmiş olduğunu, taşıyan yükü konteynerden boşaltıp geçici depolama yerinde bırakana kadar taşıma taahhüdü devam edeceğini, ithalata konu emtialar İstanbul Ambarlı Limanına vardığında davalı firma tarafından müvekkiline varış bildirimi yapıldığını, varış Bildiriminde emtiaların tesliminin "...

Geçici Depolama" dan yapılacağı ancak davalı firmadan "ordino kdvli. acentelik ücreti, ens, ısps, ece, devanıng, thc, d/o" gibi haksız şekilde faturalandırılan ücretler emtiaların tesliminden önce, peşin olarak ödenmesi gerektiği ifade edildiğini, dava konusu taşımaya ilişkin uyuşmazlıkta Konşimento üzerine düşülen "FREIGHT PREPAID " kaydı ile beraberinde teslim yeri ise CFS;

yani konteyner yük istasyonunda-geçici depolama yerinde PARSÎYEL yük boşaltılmış olarak teslim edileceği şeklinde malların teslim edileceğine ilişkin anlaşma yapılmış, navlun bedeli ve sigortayı da içeren faturalar düzenlenmiş ve navlun ücreti taşıyıcıya taşıma başlamadan ödenmiş veya varma yerinde gönderilenden açıkça talep edilmeyeceği bildirildiğini ancak;

davalı firma tarafından aşağıda sayılan fatura içeriği ücret ödenmediği müddetçe malın teslim edilmeyeceği bildirilmiş ve müvekkili tarafından bu bedeller zilyetlik hak ve yetkisinin haksız ve kötüye kullanımı suretiyle, daha yüksek maliyete katlanmak istemeyen ve malın beklemesi-gecikmesinden zararı engellemek isteyen müvekkil tarafından teslim almak zorunluluğundan dolayı ve ihtirazı kayıtla ödenmek zorunda kalındığını, müvekkilinin ihtirazı kayıtla ödemek zorunda kaldığı fatura kalemleri,

esasen müvekkilin borcu olmayan ve ödemesi haksız talep edilen ve ödeme yapılmak durumunda kalman fatura kaynaklı ödemeler işbu takip ve dava konusu fatura detaylarının, müvekkile, davalının "kendi adına ve kendi hesabına" hizmet vermesi söz konusu olabilmesi için akdi ilişki olması gerektiğini, oysa böyle bir akdi ilişki yokken verilen hizmet ancak müvekkili-taşıyan adına olabileceğini, ihtirazı kayıtla 10.09.2019 tarihinde ödeme yapılmış olduğu halde herhangi bir iade olmadığından .... icra Müdürlüğü ...

E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını ve karşı tarafça takibe haksız şekilde itiraz edildiğini, yapılan arabuluculuk görüşmeleri de ... sayılı dosya ile 11.08.2020 tarihinde anlaşamama ile sonuçlandığını, belirterek davanın kabulü ile .... İcra Müdürlüğü ...

E. Sayılı dosyası üzerinden takibin devamına, borçlunun borca itirazın iptaline, haksız itiraz eden borçlu aleyhine alacağın %20' sinden aşağı olmamak üzere inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleriyle vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesi talep olunmaktadır.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Taşıma konusu yük davacı tarafından "cif' teslim sekli ile satın alınmış olup, bahse konu teslim seklinde boşaltma limanı masrafları ve yükleme limanı nominal navlun farkı yük alıcısı mesuliyetinde olduğunu, davacı yanın dava dilekçesinde CİF teslim şekli ile malı satın almış olduğu durumuna hiçbir şekilde değinmemiş olmasının kasti bir eylem olduğu kanaatinde olunduğunu, zira satıcı ve alıcı arasında mal bedeli malın alıcısına teslim sekline göre belirlenmekte olup, CİF teslim şekli belirlendiğinde bir kısım masraflar boşaltma limanında ayrıca alıcı tarafından ödeneceğinden dahil edilmeyerek mal bedeli düşük tutulmakta olduğunu,

taşıma konusu yükün satışına ilişkin sözleşme uyarınca teslim şeklinin "CİF İstanbul" olarak kararlaştırıldığı, gümrük beyannamesinden ve satışın konu olduğu ticari faturadan açıkça görüldüğünü, ilgili konteynerin boşaltma limanı masraflarına ilişkin olarak fiili taşıyan ... tarafından Müvekkil Şirket'e kesilen ... numaralı ve 340,30 ABD dolan "Bedelli fatura Sayın Mahkemeniz bilgisine sunulduğunu, bahse konu fatura tüm konteynerin elleçlenmesine ilişkin olup, taşıma parsiyel nitelikte olduğundan.

Davacının yükünün hacmine oranlanmak sureti ile masraf davacıya yansıtıldığını, müvekkili şirketin Çin'deki iş ortağı olan forvarder ...'in işbu davaya konu taşıma muamelesine istinaden yansıtmış olduğu 841,65 ABD dolan bedelli ödeme de Davacının indirim talebine istinaden iskontolu olarak yükün gerçek alıcısı Davacı yana yansıtıldığını, fiili taşıyan ... tarafından lokal masraflara ilişkin Davalı Müvekkil Şirkete kesilen fatura, Davalı Müvekkil Şirket tarafından toplu şekilde yapılan ödemelere ilişkin ödeme dekontları, ayrıca Çin menşeili ... firmasının verdiği hizmet kapsamında Davalı Müvekkil Şirkete gönderdiği Debit-note (makbuz),

bunların ödemelerini gösterir evrak incelendiğinde Davalı Müvekkil Şirket'in Davacı yan malına istinaden ödemek durumunda kaldığı masraflara binaen yük üzerinde hapis hakkının mevcut olduğu görülmekle birlikte, işbu masrafları yük alıcısı davacıdan talep edebileceği sonucuna varılacağını belirterek davanın reddi ile yargılama harç ve giderleri ile ücret-i vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep olunmaktadır.

Mahkememizin 14/06/2022 tarihli celsesi uyarınca dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi Taşıma Uzmanı ... ile kaptan ...den aldırılan raporda özetle.

"C grubu teslim şekli bakımından" varış yerindeki liman lokal masrafların eşya sahibi alıcıya ait olduğu bilinmekle birlikte "Terminal hizmetleri içinde yeralan, hizmetlerin bir acente tarafından verilmediğinin ve verilmesinin de mümkün olmadığının da bilindiği, zira somut olaydaki liman hizmetlerinin ... liman işletmesi tarafından verildiği, davalı yanın kesmiş olduğu faturadaki hizmet kalemlerinin bir çoğunun terminal hizmetinin eşyaya ait yük belgesinin (konişmento) ilgilisine teslimi öncesinde yapılan işlemler olduğu,

S'ük belgesi teslim edilmeyen eşya taşıma safhasında bulunacağı ve de konşimentodaki CFS kaydı dikkate alındığında", navlun bakımından taşıma sürecine dahil olan hizmet kalemlerinin taşımanın teferruatı olduğu, taşımadan ayrı ek işlerden olmadığı, davacı ..., İHTİRAZI KAYITLA ödemek zorunda bırakıldığım öne sürerek, ödediği bedellerin iadesi hakkında, .... icra Müdürlüğü ...

E. Sayılı dosyası ile başlatılmış olduğu icra takibine ve davaya konu edilen faturalardan USD 85 dışındaki fatura bedeli Davaü'nın, 745.99 USD iadesi talebinde haklı gözüktüğü, davalının somut olayda kestiği faturalar karşılığı kendi adına ve hesabma tahsil ettiği bedeller bakımından pasif husumet ehliyetinin bulunduğu belirtilmiştir.

Bilirkişi gümrük uzmanı ... tarafından sunulan ayrık görüşte özetle; 01.07.2021 tarihli rapordaki diğer hususlara katılmakla birlikte, ordino ve acentelik ücreti hakkında ayrık görüşünün bulunduğu, gönderen adına hareket eden acente aracılığı ile teslim etmiş olması ek ücret hakkını doğurmayacağı, zira konişmento teslimi taşımanın teferruatı olup gönderilen açısından ek ücret gerektiren işlerden olmadığı, dolayısıyla gümrük idarelerince de ibrazı aranmayan bu belge hakkında, ücret alınmaması gerektiğini mütalaa ederek, Raporda makul görüldüğü ifade olunan 30 USD tutarındaki ordino ücreti hakkında yapılan ve 55 USD tutarındaki acente ücreti hakkında yapılan değerlendirmeye katılmadığını belirtmiştir.

Taraf vekillerinin rapora karşı beyan ve itirazları doğrultusunda bilirkişilerden ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, aldırılan bilirkişi ek raporunda özetle; kök rapordaki görüşlerini aynen muhafaza ettiklerini bildirmişlerdir.

Dava, deniz taşımasına ilişkin olarak ihtirazi kayıtla ödenen ordino, acentelik, ... açıklamalı fatura bedellerinin iadesi isteği ile başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.

Davacının satın almış olduğu emtialar ... sayılı ara konişmento tahtında Hong Kong Limanından İstanbul Limanına taşınmış olup, konişmentoya göre davalı varma limanı acentesi, davacı taraf gönderilen konumundadır.

Davacı tarafça davalı tarafından yükün teslimi için talep edilen masrafların eşyanın varma limanında yük ilgilisine teslim borcu kapsamında yapması gereken masraflardan olduğu, konişmentoda söz konusu masraflardan gönderilenin sorumlu olduğu yönünde bir kayıt bulunmadığını, bu nedenle gönderilenden talep edilemeyeceğini ileri sürmektedir. Davalı taraf ise söz konusu hizmetlerin yüke ilişkin olarak yapıldığı, CIF teslim şekline göre bu hizmetler nedeniyle ücret talep edilebileceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı taraf zamaaşımı definde bulunmuş olduğundan öncelikle bu hususta değerlendirme yapılması gerekmektedir. TTK 1246. Maddesinde " 1188. madde hükmü saklı kalmak kaydıyla gemi kira sözleşmeleri ile zaman çarteri sözleşmeleri ve navlun sözleşmelerinden veya konişmentodan veya onun düzenlenmesinden doğan bütün alacaklar bir yılda zamanaşımına uğrar.

Bu süre alacağın muaccel olması ile işlemeye başlar." düzenlemesi bulunmakta olup fatura konusu bedeller navlun teferruatı niteliğinde olduğundan TTK 1246. Maddesinde belirtilen 1 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması gerekmektedir.

Davaya konu fatura bedellerinin 10/09/2019 tarihinde ödenmiş olduğu, icra takibinin 05/03/2020 tarihinde başlatıldığı, buna göre ödeme tarihi ile başlayan 1 yıllık zamanaşımı süresinin takip tarihi itibariyle dolmadığı anlaşıldığından davalının zamanaşımı defi yerinde görülmemiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık varma limanında ordino, acentelik, ... açıklamalı fatura bedellerinden gönderilenin sorumlu olup olmadığı hususundadır. Taşımalara konu mal faturasına göre satışın CİF teslim şekli ile yapıldığı görülmektedir. Buna göre varış yerindeki masraflardan alıcı sorumlu olacaktır.

TTK 1203. maddesinde " Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." düzenlemesi bulunmaktadır.

Anılan hükme göre gönderilenin sözleşme veya konişmentoya göre ödemesi gereken alacaklar ile kendisi adına yapılmış masrafları ödemesi gerekmektedir. Davacı ile satıcı arasında CIF teslim şeklinde yapılan sözleşme gereği varma limanı masrafları gönderilen üzerinde ise de TTK 1203.

Maddesi hükmüne göre gönderilenin sorumlu olduğu bu bedellerin her bir taşıma için navlun sözleşmesi ve konişmento kayıtları doğrultusunda tespit edilmesi, navlun kapsamında kalıp kalmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Davacı taraf yükü teslim aldığından konişmento kayıtları ile bağlıdır. Dava konusu konişmentoda CFS-CFS kaydı bulunmaktadır. CFS (container freight station ) kaydı konteynerın, konteyner yük istasyonunda teslim edileceği anlamına gelmektedir.

Buna göre yük varma limanında CFS sahasına kadar taşıyanın hakimiyetinde ve navlun kapsamında olup CFS alanından itibaren ortaya çıkacak masraflardan gönderilenin sorumlu olduğunun kabulü gerekmektedir. Davalı tarafın gönderilen konumundaki davacıdan talep ettiği masraf kalemlerinden ... liman sahası içerisinde CFS sahasına kadar yapılan işlemlere ilişkin olup konişmentodaki kayıt gereğince bu masraflardan davacının sorumluluğu bulunmamaktadır.

Fatura konusu masraf kalemlerinden Ordino konişmentoya bağlı talimat niteliğinde belge olup konişmentoyu ibraz edenin haklı hamil olup olmadığının kontrol edilmesi ve yükün tesliminin sağlanması için yük teslim belgesi düzenlenmesi, taşıyan veya onu temsilen yetkili acentenin yükü teslim borcuna ilişkin olup buna ilişkin masrafın taşıyan ile acentesi arasındaki iç ilişkide değerlendirileceği, acentelik ücretinin de benzer nitelikte ve yüke ilişkin olmadığı anlaşıldığından taşıyanın bu masrafları talep edemeyeceği kabul edilmiştir.

Dosyaya sunulan taşıma uzmanı Prof.

Dr. ... ile kaptan ...Tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda da faturadaki hizmet kalemlerinin bir çoğunun terminal hizmetinin eşyaya ait yük belgesinin (konişmento) ilgilisine teslimi öncesinde yapılan işlemler olduğu, yük belgesi teslim edilmeyen eşya taşıma safhasında bulunacağı ve de konşimentodaki CFS kaydı dikkate alındığında", navlun bakımından taşıma sürecine dahil olan hizmet kalemlerinin taşımanın teferruatı olduğu, taşımadan ayrı ek işlerden olmadığının belirtildiği görülmüştür.

Bilirkişi raporunda ordino ve acentelik ücreti konusunda ise makul bir ücret talep edilebileceği belirtilmiş ise de Mahkememizde davacısı aynı olan benzer nitelikteki alacaklara ilişkin yargılaması devam eden başkaca dosyaların bulunduğu, söz konusu dosyalarda eldeki dosya ile aynı veya farklı bilirkişi heyetlerinden raporlar alındığı, ancak gerek farklı bilirkişi heyetlerinden alınan raporlar gerekse de aynı bilirkişiler tarafından taşıma şartları ve konişmento kayıtları aynı olan dosyalarda farklı görüşler bildirildiği, Mahkememizin ... esas sayılı dosyasında Dr....

Kuyucu tarafından düzenlenen raporda ordino ücreti konusunda Mahkememizce varılan sonuca benzer nitelikte değerlendirme yapıldığı, buna göre eldeki dosya ve yargılaması devam eden dosyalarda sunulan beyan ve itirazlar, gelen yazı cevapları ve sunulan bilirkişi raporlarının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekmiş olup;

yukarıda açıklanan nedenlerle dava konusu ordino ve yüke ilişkin olmayıp ordino ile benzer nitelikte olan acentelik ücreti yönünden davalının gönderilenden talep edemeyeceği, iadesinin gerektiği, ... yönünden konişmentodaki CFS kaydı nedeniyle taşıyanın fatura konusu bedelleri talep edemeyeceği, iadesinin gerektiği kanaatine varılarak davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır