İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/118 K.2024/143

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı sigortalısı ... A.Ş.'nin ihraç ettiği emtiaların Kocaeli'nden ... Limanına taşındığını, 30/03/2021 tarihinde tahliyesi esnasında hasarlandığının tespit edildiğini, yapılan ekspertiz çalışmaları doğrultusunda müvekkilinin sigortalısına 22/12/2021 tarihinde 1.575,19.EURO sigorta tazminatı ödemesi yapıldığını, davalıların hasardan sorumlu olduğunu beyanla müvekkilinin 22/12/2021 tarihinde ödediği 1.575,19EURO sigorta tazminatının ödeme tarihinden itibaren davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; süresinde ve usulüne uygun bir hasar ihbarının bulunup bulunmadığının tespitinin gerektiğini, dava konusu zararın sigorta teminatı kapsamında olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğini, iddia edilen hasara ilişkin sorumluluğun müvekkili şirkete ait olmadığını yükün yüklenmesi, bağlanması ve güvene alınması konularının geminin tüm sefer süresi boyunca hukuki olarak yükleyici ... şirketinin sorumluluğun olduğunu, dosyaya sunulan ekspertiz raporunun tek tarafları olarak alındığını, hasara uğrayan emtianın gönderen tarafından eşyayı zıya ve hasardan koruyacak şekilde ambalajlandığının ve işaretlendiğinin davacı tarafından ispatının gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir

Davalı ... Limited Şirketi'ne usulüne uygun olarak dava dilekçesi ve tensip zaptının tebliğ edildiği, davalının davaya yanıt vermediği anlaşılmıştır.

Dava; davacı sigortalısına ait emtiaların davalılar sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tazmini talepli alacak davası olup, uyuşmazlığın konusunun; tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin olup olmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalılarını sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 09/01/2023 tarihli raporda; Hasarın teknik açıdan sebebi, emtianın yükleme limanında uygun istifleme, yükleme ve lashing yapılmamasından kaynaklı olduğu, Gemi kaptanın nezaret görevi kapsamında yükleme sırasında yükümlülüklerini yerine getirmediği ve dolayısıyla hatalı istiften dolayı emtianın uğradığı hasardan Davalıların müteselsilen sorumlu olduğu, Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyeti bulunduğu, geçerli bir sigorta sözleşmesi tahtından tazminat ödemesi yapıldığı, Hasar ihbarının TTK m.1184 hükmü kapsamında usulüne uygun yapıldığı, Talebin hak düşürücü süre içinde ileri sürüldüğü, Toplam hasar miktarının 1.575,19 EURO karşılığı 22.168,59 TL olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 26/09/2023 tarihli raporda.

Dava Dışıı şirketin 2020-2021-2022 yıllarına ait ibraz ettiği ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin zamanında ve usulüne uygun olarak yaptırılmış olduğu, defterlerin birbirini teyit eder şekilde tutulduğu, kayıtların düzenli ve yasalara uygun tutulduğu, ticari defterlerin HMK 222 maddesi uyarınca sahibi lehine delil vasfına haiz olduğu, Hasara konu olan ürünlerin 19.03.2021 tarih ... poliçe numaralı "nakliye emtia taşıma sigortası" kapsamında sigortalı olduğu,

Dava Dışı ... şirketi ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede poliçenin 25.03.2021 tarihine kayıtlı olduğu ve ödemesinin de cari hesaptan kaynaklı alacak bakiyesinden düşüm yapılmak suretiyle ödenmiş olduğu, Taşımaya konu ürünleri ... Gümrük Müdürlüğü ...

Gümrük çıkış beyannamesi ile alıcısına gönderildiği ve beyanname tutarının 324.060,21 € olduğu, Yapılan ihracata konu ödemenin 18.05.2021 tarihinde 324.060,21€ gümrük beyannamesi ve faturada belirtilen tutarla aynı olmak üzere TAM Tutar üzerinden tahsil edildiği, Hasar gören ürünlere ilişkin yurtdışı alıcısına onarım bedeli/ hasarlı çıkan mal tutarında ücretsiz olarak alıcıya mal göndermediği, ihracata konu ürünlerin alacaktan düşümünün yapılmadığına ilişkin tespitlerini bildirmiştir.

Tarafların beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi için dosya bilirkişiye yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi tarafından tanzim edilen 20/02/2024 tarihli raporda; Davacı sigorta şirketinin ihracata konu ürünlere gelen hasarla ilgili Dava Dışı ... şirketine 22.12.2021 tarihinde 1.575,19 € "... Sigorta ... Nolu Hasar Ödemesi" açıklaması ile ödeme yaptığı, dosya kapsamındaki teknik bilirkişi raporlarında da ifade edilen zarar miktarı olan 1.575,19 Euro tutarındaki zararın Davacı tarafından Dava Dışı ...ya ödenmiştir. Dava Dışı şirketin sigorta şirketinden aldığı hasar ödemesini Müşterisi Jannone Tubos şirketine hasarlı mallar için onarım bedeli göndermediği olağan gelir ve karlar hesabına gelir olarak kaydettiği tespit edilmiştir şeklinde tespitlerini bildirmiştir.

Arabuluculuk tutanağı, dava dilekçesi, cevap dilekçesi, hasar dosyası ,konişmento, ödeme dekontu, ibrarname, bilirkişi raporu ile dosya içerisinde bulunan tüm bilgi ve belgeler bir bütün değerlendirildiğinde ;

Taşıyan aleyhine tazminat istemi TTK'nın 1188.maddesindeki hak düşürücü süreye tabidir. Anılan yasal düzenleme uyarınca;"(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

(3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer.

(4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir." Dosyaya tercümesi yapılmış Survey raporu ve hasar dosyasının incelenmesi ile somut olayda emtiaların yüklü olduğu ... gemisinin 31.03.2021 tarihinde İspanya'nın ... limanına yanaştığı, emtiaların gemiden tahliyesi sırasında hasarlı olduğunun fark edildiği, davacının ise 19.03.2022 tarihinde mahkememizde tazminat konulu iş bu davayı açtığı görülmekle TTK 1188 gereğince davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının

üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir.

Somut olayda taşımaya konu emtianın 19.03.2021 tarihinde ... sigorta poliçesi tahtında 29.03.2020 - 29.03.2021 tarihleri arasında arasında meydana gelecek hasarlar için sigortalandığı, ilk primin sözleşme tarihinde ödeneceğinin kararlaştırıldığı, buna göre hasar tarihi itibariyle geçerli bir sigorta sözleşmesi mevcut olup satış şeklinin CIF olduğu, CIF satışta hasar, emtianın yükleme limanında gemiye yüklenmesi ile birlikte alıcıya geçtiğinden, satıcının alıcı adına malları sigorta ettirmesi, sigorta bedelini ödemesi, rizikodan sonra sigortacının sigortalı konumundaki alıcıya ödemede bulunması halinde sigortacının halefiyet hakkı doğar.

Somut olayda nakliyat abonman sigorta poliçesinde ve alt sigorta poliçesi incelenmekle; sigortalı sıfatının alıcıya değil satıcının kendisine ait olduğu görülmektedir. Davacı tarafça alıcı firmadan ibraname/temlikname alındığı da ileri sürülmemiştir.

Somut olayda, davaya dayanak poliçede sigortalı, satıcı-gönderici olup böyle bir durumda CIF satış yapan sigortalıya sigorta bedelinin ödenmesi, sigortalının mal bedelini tahsil edememiş olmasına bağlıdır. Mahkememizce alınan 01.06.2023 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde; dava dışı ...

A.Ş.'nin 2020 - 2021 - 2022 yılların ait ticari defterleri incelenmiş, defterlerin sahibi lehine delil niteliğinde bulunduğu tespit edilmiş, satıcı ...nun dava dışı alıcı İspanya'da mukim ... 'ye 19.03.2021 tarih ve 324.060,21 Euro bedel ile CIF satış şeklinde mal satışı yaptığı, bu satış neticesi alıcı tarafça ödemenin cari hesaptan düşüm yapılmak suretiyle ödendiği tespit edilmiştir.

TTK 1472 uyarınca sigorta şirketinin halef olması için sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunması gerektiği, somut olayda ise sigortalı satıcının hasarlanma sebebiyle herhangi bir maddi zararının bulunmadığı, mal bedelini tam tahsil ettiği anlaşılmakla davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır