İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/181 K.2023/348

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirkete nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalı, ... ... San. ve Tic.

AŞ.'ye ait alüminyum deniz rıhtım yüzer dubası donanımı, Limanı'ndan Jebel Limanı'na taşınmak üzere, ... konşimento numarası ile ... ... gemisine yüklendiğini, Sigortalı emtianın, taşıma aşamasında ... ve ... numaralı konteynerlerin üst kısmını kaplayan brandaların yırtılmış olduğu bu nedenle ürünlerin hasarlandığı tespit edildiğini, söz konusu hasarın meydana gelmesinde davalı şirketin kusurlu ve sorumlu olduğunun tespit edildiğini, Emtianın hasarlı olduğunun görülmesi üzerine müvekkil şirkete sigortalı ... ...

AŞ tarafından ... ... Tic. AŞ'ye 16.06.2020 tarihinde mir ...

Noterliği, 6123 Yevmiye Numaralı ihtarnamesi ile bildirildiğini, Ancak cevaben herhangi bir işlem yapılmadığını, TTK 1178 ve diğer ilgili maddeleri gereği taşıyan, yükün alıcıya teslimine kadar geçen süre içinde uğradığı hasar ve kayıplardan sorumlu olduğunu, Yüklemesi tam ve sorunsuz olarak yapılan fakat bir kısmı zıyaa uğrayarak tahliye edilen emtia sorumluluğu tamamen taşıyıcıya ait olduğunu, Bu durumda taşıyanın kusursuz sorumluluğu gereğince zarardan mesuliyeti doğduğunu, Zarar nedeni ile sigortalısının zarar bedeli olarak 134.746,71-TL ödeyen müvekkil,

TTK m. 1481 ve ilgili maddelerce ödemiş olduğu bedel kadar halefiyet ve alacağın temliki hükümlerince kusuru oranında rücu hakkına haiz olduğunu, Davalı tarafın kusurlu ve sorumlu olduğundan ödenen bedelin 58.857,36-TL'sinden sorumlu olacağını, Alacağın tahsili için borçluya ... İcra Müdürlüğü 2021/... E. Sayılı dosyadan ödeme emri gönderilmişse de borçlu itiraz ederek takibi durdurduğunu beyanla davanın kabulü ile ... İcra Müdürlüğü 2021/...

E. Sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davacı yanın sigortalısına ait malların dava dışı ... ... A.Ş.

İle taşınması işine aracılık ettiğini, müvekkilinin taşıyan sıfatına haiz olmadığını, müvekkili şirketin emtia sahibine sorumluluğunun varış limanında konteynerlerin limana tahliyesi ile sona erdiğini, bu aşamaya kadar herhangi bir hasar notu ya da tutanağın mevcut olmadığını, emtianın varış yerine karayolu seferi sonunda tahliye aşamasında hasar tespit edilerek müvekkili şirkete bildirildiğini, dolayısıyla müvekkilinin sorumluluğu dışında olduğunun aşikar olduğunu,

tanzim edilen ekspertiz raporunda emtiaların yanlış ambalajlanması ve istiflenmesinin doğal sonucu olarak meydana geldiğinin belirtildiğini beyanla davanın reddi ile %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davanın, taşınan emtiada meydana gelen hasar nedeniyle davacının sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın Tarafların husumet ehliyetinin olup olmadığı, geçerli bir sigorta sözleşmesinin bulunup bulunmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödeme yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın olup olmadığı, hasarın deniz taşıması sırasında meydana gelip gelmediği, hasardan davalının sorumlu olup olmadığı, hasar miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

İstanbul 37 İcra Müdürlüğünün 2021/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. olduğu, borçlunun ... ... ... ... Ltd. Şti. olduğu, 10/06/2021 tarihinde 58.886,39.TL nin tahsili için takibe geçildiği v borçlu vekilinin 19/08/2021 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 25/04/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 22/11/2022 tarihli raporda, Teknik inceleme sonucunda.

2x40' Open Top konteyner içerisindeki darbeye bağlı yük hasarının, konteynerlerin 03.06.2020 tarihinden 18.06.2020 tarihine kadar olan 15 günlük Jebel Ali liman sahasında bekleme sırasında mı yoksa Jebel Ali liman sahasından alıcının Abu Dabi'de bulunan tesislerine kadar olan karayolu nakliyesi esnasında mı gerçekleştiği hususunun dosya münderecatından belirlenemediği, Heyetimiz'de mali incelemeyi yapacak uzman bulunmadığından, Dava dışı Sigortalı hasar nedeniyle gönderilen/alıcıya bir ödemede bulunup bulunmadığı, dava dışı sigortalının malvarlığında Sigorta Şirketi'nin tazminini gerektiren bir azalma olup olmadığının anlaşılamadığı,

bu sonuca bağlı olarak aktif husumet ehliyetinin değerlendirilebileceği, Davalı'nın akdi taşıyan sıfatına haiz olduğu ve pasif husumetin bulunduğu, Hasar bildirimin TTK'nun 1185 maddesi uyarınca, aranan 3 günlük süre içerisinde yapılmadığı gibi TTK'nun 1184.

Maddesinde öngörüldüğü şekilde hasar incelemesinin de yapılmadığı, bu durumda karine olarak taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın Davalının sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiğinin kabul gerektiği, ancak Bu karinelerin aksi ispat olunabileceği, Dolayısıyla, ihtilaf konusu olayda ispat yükünün Davacı üzerinde olduğu, Teknik incelemeye bağlı kalınarak Davacı tarafından hasarın Davalıların sorumlu olduğu bir sebepten meydana geldiğinin ispata muhtaç olduğu,

Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise, hasar tutarının kadr-i marufunda olduğu hasarın deniz yoluyla taşıma sırasında meydana geldiği kanaatine varır ise, Davacı'nın talebinin 58.857,36-TL'si olduğu ve talep edilen bu miktarın TTK m. 1186/21 uyarınca hesaplanan üst sınır toplam zarar miktarının üzerinde olduğu, Davacının talep etttiği bu zararın tamamının talep edilmesinin mümkün olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Dava dışı sigortalı şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için İzmir ATM ye talimat yazılmıştır. Mahkememizce resen seçilen Mali Müşavir bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 31/03/2023 tarihli raporda, Hasarlı mal bedellerinin tahsil edilmemiş olduğu, Hasarlı çıkan mal bedeli tutarında ticari defterlerinde alıcıyı alacaklı olarak kaydetmemiş olduğu, Alıcıya hasarlı mallar için onarım bedeli gönderilmediği Belirlenmekle, Hasarlı çıkan mal tutarında ücretsiz olarak alıcıya mal gönderildiğine dair herhangi bir veriye rastlanmadığına ilişkin tespitlerini bildirmiştir.

Tarafların beyan ve itirazları üzerine dosya mali müşavir bilirkişiye yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi tarafından tanzim edilen 18/08/2023 tarihli ek raporda, Davadışı sigortalı satıcı ... A.

Ş. 'nin 421 parça 46543,90 kg ağırlığında Alüminyum Deniz Rıhtım Yüzer Duba emtiasını Birleşik Arap Emirliklerinde mukim ... ye satması sebebiyle satış bedeli olan 265.109,67.Euro nun tamamını tahsil etmediği, Malın hasarlanması sebebiyle yeniden üretim yapılarak gönderim sağlandığına dair herhangi bir veriye rastlanmadığı, tüm bu hususların ticari defterler ile ilişkilendirildiği, Alıcıya hasarlı mallar için onarım bedeli göndermediği belirlenmekle, bu hususun da ticari defter kayıtlarından tespit edildiği, Davadışı şirketin;

alıcıyı ticari defterlerinde hasar bedeli olan 17.937,05.Euro ya da 58.857,36.TL tutarında alacaklı olarak kaydetmediği tespit edildiğine ilişkin tespitlerini bildirmiştir.

Esasa geçmeden önce hak düşürücü süre yönünden yapılan değerlendirmede ; TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Dosyadaki bilgi ve belgelerden emtiadaki hasarın 15.06.2020 tarihinde meydana geldiği, 10.06.2021 tarihinde ise davacının icra takibine giriştiği görülmekle davanın TTK 1188 gereğince hak düşürücü içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Ticari satış faturasına göre İzmir'de mukim davadışı sigortalı ... ... AŞ. nin BAE'de mukim ... 'ne 421 paket 46.543,90 kg Alüminyumdan Mamul Deniz Rıhtım Yüzer Dubası Donanımı emtiasını 255.109,67 EUR bedel ve CIF Jebel Ali port, Dubai taşıma şartı ile satıldığı, emtianın 16.05.2020 tarihli ... -... tarafından düzenlenen ... nolu konişmento tahtında İzmir Aliağa limanından BAE jebel Ali limanına taşındığı anlaşılmıştır.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının

üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Somut olayda taşımaya konu emtianın ... numaralı abonman no, ...

Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi tahtında 14.05.2020 tarihinde sigortalandığı, 15.05.2020 - 15.05.2021 tarihleri arasında sigortanın koruma sağladığı, konişmento bilgileri uyarınca yüklemenin 16.05.2020 tarihinde yapıldığı, hasarın ise 15.06.2020 tarihinde meydana geldiğinden hasarın sigorta koruma süresin içinde meydana geldiği anlaşılmış, buna göre geçerli bir sigorta sözleşmesi mevcut olup satış şeklinin CİF BAE olduğu buna göre malların gemiye tesliminden sonra hasar ve riskin alıcı üzerine geçtiği, emtiayı sigorta ettiren de satıcı olduğu,

satıcının ticari defterlerinin incelenmesi ile mal bedelinin tamamını tahsil etmediği tespit edildiğinden sigortalının iş bu davada sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, sigortacının da hasarlanma bedelini 31.12.2020 tarihinde 134.746,71 TL sigortalıya ödediği anlaşılmakla davacının TTK 1472 uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Dosya içerisinde mevcut 08.05.2020 tarih ... nolu navlun faturasının davalı tarafça düzenlendiği , davalının navlun faturası uyarınca akdi taşıyan sıfatıyla TTK 1178 uyarınca pasif husumet ehliyetine haiz olduğu, davalının taşıma işini alt taşıma yoluyla ... nolu konişmento tahtında ... ... bıraktığı anlaşılmıştır.

Dosya kapsamından ... No'lu konşimento tahtında "..." isimli gemi ile Aliağa, İzmir limanından BAE'nin Jebel Ali limanına deniz nakliyesi gerçekleştirilen ... ve ... no'lu 2 adet 40'lık open top konteyner içerisindeki "Alüminyumdan Mamul Deniz Rıhtım Yüzer Dubası Donanımı" emtiasının hasarlandığı anlaşılmıştır.

Dava konusu taşımaya ilişkin olarak düzenlenmiş bulunan ... no.lu konişmentoda Alma Yeri ile Nihai Varış Yeri belirtilmeksizin sadece Yükleme Limanı ile Tahliye Limanı gösterildiğinden ve konişmento üzerindeki CY/CY kaydına göre söz konusu taşımanın konteyner sahasından konteyner sahasına kadar olduğu anlaşılmış, bu taşıma şeklinde, taşıyanın mallara ilişkin sorumluluğu malların yükleme limanında gemi küpeştesine kabul edilmesiyle başlamakta ve tahliye limanında geminin küpeştesinden tahliye edilmesiyle sona ermektedir.

Taşıyan her ne şekilde olursa olsun, her nasıl kaynaklanırsa kaynaklansın yükleme limanında geminin küpeştesine kabul edilmeden önce veya tahliye limanında geminin küpeştesinden tahliye edildikten sonra mallara gelebilecek her nevi zarardan veya gecikmeden dolayı sorumlu olmamaktadır. ... No'lu konişmento incelendiğinde, üzerinde STC (Said to Contain) kaydı ile beraber "... " kaydının bulunduğu görülmektedir.

Konşimentoya dercedilen bu kayda göre; söz konusu malların konteynere yüklenmesi, istiflenmesi, sabitlenmesi ve sayımı işlemlerinin bizzat yükleyici/gönderen firma tarafından yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. Konteyner yüklenip içindeki eşyanın güvenliğine dair önlemler alınıp mühürlendikten sonra "kapalı halde-mühürlenmiş olarak" taşımacıya teslim edilir. Taşımacı hiçbir durumda konteynerin içindeki emteanın hangi durumda ve nasıl yüklendiğini bilemez.

Bu kloz uyarınca dava konusu sigortalı "YÜZER DUBA" emtiasının 9 adedinin ... ve 9 adedinin ... no'lu 2 x 40'lık open top konteynerin içerisine yüklenmesi, sabitlenmesi, sayımı ve bilahare konteynerin üst brandasının örtülmesi işlemlerinin bizzat yükleyici / gönderen dava dışı sigortalı .... ... Mamülleri San. ve Tic. AŞ. firması tarafından gerçekleştirilmiş olduğu anlaşılmıştır.

Dava konusu ... ve ... no'lu 2 adet 40'lık open top konteynere ait Konteyner Takip Raporuna göre ;03.06.2020 tarihinde konteynerlerin Jebel Ali limanında gemiden tahliye edilerek liman sahasına alındığı, 18.06.2020 tarihinde konteynerlerin Abu Dabi'ye sevk edilmek üzere limandan çıkış yaptığının görüldüğü, 2 adet 40'lık open top konteyner, 03.06.2020 tarihinden gemiden tahliye edildikten sonra 18.06.2020 tarihine kadar olan 15 günlük süre zarfında Jebel Ali liman sahasında beklediği anlaşılmıştır.

Uluslararası konteyner taşımacılığında, tüm konteynerler ve üzerlerindeki yükler, yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirilirken gerek acente ve liman görevlileri gerekse kaptanın gözetiminde güverte zabitleri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen hasarlar tespit edilip "Container Interchange Receipt And Damage Report" olarak tanımlanan " Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağına" işlenmekte ve hem gemi kaptanı hem de acente ve liman yetkilileri tarafından imzalanmaktadır.

Ancak somut olayımızda böyle bir tutanağın dosyada bulunmamaktadır. Buna karşılık dava dosyasına getirilen maddi vakıa eksper raporuna göre. Marine grade alüminyumdan üretilmiş, 29 ve 31 numaralı pontonların ana profillerinin, yükleme ve/veya tahliye limanlarındaki elleçleme sırasında konteyner elleçleme ünitesinin, konteyneri elleçlemek üzere yaptığı manevralar esnasında taşıntılı olan pontonlara teması (çarpması) sonucu hasarlanmış olduğu şeklindedir.

Tüm dosya kapsamından 2x40' Open Top konteyner içerisindeki darbeye bağlı yük hasarının, konteynerlerin 03.06.2020 tarihinden 18.06.2020 tarihine kadar olan 15 günlük süre zarfında beklediği Jebel Ali liman sahasında mı yoksa Jebel Ali liman sahasından alıcının ...'de bulunan tesislerine kadar olan karayolu nakliyesi esnasında mı gerçekleştiği tespit edilememiştir.

TTK.m. 1185/1 " Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." esasını getirmiştir.

İhbarın hiç veya süresinde yapılmaması halinde ortaya çıkacak hukuki sonuç 1185/4' de " Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." şeklinde hükme bağlanmıştır.

Dosya içeriğinde yer alan belgelerden, konteynerlerin 03.06.2020 tarihinde gemiden tahliye edildiği, emtia hasarının 16.06.2020 tarihinde davalı taşıyana ihbar edildiği görülmekle ihbar TTK.m.1185 hükmünde öngörülen sürenin geçmesinden sonra yapıldığı anlaşılmıştır. Diğer bir anlatımla, geç ihbarın hukuki sonuçlarının ortaya çıkmasını gerektiren bir hal ortaya çıkmıştır.

Yukarıda da işaret edildiği gibi, geç ihbar halinde taşıyan lehine ; taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği karineleri doğmaktadır.Gerçekten TTK.m.1185/4 uyarınca geç yapılan bildirim sebebiyle, taşıyan lehine karineler doğmuştur.

Dosya içeriğinden hasarın denizyolu taşıması sırasında meydana geldiğine dair, tahliye limanındaki liman ve gümrük yetkilileri tarafından düzenlenmiş herhangi bir hasar tespit tutanağına rastlanmadığı buna karşılık maddi vakıa Alüminyumdan Mamul Deniz Rıhtım Yüzer Dubası Donanımı emtiasının hasarlanmış olduğudur. Fakat hasarlanmanın taşımanın hangi safhasında gerçekleştiği tespit edilemediğinden davanın reddine karar verilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır