İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/283 K.2025/16

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu 2.680 big bag ... Katkısız emtiasının dava dışı sigortalı ... Genel Müdürlüğü tarafından ... ... Ltd. Firmasına 10.03.2021 tarih ve ... seri numaralı fatura ile CIF TIANJIN satış şekli ile net 3.432 ton ... ... Katkısız emtiasının satıldığını, dava dışı ... Genel Müdürlüğü'ne ait ... ...

Katkısız emtiasının müvekkili şirket nezdinde sigorta poliçesi ile teminat altına alındığını, ... ... emtiasının 1200 kilogramlık 2.860 adet Big Bag içerisinde ambalajlandığını, emtianın denizyolu ile Gemlik'ten Çin'in Tianjin Limanı'na nakliyesi için ...

A.Ş. firması ile anlaşmaya varıldığını, söz konusu firma ... gemisinin sevkıyat için görevlendirildiğini, ürünlerin konşimento kapsamında gemiye 10.03.2021 tarihinde ''... '' olarak yüklendiğini, geminin Tianjin'e varması ile alıcı tarafından görevlendirilen ...

Ltd. firması tarafından tahliye gözetimi yapıldığını, gözetim sırasında toplam 27 big bag'de yırtılma ve nemlenmeye bağlı kekleşme tespit edildiğini, hasarın bildirilmesinin ardından Çin'de muhabir eksper atandığını ve ekspertiz çalışması yapıldığını, yırtılma ve nemlenme neticesinde kekleşmeye bağlı 4.800,00 ton emtianın hasarlanmış olduğunu, alıcı firmanın deposuna götürülen emtiada kurtarma çalışması gerçekleştirildiğini, big bag yırtılması sonucu 20.165,20 ton emtianın zayi olduğunu, kekleşen ürünlerin alıcı firmanın yapmış olduğu çalışma neticesinde kurtarıldığını, işbu ürünlerin fotoğraflandığını,

meydana gelen zararın tazmini için sigortalı tarafından müvekkili şirkete yapılan müracaata istinaden müvekkili şirket tarafından hasar dosyası açıldığını, uzman eksper tarafından hasarın niteliğinin ve miktarının tespiti için ekspertiz incelemesi yaptırıldığını, ekspertiz raporunda nakliyeye konu emtianın taşıyanın kusuru ile hasara uğradığının tespit edildiğini, hasar sonrası müvekkili şirket nezdinde sigortalı olan emtiada meydana gelen hasar bedelinin 30.06.2021 tarihinde 65.647,56 TL olmak üzere müvekkili şirket tarafından sigortalısına ödendiğini, bu ödemeden sonra sigortalıya halef olunduğunu,

ayrıca sigortalı tarafından kazaya ilişkin olarak kendisine ait tüm hakların müvekkili şirkete devir ve temlik edildiğini, gerçekleştirilen ödeme sonrasında davalıdan rücu talebinde bulunulduğunu, davalı tarafından herhangi bir ödeme gerçekleştirilmediğini, ödeme yapılmaması nedeni ile ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/...

Esas sayılı dosyası ile davalı borçlu aleyhine icra takibi başlatıldığını, işbu takibe davalı borçlu tarafından 08.02.2021 tarihinde itiraz edildiğini, taraflarınca arabuluculuk başvurusu yapıldığını, müzakereler sonucu anlaşmaya varılamadığını, ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı dosyasında itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin söz konusu hasarın meydana gelmesinde kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını, öncelikle emtia hasarına ilişkin usulüne uygun bir ihbar bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini, dava konusu zararın sigorta teminatı kapsamında olup olmadığının bilirkişi aracılığı ile tespitinin gerektiğini, davaya konu emtianın müvekkili tarafından hasarsız olarak teslim edildiğini, bu hususun tahliye limanı kayıtları ile sabit olduğunu, emtianın cinsi nedeniyle oluşan zararlardan ötürü müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, dosyaya sunulan ekspertiz raporunun tek taraflı alındığını,

kabul anlamına gelmemek kaydı ile talep edilen tazminatın ve faiz miktarının fahiş olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini ve %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 01/02/2022 tarihinde 71.913,75 TL nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin davalı borçluya 04/02/2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilince 08/02/2022 tarihli borca itiraz dilekçesi üzerine takibin durduğu ve eldeki davanın da 30/06/2022 tarihinde İİK 67 maddesi/ gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler , ... ... ... ve ... tarafından tanzim edilen 18/08/2023 tarihli raporda; Tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, Geçerli bir sigorta sözleşmesinin bulunduğu, geçerli bir sözleşme uyarınca ödeme yapıldığı, Emtiadaki hasarın tahliye esnasında ambalaj yetersizliği nedeniyle meydana geldiği ve davalının hasardan sorumluluğu olmadığı, TTK m. 1185 f.2 uyarınca "Eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla" yapılmış olmakla ayrıca bir hasar bildirimine gerek bulunmadığı, Hasarın 7.561,95Usd olduğu, bu bedelin alıcıya 08.07.2021 tarihinde ödenmiş olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.

Tarafların beyan ve itirazları değerlendirilmek üzere dosya ... ve ... ... ...'a yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişiler tarafından tanzim edilen 15/02/2024 tarihli raporda; kök rapordaki görüşlerini yinelemişlerdir.

Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.

Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının

üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... /0 numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ... tarafından CIF teslim şartı ile ihraç edilen Katkısız ... emtiasının, ...

Limanı'ndan Çin Tianjin Limanı'na ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün konşimentoda gönderen olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan 08/07/2021 tarihli ödeme dekontuna göre 7.591,65 USD hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... ... LTD firmasına ödendiği anlaşılmıştır.

Davaya konu emtia satım şekli CIF olmakla CIF satım şeklinde hasara katlanma yükümlülüğü, emtianın gemiye yüklenmesi ile birlikte alıcıya geçmektedir. Bu kapsamda, davacı tarafından dava dışı alıcı ... Limited firması hesabına hasar tazminatının ödendiği anlaşılmakla, davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödemesi kapsamında TTK.

1472 maddesi gereğince ve dosyada bulunan ibraname ve temlikname hükümleri uyarınca halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan 10/03/2021 tarihli 3 numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde; konşimentonun, taşımada kullanılan ... isimli geminin kaptanı tarafından imzalandığı ve dava dışı sigortalı adına davalı tarafından düzenlenen navlun faturası dosyaya ibraz edilmemiş olmakla birlikte, davalı vekili tarafından cevap dilekçes ekinde ibraz edilen e posta yazışmaları incelendiğinde, navlun faturasının davalı tarafından sigortalı adına düzenlendiği anlaşılmış olup, davalı tarafından da aksi yönde bir pasif husumet itirazı ileri sürülmediğinden, davalının TTK 921 maddeleri gereğince taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu mahkemece kabul edilmiştir.

Davaya konu uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken TTK 1188 maddesi uyarınca eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Uyuşmazlığa konu olayda, dosyada mübrez survey ve ekspertiz raporlarına göre hasarın 11/05/2021 tarihinde, emtianın dava dışı alıcıya teslimi ile tespit edildiği anlaşılmakla, bu durumda icra takibinin başladığı, 01/02/2022 tarihinde TTK 1188 maddesinde öngörülen 1 yıllık hak düşürücü sürenin geçmemiş olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin aksi yöndeki itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.

Dosyada bulunan 16/06/2021 tarihli ...

Sigorta Ekspertiz firması tarafından düzenlenen ekspertiz raporunda; davaya konu ürünlerin ... isimli gemiye 10/03/2021 tarihinde "... " olarak yüklendiği, emtianın alıcıya teslimine müteakip alıcı tarafından görevlendirilen gözetim firması tarafından yapılan incelemelerde 3 numaralı konşimento kapsamında yer alan 2680 big bagden 27 adedinin yırtılmak suretiyli ve nemlenmeye bağlı kekleşme sureti ile hasarlandığının tespit edildiği, bunun dışında kekleşen ürünlerin aılıcı firmanın yapmış olduğu çalışma neticesinde kurtarıldığı, ancak yırtık nedeni ile 20.165,20mton emtianın zayi olduğunun belirtildiği,

eksper tarafından kendilerine tahliye gözetim raporu ile protesto mektubu iletilmediğinden rücu imkanının düşük olduğu belirtilerek, emtianın gemiden boşaltılması esnasında paketlenmiş olan bigbaglerin yırtılması sureti ile eksiklik hasarının oluştuğu açıklanarak nihai olarak rücu edilebilecek hasar miktarının 7.651,95 USD olduğunun açıklandığı anlaşılmıştır.

Taşıyana ihbar yükümlülüğünün TTK 1185. maddede düzenlediği, TTK madde 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir.

İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK madde 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır.

Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK madde 1185/4).Dosyada bu kapsamda önem taşıyan belge ... ’deki ...muhabir ekspertiz raporudur.

Raporda “ortak ekspertiz yapıldığı, ekspertize alıcının ve gemi

donatanı ... adına eksperin katıldığı” belirtilmektedir. Bu kapsamda TTK 1185 f.2 uyarınca "Eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla" yapılmış olmakla ayrıca bir hasar bildirimine gerek bulunmadığı kabul edilmiştir.

Dosyada bulunan konşimento üzerinde bulunan "... " kaydı nedeni ile davaya konu emtianın taşımada kullanılan gemiye hasarsız yüklendiğinin kabul edilmesi gerektiği bilirkişilerce açıklanmış olup, mahkemece de bu görüş benimsenmiştir. Bu kapsamda davacı tarafından eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği husususun ispat edildiği kabul edilmiştir.

Emtianın taşıma sonrasında tahliyesinin gözetim firması nezaretinde yapıldığı ve bu gözetim firmasınca tahliye esnasında emtianın bulunduğu paketlerin yırtılması nedeni ile dökülerek eksildiğinin tespit edilmiştir. Bu kapsamda uyuşmazlık, gereken husus tahliye bakımından davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ile ... kaydının davaya konu taşımada bulunup bulunmadığı noktasında toplanmıştır.

Dosyaya davalı tarafından düzenlenmiş navlun faturası ibraz edilmediğinden davalının sorumluluğu tespit edilememiş ve mahkemece 24/09/2024 tarihli celse ara kararı ile tahliye operasyonlarının davalı sorumluluğunda olduğu beyan eden davacı vekiline buna ilişkin delillerinin ibrazı hususunda kesin süre verilmiştir.

Davacı vekili tarafından 25/10/2024 tarihli dilekçe ekinde dosyaya ibraz edilen, taraflar arasında imzalanmış Gemi Kiralam Yapılarak Gerçekleştirilen CIF Esaslı Sevkiyatlarımıza Ait 2 NO'lu Tip Şartname başlıkla sözleşme hükümleri incelendiğinde, Sevkiyet ve Taşıma Detayı başlıklı bölümde açıkça "Yükleme iş ve işlemleri konveyör ve/veya sahil vinçleri ile ...'e aittir.

Boşaltma iş ve işlemleri ise konveyör ve/veya sahil vinçleri ile alıcı firmaya aittir." ibaresinin bulunduğu görülmüştür. Bu hüküm uyarınca emtianın gemiden boşaltma işlemlerinin davalı tarafından yapılmadığı sabit kabul edilmiş olup, dosyad bulunan bilgi ve belgeleri göre tahliye operasyonu esnasında meydana gelen yırtılma kaynaklı hasarlar bakımından da davalının sorumluluğunun bulunmadığı kabul edilmiştir.

Dosyada alınan bilirkişi raporunda da hasarın ambalaj yetersizliği nedeni ile meydana geldiği açıklanmıştır.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak açıklanan nedenlerle, hasarın emtianın gemiden tahliyesi esnasında meydana gelmiş olması ve tahliyenin davalı sorumluluğunda değil dava dışı alıcı sorumluluğunda gerçekleşmiş olması nedeni ile hasar bakımından davalının sorumluluğunun bulunmadığı kanaati ile neticede davanın reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır