İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/459 K.2023/524

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkilinin sigortalısı ... Sanayi Ticaret A.Ş.

Tarafından Ukrayna'dan dökme ayçicek küspesi satın alındığını, satın alınan küspelerin Izmail/Ukrayna'dan Bandırma Limanına taşınması için davalının donatanı olduğu ... gemisine 20/08/2021 tarihinde tam, sağlam ve hasarsız olarak yüklendiğini, satın alınan küspelerin müvekkilinin de aralarında bulunduğu 6 farklı sigorta şirketi tarafından müşterek sigorta kapsamına alındığını, müvekkilinin payının %25 olduğunu, geminin 27/08/2021 tarihinde Bandırma Lİmanına vardığını ve tahliyesinin yapıldığını, tahliye sonrasında 3.300,00 kg küspenin eksik olduğunun tespit edildiğini, dava dışı sigortalı ...

Gıda tarafından müvekkili sigorta şirketine başvurularak eksik çıkan küspenin bedelinin tazminin talep edildiğini, yapılan incelemeler neticesinde tanzim edilen ekspertiz raporunda davalının, taşıma sırasında gerekli önlemleri almadığını, yeterli koruma ve muhafaza özenini göstermediğini, geminin yüke ve denize elverişsiz olduğunun tespit edildiğini, hasar bedeli olarak müvekkili tarafından sigortalısına 600,25 USD hasar bedeli ödendiğini ve müvekkili şirketin sigortalısının haklarına halef olduğunu, ödenen hasar tazminatının davalıdan tahsili için davalı aleyhine ...

İcra Müdürlüğünün 2021/... esas sayılı dosyası üzerinden takip yapıldığını, yapılan bu takibe davalı tarafından itiraz edildiğini belirterek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Müvekkilinin işbu taşıma bakımından herhangi bir kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını, davacı tarafından TTK hükümlerine uygun olarak yapılan bir ihbarının bulunmadığını, taşınan emtiada meydana gelebilecek olan fire oranının kantar farkının da göz önünde bulundurulması gerektiğini belirterek davanın yetki yönünden reddine, mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce verilen ara karar uyarınca mali müşavir bilirkişiden aldırılan 31/05/2023 tarihli raporda özetle;satın alınan 3.300,00 KG küspe emtianın Bandırma Lİmanında 3.283,100 KG olarak tahliye edildiği, 16.900 KG küspe emtiasının eksik olduğunun tespit edildiği, hasar ihbarı sonrası tanzim edilen 01/09/2021 tarihli ekspertiz raporunda eksik emtianın hasar bedelinin 2.401 USD olduğu ve davacı ... Sigorta A.Ş'nin payının ise 600,25 USD olduğu tespitinin yapıldığı, Davacı ...

Sigorta A.Ş. Tarafından 600,25 USD hasar bedelinin 08/09/2021 tarihinde davadışı sigortalı ... Gıda Sanayi Ticaret A.Ş.'ne ödendiğinin tespit edildiği, davaya konu satın alınan küspe emtiasında meydana gelen hasar nedeniyle ilgili taraflar nezdinde oluşan zararlar değerlendirildiği davadışı sigortalı ...

A.Ş: tarafından satın alınan küspe emtiasının tüm bedelinin tedarikçiye ödendiği, bedeli ödenmesine rağmen meydana gelen hasar nedeniyle eksik küspe temin edilmesi neticesinde oluşan zarının sigorta şirketi tarafından karşılandığı, hasar bedeline ilişkin olarak tedarikçiye eksik ödeme veya hasar bedeline ilişkin olarak bir mahsuplaşma yapılmadığı, satmış olduğu küspenin tüm bedelini tahsil etmesi nedeniyle ve meydana gelen hasar nedeniyle ilave veya ikame mal gönderiminde bulunmaması nedeniyle tedarikçi ...

Ltd nezdinde de herhangi bir zararının oluşmadığı, meydana gelen hasar nedeniyle zarar uğrayan tarafın hasar bedeli ödeyen sigorta şirketi nezdinde oluştuğu, dava konu edilen zarar miktarının 600,25 USD olduğu, davacı sigorta şirketinin bu zararının kusurlu taşıma yaptığı iddiasıyla fiili taşıyana yansıtmaya çalıştığı ve bu amaçla dava açtığının anlaşıldığı belirtilmiştir.

Mahkememizce bilirkişilerden aldırılan 24/10/2023 tarihli raporda özetle.

Tarafların aktif ve pasif ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı irdelemesinde, davacının yasal halefiyet dayalı aktif husumet ehliyeti bulunduğu, davalının da taşıma sürecinde navlun sözleşmesine göre taşıyan olduğu gözetilerek pasif husumete ehil olduğunun değerlendirildiği, taşımaya konu dökme Ayçiçek küspesi emtiasının taşıma ve sevk evrakına göre karine olarak deniz taşıması için tam ve eksiksiz yüklendiğinin değerlendirildiği,

varma yerinde eksik teslim edilmiş olduğu belirtilen miktarın dökme yük taşıması süreci gözetildiğinde, bunun nedeninin taşıma konusu emtianın "doğal niteliğine" bağlı olarak emtianın özelliği ve fire vermesinden kaynaklandığının değerlendirildiği, Yükün eksik teslim edilmesinde davalıya izafe edilebilecek kusur ve sorumluluğunun bulunmadığının değerlendirildiği belirtilmiştir.

Dava; nakliyat sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen sigorta tazminatının rücuan tahsili isteği ile başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.

... İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı dosyasında davacı tarafından davalı aleyhine 600,25 USD sigorta tazminatı ve işlemiş faizi bakımından ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durduğu, davanın süresinde açıldığı anlaşılmıştır.

Sigortalı Alıcı ... Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş tarafından Satıcı ... Ltd firmasından satın aldığı Dökme Ukrayna Ayçiçek Küspesi emtiasının Izmail/Ukrayna Limanından Bandırma/Türkiye Limanına taşınmak üzere "... " isimli gemiye yüklendiği, yükün müşterek sigorta kapsamında nakliyat rizikolarına karşı ... numaralı Sigorta Poliçesi tahtında diğer sigorta şirketleri ile beraber sigortalandığı , tahliye limanında 27.08.2021 - 28.08.2021 tarihleri arasında gerçekleştirilen tahliye işlemleri esnasında 3.300.000 kg olan konişmento muhteviyatı emtiada eksiklik bulunduğunun tespit edildiği, davacı sigortacının 600,25 USD sigorta tazminatının rücuan tahsilini talep ettiği görülmektedir.

Dosyaya sunulan mali müşavir bilirkişi raporunda dava dışı sigortalı ... Ticaret A.

Ş. tarafından satın alınan küspe emtiasının tüm bedelinin tedarikçiye ödendiği, bedeli ödenmesine rağmen eksik küspe teslim edilmesi neticesinde oluşan zararının sigorta şirketi tarafından karşılandığı, hasar bedeline ilişkin olarak tedarikçiye eksik ödeme veya hasar bedeline ilişkin olarak bir mahsuplaşma yapılmadığı, satmış olduğu küspenin tüm bedelini tahsil etmesi nedeniyle ve meydana gelen hasar nedeniyle ilave veya ikame mal gönderiminde bulunmaması nedeniyle tedarikçi ...

Ltd. nezdinde de herhangi bir zararın oluşmadığı belirtilmiş olup mal bedelinin tamamını ödeyen sigortalının sigortalanabilir menfaati ve buna göre de davacının TTK 1472. Maddesi uyarınca halefiyete istinaden aktif husumetinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

TTK 1188. maddesinde göre kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Somut olayda emtianın 28/08/2021 tarihinde tesliminin gerçekleştiği, hasar bedeline ilişkin ödemenin 08/09/2021 tarihinde yapıldığı, icra takibinin ise 20/10/2021 tarihinde hak düşürücü süre içerisinde başlatıldığı görülmüştür.

Dosya içerisinde dava konusu taşıma için 24.08.2021 tarihinde 1-2-3-4 ve 5 no.lu toplam beş (5) adet konişmento düzenlenmiş olduğu görülmekte olup; işbu konişmentolara göre, ... simli gemiye, Ukrayna'nın İzmail limanından Bandırma limanına taşınmak üzere toplam 3.300,300 mton " Dökme Ayçiçek küspesi " emteası yüklenmiş olup, konşimentoya " ... " yani yükün tam ve hasarsız olarak yüklendiğine dair kayıt konulmuş ve gemi kaptanı tarafından da imzalanıp kaşelenmiştir.

Taşımaya konu dökme ayçiçek küspesi emtiasının Bandırma Limanı'ndaki tahliyesinin 27.08.2021 - 28.08.2021 tarihleri arasında ...Ltd. Şti.'nin devamlı gözetim ve kontrolü altında yapıldığı, 01/09/2021 tarihli ekspertiz raporunda konişmento miktarı 3.300,000 mton , tahliye sonrasında düzenlenen çeki listelerine yani liman kantar ölçümlerine göre ise, gemiden tahliye edilen miktarın 3.283,100 mton olduğu, buna göre yapılan tahliye neticesinde, liman/gümrük kantar ölçüm sonuçlarına göre yükte 16,900 mton eksiklik olduğunun tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Yükleme limanında ... Ltd. tarafından 24.08.2021 tarihli Draft sörvey raporu düzenlendiği ve toplam 3.299,428 mton dökme Ayçiçek küspesi emtiasının ... isimli gemiye yüklendiğine dair raporun sörveyör ile birlikte gemi kaptanı tarafından da imzalanıp kaşelendiği anlaşılmaktadır. Tahliye limanı, Bandırma Gümrük Müdürlüğünden dava konusu yüke ilişkin gümrük beyannamesi ekleri, çeki listesi, gümrük gözetim memurlarına ait tartım listesi celpedilip incelenmiş gemiden tahliye edilen miktarın 3.283, 100 mton olarak ölçüldüğü görülmüştür.

Dosyada bulunan "..." başlıklı belgede acente "... Gemi Acenteliği"; gemi "... "; liman "Bandırma" olarak gösterilmiştir. Belgenin altında " ... " bölümünde; " Tahliye neticesinde Liman/Gümrük kantarı ölçüm sonuçlarına göre gemiden toplam 3.283,100 mton dökme Ayçiçek küspesi tahliye edildiği, eksikliğin 16,900 mton olduğu tespit edilerek belgenin gemi kaptanı ile geminin Türkiye acentesi Nakkaş Denizcilik tarafından imzalanıp mühürlendiği görülmektedir. Buna göre toplam konişmento miktarının 3.300,000 mton; tahliye miktarının 3.283,100 mton olduğu, yükün konişmentoda belirtilen miktara göre 16,900 mton eksik tahliye edildiği dosya kapsamı ile belirlidir.

Davacı taraf yükteki eksikliğin davalı taşıyanın gerekli önlemleri almaması, geminin yola yüke ve denize elverişli olmaması nedeniyle meydana geldiği ileri sürmektedir. Davalı taraf ise yüklenmeden önce uzman bilirkişiler tarafından yükün miktarının draft survey ile belirlendiğini, taşıma sözleşmesi hükümlerine istinaden yükleme limanında mühürlenen yükün mühründe herhangi bir bozukluk yoksa ve mühür açma tutanaklarında bozulmaya ilişkin herhangi bir ibare bulunmuyorsa donatan, taşıyan ve kaptan yükteki eksiklikten sorumlu tutulamayacağını, ayrıca eksikliğin yükün fire oranından meydana geldiğini savunmuştur.

Dava konusu eksiklik iddiası, tahliye limanı liman/gümrük kantarı ile yapılan tartım sonucuna dayandırılmaktadır. Kural olarak yüklemede taşınmak üzere taşıyana teslim edilen (ve düzenlenmiş ise konişmentoya yazılan) yük miktarı ile boşaltmada yük ilgilisine teslim edilen yük miktarının aynı ölçüm yöntemi ile tespit edilmiş olması gerekir.

Bilirkişi raporunda da açıklandığı üzere yükleme ve boşaltmada farklı ölçüm yöntemleri kullanıldığı takdirde, ölçüm sonuçları arasında farklılıklar olması kaçınılmazdır. Her iki limanda draft sörvey yolu ile yükün ağırlığının tespit edildiği hallerde dahi, draft sörveyin yapıldığı koşulların farklı olması sonuçlar arasında sapmalara neden olabilmektedir.

Dosyaya sunulan ... de de “ Konişmento kargo miktarı kiracının opsiyonunda kaptan ile ortak olarak anlaşılan draft surveye göre veya kara figürüne göre belirlenir. Eğer kargo draft surveye göre yüklendiyse kaptan/donatan/gemi boşaltma limanında kara figürüne göre ortaya çıkan eksikliklerden sorumlu olmayacaktır.” Düzenlemesi bulunmaktadır. Yükleme limanında ...

Ltd. tarafından 24.08.2021 tarihli Draft sörvey raporu düzenlendiği ve toplam 3.299,428 mton dökme Ayçiçek küspesi emtiasının ... isimli gemiye yüklendiğine dair raporun sörveyör ile birlikte gemi kaptanı tarafından da imzalanıp kaşelendiği anlaşılmaktadır. Anılan belge karşısında yükleme limanında ölçümün ambar tartısı ile yapıldığı davacı tarafça ortaya konulamamıştır.

Dosyaya sunulan "..." yani "Ambar mühürleme tutanağı" na göre; 24.08.2021 tarihinde ... isimli geminin yük bulunan 1 ve 2 no.lu ambar kapaklarının ve ambara giriş menhollerinin, yükleme tamamlandıktan sonra ... LTD. isimli sörvey firmasının denetçisi tarafından mühürlendiği , tutanağın gemi kaptanı ve denetçi tarafından imzalanıp kaşelendiği anlaşılmaktadır. Tahliye limanında ise tahliyeden önce kaptan ve kiracı sörveyörü ve/veya acente tarafından imzalanmış "Mühür Açma Tutanağı" sunulmamıştır. 24/08/2021 tarihli mühürleme tutanağında belirtilen mühürlerin bozulduğu davacı tarafça ortaya konulamamış olup, davacının bu yönde bir iddiası da bulunmamaktadır.

Dosyaya sunulan ekspertiz raporunda yükteki eksikliğin nedenine ilişkin bir tespit bulunmamaktadır.

Bilirkişi raporunda ise varma yerinde eksik teslim edilmiş olduğu belirtilen miktarın dökme yük taşıması süreci gözetildiğinde, bunun nedeninin taşıma konusu emtianın "doğal niteliğine" bağlı olarak emtianın özelliği ve somut olayda olduğu gibi Ağustos taşımalarında meteorolojik şartlar ve sıcaklık bakımından kurumaya bağlı vermesinden kaynaklandığının değerlendirildiği belirtilmiştir. ... nın 21.07.2023 tarihli Fire Oranlarına ilişkin yazısında ; dökme halde Ayçiçeği yükünde uygulanacak nakliye fire oranını % 1 ile % 1,5 arasında normal kabul edildiği,

... nın 17/08/2023 tarihli yazısında bu oranın %4 , ... nın yazı cevabında sevk firesinin % 0,5 olarak bildirilmiştir. Yükte meydana gelen eksikliğin bildirilen nakliye fire oranlarının altında kaldığı görülmektedir.

Buna açıklamalara; göre yüke ilişkin olarak yükleme ve tahliye limanlarındaki ölçümün aynı yöntemle yapıldığı ortaya konulamamış olmakla birlikte, bilirkişi raporundaki tespitler ve anılan yazı cevaplarına göre de konişmentolarda belirtilen yük miktarına göre tespit edilen eksikliğin yükün doğal niteliğine bağlı olarak fire vermesinden kaynaklığı, yükteki eksiklikte davalının kusurunun bulunmadığı, aksinin davacı tarafça ispatlanamadığı anlaşıldığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır