İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/466 K.2025/161

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile Cezayir ülkesinde faaliyet gösteren dava-dışı ... İhr. İth.

Firması arasında ihracat anlaşması yapıldığını, ihracata konu ürünlerin ise deniz yoluyla Gemlik/Türkiye'den Cezayir'in ... limanına taşınması amacıyla davalı şirket ile anlaşma yapıldığını, davalı şirket tarafından taşıma işi ve teslimi taahhüt edilen malların 23.10.2021 tarihinde Gemlik'ten Cezayir'in ... limanına götürülmek üzere yola çıkarıldığını, ancak malların taahüt edilen sürede dava-dışı ... İhr. İth.

Firmasına teslim edilmediğini,davalı şirketin çeşitli bahaneler ileri sürdüğünü, müvekkili şirket tarafından davalı şirket ile haricen yapılan görüşmelerde ise müvekkilinin ihracatına konu malların yer aldığı 5 adet konteynerdan 3 tanesinin denize düşerek kaybolduğunu, 2 tanesinin ağır hasar alarak zayi olduğunu, sigorta şirketlerinin bilgilendirileceği ve müvekkili şirkete dönüş yapılacağı bilgisi verildiğini, bu şekilde oyalandıklarını, gelinen aşamada ihracat anlaşmasına konu malların deniz taşıması esnasında zayi olması nedeniyle müvekkili şirketin zarara uğradığını beyanla, davanın kabulünü talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... numaralı konşimento düzenlendiğini ve konşimento konusu konteynerlerin ... IMO numaralı ... isimli gemi ile taşınmak üzere Türkiye/Gemlik Limanı’nda yüklendiğini, yükün alıcısının davacının taşıma konusu yükleri sattığı dava dışı ... isimli şirket olduğunu, dava dilekçesinde bu şirketin isminin ... İhr.

İth. olarak Türkçe şekilde yazıldığının görüldüğünü, taşıma ilişkisi kapsamında müvekkili taşıyan sıfatını haiz olmakla birlikte, ... isimli geminin donatanı olmadığını, ayrıca, davacı tarafça orijinal konşimentonun dosyaya ibraz edilmesini talep ettiklerini, konşimentonun aslı dosyaya ibraz edilmediğinden davacının yük ilgilisi olduğu ve dava açma ehliyetine sahip olduğunu ispatlamış olmadığını, uyuşmazlık konusu taşıma kapsamında düzenlenmiş bir navlun sözleşmesi bulunmayıp taşımaya ilişkin olarak yalnızca ... numaralı konşimento düzenlendiğini, konşimentoda müvekkilinin isminin ... olarak kayıtlı olduğunu,

bu ismin müvekkili ...A.Ş.’nin dünya genelinde bilinen ismi olduğunu, müvekkilinin başta konteyner taşımacılığı olmak üzere birden fazla ülkede “...” adı altında denizcilik sektöründe ticari faaliyetlerine devam ettiğini, konşimentonun ön yüzünde ... kaydı bulunduğunu, bu kayıt nedeniyle yükün gemiye tek bir yükleyici tarafından yüklendiği ve yine tek bir alıcıya sevk edilmiş olduğunu, konşimentonun ön yüzünde yer alan ... ifadesi ile navlunun alıcı tarafından ödeneceğinin kararlaştırıldığını, yine konşimentonun ön yüzünde yer alan ... ifadesine göre; yükün istiflemesi,

yüklenmesi ve sayılması shipper, yani davacı, yükleten/gönderen tarafına ait olduğunu, taşımanın şekli FOB olarak belirlendiğini, dolayısıyla mallar gemiye yüklendikten sonra kayıp, hasar ve ziyadan sorumlu olanın yükün alıcısı olduğunu, dava konusu konşimentoya göre, davacı Yükleten/Gönderen (...) müvekkilin de taşıyan sıfatını haiz olduğunu, konşimento içeriğine göre taşıma ve teslim yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan FOB, FIFO ve FCL/FCL kayıtlarına ve sair şartlara uygun şekilde gerçekleştirildiğini, bu nedenle taşıma konusu yükün yüklenmesi,

istiflenmesi ve ne miktarda yüklendiğinin sayılması yükleten davacı tarafından gerçekleştirildiğini, konşimentoya konu tüm yüklerin de aynı yükleten olan davacı tarafından yüklenerek aynı alıcıya teslim edilmek üzere gemiye yüklendiğini, navlunun ödemesinin de alıcıya bırakıldığını, FOB teslim şekline göre malların gemiye yüklenmesinden sonraki tüm hasar ve yarar alıcıya geçtiğini, taşıyan olarak müvekkili şirketin hiçbir şekilde yükün yüklenmesi,

istiflenmesi ve sayılması konusunda dahil olmadığını, gemi kaptanının tüm yükleme sürecinde mevzuat gereğince nezaret ve gözetim yükümlülüğüne uygun davranarak yükleme sırasında gerekli tüm dikkat ve özeni gösterdiğini beyanla, davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddini, aksi halde esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava; gemiye yüklendikten sonra tahliye limanında alıcısına teslim edilmediği iddia edilen 5 adet konteyner yükünün bedelinin tahsili istemine ilişkin olup, dosyadaki uyuşmazlık konuları davacının husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, gemiye yüklenen konteynerlerin zayi olması ve hasarlanmasından ileri gelen zarardan davalı taşıyanın TTK'nın 1141, 1178/f.1-2-5.fıkralarına göre sorumluluğunun doğup doğmadığı hususlarında toplanmaktadır.

Dosyaya örneği sunulan 23.10.2021 tarih ve ... No'lu Konişmentoya göre; yükletenin davacı... Dış Tic. Ltd. Şti. alıcının ve ihbar edilenin Cezayir'de mukim davadışı ... firması olduğu, taşıma konusu ... nolu 5 adet 40'HC konteyner içerisinde taşınan toplam 1329 adet, 45540 kg. Brüt 42855 kg. net “Gazlı Fırın ve Ocak” cinsi emtianın “ ... ...” isimli gemiye Gemlik limanında yüklenerek varış yeri olan Algiers limanına deniz yoluyla sevk edildiği, konşimentonun taşıyan ... tarafından düzenlendiği görülmüştür. Konişmento üzerindeki ... and Count kaydından; emtianın konteyner içerisine yükleten firma tarafından yüklenmiş, istif edilmiş, sayılmış ve sonrasında taşıyana teslim edilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Taşıma konusu eşyanın davacı... tarafından ...'ye satışına ilişkin 18.10.2021 tarihli faturada teslim esasının “...” olarak belirlendiği görülmektedir.Bu esasa göre satıcı eşyayı gemide teslim etmekle yükümlüdür. FOB teslim şeklinde hasara katlanma yükümlülüğü eşyanın gemide teslim edilmesi ile birlikte alıcıya geçmektedir. Davalı ... Denizcilik tarafından düzenlenen konişmento TTK m. 1238/1 gereğince davalının taşıyan sıfatını ortaya koymaktadır.

Taraflar arasında bu hususta herhangi bir uyuşmazlığın bulunmayıp navlun sözleşmesinin davacı satıcı... ile davalı ... Denizcilik arasında kurulmuş olduğu davalının da kabulündedir. Şu halde davacı... konişmento uyarınca yükleten ve navlun sözleşmesinin tarafı olarak taşıtan sıfatlarına sahiptir. Navlunun ödenmesinin ise “freight collect” kaydı ile gönderilen alıcıya bırakıldığı anlaşılmakatıdır.

Navlun sözleşmesi kapsamında eşyanın hasara/zıyaa uğraması halinde taşıyana karşı tazminat talep hakkı yük ilgilisine aittir. Sözü geçen yük ilgilisi, eşyanın hasara/zıyaa uğraması sebebiyle malvarlığında zarar meydana gelen kişidir. Bu kişi gönderilen olabileceği gibi taşıtan/yükleten de olabilir. O halde FOB esasına göre kurulan satış sözleşmesinde mal bedelinin tahsil edilmemiş olması halinde satıcı, taşıyandan tazminat talep etme hakkına sahiptir.

Davacı vekili tarafından18.10.2021 tarihli faturadaki satış bedelinin ... Bankası aracılığıyla ödenmesinin kararlaştırıldığını ve mallar teslim edilmediği için mal bedelinin tahsil edilmediğini beyan etmiştir. ... Bankası'nın cevabi yazısında mal bedelinin ödenmesine ve taşımaya ilişkin tüm evrakın davacı ... tarafından talep edilmesi üzerine iade edildiği ve davacı...'tan alınan bilgiye istinaden bankalarına veya diğer banka hesaplarına mal bedelinin gelmediği bilgisinin alındığı belirtilmiştir.

Davacı... Dış Ticaret Ltd. Şti.'nin 2021-2022 yılına ait Ticari defterlerinin incelenmesi sonucu düzenlenen 28/10/2024 tarihli muhasip bilirkişi raporu ile dava konusu taşınan mal için düzenlenen 18/10/2021 tarihli ... numaralı 189.993,00 USD tutarlı faturanın davacının ticari defterlerinde 22.10.2021 tarih ... fiş numarasıyla 1.764.218,00 TL tutarla kayıtlı olduğu, ancak fatura bedelinin ödendiğine dair her hangi bir kaydın bulunmadığı tespit edilmiştir. Böylelikle davacının ticari defterlerinde yapılan mali inceleme sonucunda davacının uyuşmazlık konusu mal bedelini tahsil etmediği anlaşılmış olduğundan iş bu dava bakımından aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Dosyaya sunulan... ve diğer denetim kuruluşları tarafından düzenlenen elverişlilik belgelerinde ... gemisinin taşımanın gerçekleştiği tarihte elverişli halinde bulunduğu, dönemsel muayenelerinin (periodical survey) yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. Taşıyanın TTK m. 1141 gereğince geminin elverişsizliği dolayı ziya veya hasardan sorumlu olması için geminin denize, yola veya yüke elverişsiz olduğunun yükle ilgili tarafından ortaya konulması gerekmektedir. Dava dosyasında davacı tarafından bu yönde bir delil sunulmamış oluğundan taşıyanın TTK m. 1141 gereğince sorumlu tutulamayacağı değerlendirilmiştir.

TTK m. 1178 gereğince taşıyan navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlüdür. Somut taşımada Sörvey Raporu'nda belirtildiği üzere konteynerlerin bağlama ve emniyet materyallerinin yeterli şekilde eşyayı koruyamaması “yükleme” kapsamında değildir.

Bu hususun eşyanın yüklenmesinden Sonra güvenli şekilde sabitlenmesi, bağlanması ve devam eden benzer yükümlülükler kapsamında kaldığı kabul edilmelidir. Dolayısıyla taşıyanın konteynerlerin bağlama ve emniyet materyallerinin eşyayı koruyamamasından sorumlu tutulması mümkün olabilecektir.

Davalı tarafça ...no.lu 14.10.2020 tarihli, ... onaylı ... nolu 27.08.2020 tarihli ve ... nolu 10.09.2020 tarihli geminin lashing ekipmanının test ve examination sertifikaları dosyaya sunulmuştur.

1.Bilirkişi raporunda yer alan uzak yol kaptanı bilirkişinin yaptığı değerlendirmelerde, ... ... isimli geminin kaptanı ...'in fırtınanın olumsuz etkisinden kurtulmak, gemiye ve yüke gelebilecek zararın önlenmesi için elinde mevcut imkanlar dahilinde her türlü tedbiri aldığını, ancak buna rağmen Akdeniz'de meydana gelen olağanüstü hava koşulları 6-7.11.2021 tarihlerinde 2 gün boyunca maruz kalınan 7-9 Bofor şiddetinde “Fırtına” nedeniyle bazı yüklerin hasarlandığı/denize düşerek kaybolduğu,

zararın istif ya da sabitleme sorunu nedeniyle meydana geldiği yönündeki iddianın ispatlanamadığını,sefer başlangıcında denize, yola ve yüke elverişli durumda ve çalıştığı hat için uygun özelliklere sahip bulunan geminin sefer esnasında beklenmeyen meteorolojik durum Fırtına ile karşılaşılması durumunda alacağı önlemler revize rotaların uygulanması ve sürat ayarlaması yapılması olduğu, somut olayda, dava konusu ... ... gemi kaptanının gemiye ve yüke gelebilecek zararın önlenmesi için elinde mevcut imkanlar dahilinde her türlü tedbiri aldığı halde nakliyesi yapılan konteynerlerin hasarlandığı/denize düşerek zayi olduğu,

dolayısıyla klas sertifikalı konteyner lashing ekipmanlarının ağır deniz ve hava koşulları altında kırılmak, kopmak suretiyle hasar görmesi karşısında, dava konusu bir kısım konteynerlerin denize düşmesi, bir kısmının ise hasar görerek zayi olmasının, gemideki istif hatası veya konteynerlerin yetersiz şekilde sabitlenmesi/emniyete alınması işleminden kaynaklanmadığı, bu hasar ve kayıpların yolculuk sırasında fırtına şeklindeki ağır hava koşullarından kaynaklandığı kanaatine ulaşılmıştır.

Mahkemenin 05.12.2024 tarihli ara kararı ile istenen, "... ..." isimli konteyner gemisinin ağır hava koşullarına kaldığı zaman dilimine ilişkin düzenlenen kaptan raporu ile güverte jurnallerinin ve Türkçe tercümelerinin dosyaya sunulmasına müteakip düzenlenen 2. Bilirkişi raporunda. 05.11.2021 tarihinde İspanya'nın ... aktarma limanından Algiers limanına doğru seyir etmekte olan 130 metre boyundaki 2008 inşa ...

IMO nolu Liberya bayraklı ... “... ...” isimli konteyner gemisinin 07.11.2021 günü Akdeniz açıklarında 37 derece 14,06 dakika Kuzey - 003 derece 16,8 dakika Doğu mevkiinde 9 bofor kuvvetinde kuvvetli fırtınaya bağlı oluşan 7 metre yüksekliğinde dalgalar sebebiyle istif bozulmuş ve güvertede bulunan konteynerlerden bir kısmı denize düşmüş olabileceği, denizcilikte yüklerin ticaret gemileriyle taşınması durumunda, yükün mutlaka güvenceye alınması gerektiği, zira, yükler geminin devinimi nedeniyle istiflendiği yerden oynama eğiliminde olduğu,

gemi baş-kıç, yalpa veya haylanma hareketi yaptıkça, yük yer çekimi ile gemi deviniminin neden olduğu kinetik enerjinin doğurduğu bileşke etkisiyle yerinden oynamasının yükün kayması ve devrilmesi olasılığını ortaya çıktığı, bu duruma denizcilikte “istifin bozulması” denildiği, dava konusu olayda da, gemi limandan ayrılmadan önce tüm konteynerlerin gemiye uygun şekilde istiflenip gerekli sabitleme /emniyete alma/lashing tedbirlerinin alınmış olduğu belirtilmiştir.

Bahsi geçen Bilirkişi raporunda, dava konusu geminin düzenli bir hat gemisi olması ve seyir bölgesinin özellikleri ile mevsim şartları da dikkate alındığında, dosyaya celp edilen meteorolojik verilere yakın durumlar ile geminin karşılaşmasının mümkün olduğu,

nitekim, gerek gemi jurnalindeki kayıtlar gerekse Tahminler Dairesi Başkanlığı Deniz Meteoroloji Şube Müdürlüğü'nün hazırladığı teknik rapor birlikte değerlendirildiğinde, hadisenin gerçekleştiği bölgede konteynerlerin denize düştüğü 07.11.2021 tarihinde, rüzgar şiddetinin NNE ( Kuzey- kuzeydoğu) yönünde 9 bofor kuvvetinde (kuvvetli fırtına), dalga yüksekliğinin ise 7 metre civarında olduğunun görüldüğü,

böyle bir durumda gemi kaptanının seferden önce hava ve deniz durumuna karşı konteynerlerin lashing/sabitleme işlemlerinin gereği gibi yapıldığından emin olması gerektiği, bunun yanında bu koşullar ile karşılaştığında geminin hız ve rota ayarlaması yapması beklenir ki bunun da yapıldığı dosyaya sunulan jurnal kayıtlarından ve kaptan deniz raporundan (sea protest) anlaşılmakta olduğu,

tüm bu tedbirlere rağmen konteynerlerin yine de denize düşerek ya da hasar görme şeklinde bir zararın ortaya çıkması mümkün olup bunun çeşitli nedenleri olabileceği, olayda sertifikalı olan lashing ekipmanının aşırı kuvvet nedeniyle kırılarak hasarlandığı dolayısı ile vazifesini yerine getiremediğinin anlaşıldığı, donatanın yada kaptanın burada bir kusuru ve/veya önceden öngörebileceği bir durumun söz konusu olmadığı, diğer yandan bazen seyir esnasında lashing ekipmanlarının bir kısmının gevşemesi sonucu lashing ekipmanlarının boşunun alınmasının gerekebildiği,

ancak somut taşımadaki hava ve deniz şartlarında gemi personelinin güverteye çıkarak lashing ekipmanının boşunu alması hayati risk yaratacağından bunun mümkün gözükmediği, tüm bu değerlendirmelere göre yükün zayi olmasının önceden öngörülemeyen ve her türlü tedbire rağmen yolculuk sırasında karşılaşılan kötü hava koşullarından kaynaklandığı şeklinde kanaat bildirilmiştir.

Teknik bilirkişiler tarafından yapılan tüm bu değerlendirmeler TTK m. 1182/1 (a) geminin işletilmesine elverişli suların tehlikelerinden kaynaklanan bir zararın söz konusu olduğunu göstermektedir. Anılan hükümde sayılan olasılıklarda taşıyanın/adamlarının kusursuz olduğu karinesi kabul edilmekte ve tazminat talep eden yükle ilgili eşyanın hasara/zıyaa uğramasının sebebinin ortaya çıkmasına taşıyanın sorumlu olduğu bir olayın yol açtığını ispatlarsa taşıyanı sorumlu tutabilmektedir. Somut uyuşmazlıkta bu yönde bir ispat yükü de yerine getirilmemiş olduğundan davalı taşıyanın ... Denizcilik'in şiddetli fırtına sebebiyle ortaya çıkan zaradan sorumlu tutulamayacağı kanaatine varılmıştır.

... ... gemisinin güvertesinde taşınan davacıya ait 5 adet 40'HC konteynerden; ... ...-2, ... ...-8 ve ... ...-5 nolu 3 adet konteynerin denize düşerek kaybolduğu, ... ...-9 nolu konteynerin ve içindeki emteanın hasarlandığı dosya kapsamına göre sabittir. ... ...-3 nolu konteynerin akıbeti hakkında ise bir bilgi mevcut olmamakla birlikte dosyaya mübrez "SURVEY RAPORU” nun 5.sayfasında, gemide yapılan ekspertiz çalışması sırasında ... ...-9, ... ..., ... ...-4 ve ... ...-8 nolu 7 adet konteynerin hasarlı olduklarının tespit edildiği görülmektedir.

Söz konusu rapordaki konteyner numaraları dikkatle incelendiğinde ... ...-3 nolu konteynerin en son rakamının rapora sehven ... ...-6 şeklinde yazılmış olduğunu kabul etmek mümkün olacaktır. Zira söz konusu konteynerin de denize düşmüş ve kaybolmuş olması da imkan dahilindedir. Bu değerlendirme sonucunda dava konuzsu 5 adet konteynerden 3'ünün denize düşmek suretiyle zayi olduğu, 2 adet konteynerin ise hasarlandığı kabul edilmiştir.

Yapılan yargılama, toplanan deliller ve dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarına göre, dava konusu konteynerlerin 3 adetinin denize düşmesi, 2 tanesininde hasar görerek zayi olmasının gemideki istif hatası veya konteynerlerin yetersiz şekilde emniyete alınması işleminden değil, dosyaya celp edilen belgelere ve meteorolojik verilere göre yolculuk sırasındaki 9 bofor kuvvetinde şiddetli fırtınadan kaynaklandığı, yükün zayi olmasının önceden öngörülemeyen ve her türlü tedbire rağmen yolculuk sırasında karşılaşılan kötü hava koşullarından kaynaklandığı, bu bağlamda davalı taşıyanın TTK Md.1182/1 (a) bendindeki sorumsuzluk karinesinden faydalanabileceği sonuç ve kanaatine varılmış olduğundan, bu doğrultuda davalı taşıyan hakkındaki davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,

1-Davanın REDDİNE,

2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince peşin alınan 59.181,61 TL den karar harcı olan 615,40 TL nin mahsubu ile fazla alınan 58.566,21 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine,

3-Davalı vekili için takdir edilen 421.237,78 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,

4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.19/03/2025

Başkan ... ✍e-imzalıdır. · Üye ... ✍e-imzalıdır. · Üye ... ✍e-imzalıdır. · Katip ... ✍e-imzalıdır.