İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/453 K.2025/171

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kurtarma Ve Yardımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin ... IMO numaralı ... gemisinin ("Gemi") maliki ve donatanı olduğunu, davalı, Gemi'nin dava dışı kiracısı ile yapılan navlun sözleşmesi uyarınca Polonya-İzmit Diliskelesi seferinin ...

Limanı'ndaki ("Liman") faaliyetleri kapsamında kiracı tarafından Gemi acentesi olarak tayin edildiğini, davacı müvekkilinin, davacıya limanda yapılacak yapılması muhtemel masraflara ve acentelik hizmet bedeline karşılık olmak üzere avans ödemesi yaptığını, davalı tarafından 2.803,00 USD "nezaret ücreti" adı altında acente gözetim ücreti talep edildiğini, ilgili hizmetin alınmamış olmasına rağmen yerleşik uygulama nedeniyle nezaret ücreti içerisinde yer alan katı atık hizmeti bedeli olan 336 Amerikan dolarının kabul edildiğini,

davalı tarafından müvekkiline gönderilen faturadan anlaşılacağı üzere acentelik ücretine ek olarak nezaret ücreti alındığını, davalının ilgili avans ödemesinin 2.378,00 USD'lik kısmını "nezaret ücreti" adı altında haksız ve hukuka aykırı olarak uhdesinde tuttuğundan işbu davanın ikame edilmesi zorunluluğu hasıl olduğunu, gemi acentelerinden alınan gözetim hizmetinin ihtiyari bir hizmet olduğunu, müvekkilinin davalıdan gözetim veya nezaret hizmeti talep etmediğini ve bu durumu davalıyı açıkça bildirdiğini,

bu nedenle müvekkilinden alınan avanstan gözetim ücreti olarak bir bedel alınmasının davalı nezdinde sebepsiz zenginleşme teşkil edeceğini, uygulamada acente tarafından yapılacak/yapılması muhtemel masraflara ve acentelik hizmet bedeline karşılık olmak üzere, donatan tarafından acenteye henüz acentelik hizmeti alınmadan önce avans olarak bir para ödenmektedir.

Sonrasında, limanda yapılan masraflar ve acentelik hizmet bedeli donatan tarafından gönderilen avanstan düşülmekte, donatanın borçlu olması halinde bakiye ücret donatan tarafından acenteye ödenmekte, acentenin borçlu olması halinde ise avanstan artan tutarın donatana iadesi acente tarafından yapıldığını, davalı tarafından müvekkiline gözetim hizmeti verilmemişken, iade faturaya itiraz edilmesi hususu tamamen kötü niyetli olup, kabul edilemez olduğunu, davalı 2.378,00 USD'yi böyle bir hizmet kendisinden alınmamış olmasına rağmen "gözetim/nezaret ücreti" olarak haksız ve hukuka aykırı bir şekilde hali hazırda uhdesinde bulundurduğunu,

iddialarında bulunarak toplamda 2.378,00 USD'yi haklı bir sebep olmaksızın hesabında tutan Davalının haksız zenginleşmesinin önüne geçilerek 2.378,00 USD'nin müvekkiline iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin gemiye gözetim hizmeti sunduğu ve ücrete hak kazandığını sabit olduğunu, somut uyuşmazlıkta konu gözetim ücretinin, Gemi Acenteleri Yönetmeliği ("Yönetmelik") kapsamında hazırlanan Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ ("Tebliğ") m. 5 ile Açıklandığını, müvekkilinin somut uyuşmazlıkta tebliğde belirtilen işlemlerin tamamını gerçekleştirdiğini, yüküm boşaltma faaliyetlerini aracılık ettiğini ve gözetim ücretine hak kazandığını,

bizzat donatan tarafından müvekkili adına düzenlenen vekaletname ile müvekkilinin geminin Diliskelesi Limanı'na uğraması dolayısıyla tahliye işlemlerinin organize edilmesi bakımından Liman ve Gümrük idareleriyle, Sahil Sıhhıye, Emniyet Müdürlüğü gibi makamlarda tahliye bakımından icap eden resmi formaliteleri yapmaya, her türlü evrakı imzalamaya vs. yetkili kılındığını, Kaptan imzalı orijinal manifestoya istinaden taşıyan adına gümrük müdürlüğüne özet beyan verildiğini,

geminin Diliskelesi limanına varışında orijinal konşimento yetişmediği için tahliye donatan talimatı doğrultusunda "Letter Of Intent" (LOI) ("Niyet Mektubu") ile yapılmış olup bilahare alıcıdan cirolu konşimento müvekkili tarafından alındığını, kaptan imzalı ...

(NOR) ("Hazırlık İhbarı") alıcı firmaya iletilerek tasdik ettirildiğini, müvekkilinin tahliye sürecini takip ederek yükle ilgili donanımı bu hususta sürekli bilgilendirdiğini, tahliye işlemlerinin sona ermesi akabinde alıcı, Gemi kaptanı ve Müvekkili tarafından ... ("Olay Raporu") hazırlanarak imza altına alındığını, gümrük kantar listesine istinaden, tahliye edilen final rakam konşimento miktarı ile karşılaştırılıp fazlalık bakımından olası haller için gerekli takibat yapıldığını,

kaptan hasar raporunda görüleceği üzere tahliye esnasında oluşan hasarlarla ilgili alıcı bilgilendirilmiş onarımların yapılması takip edilmiş sörvey raporları iletildiğini, ilgili Tebliğ ile belirtildiği şekilde, Müvekkilinin gerek tahliye gerekse de yükün alıcıya uygun şekilde teslim edilmesi adına idari makamlar da dahil olmak üzere tüm operasyonel süreçleri yürüttüğünün sabit olduğu,

bu sebepten dolayı müvekkilinin gözetim ücretini hak kazandığının izahtan veraset olduğunu, müvekkilinin tehdide yer alan tarifeye tamamen uygun şekilde gözetimi vücudun talep ettiğini, yönetmelik m. 11 ile de gemi acentelerinin hizmet ücret tarifesiyle ilgili tebliğ hükümlerine uymak zorunda olduğu açıkça belirtildiğini, tebliğ'in 7. maddesinde de Türkiye limanlarına sefer yapan veya Türk boğazlarından geçen gemilerin gözetim ücretini acenteye ödemesi zorunlu olduğunu, gemi Acenteleri Derneği'nin 2016 tarihli yazısında da gözetim hizmetlerinin zorunlu olduğunu,

gözetim ücreti bakımından ödeme yapılması ilgili mevzuat kapsamında zorunlu olduğunu, bu itibarla Davacı'nın gözetim ücretinin iadesini talep etmesi mevzuatın ilgili hükümlerine aykırılık teşkil ettiğini, davalı gemi acentesinin, çartererin acentesi olarak atandığı konusunda ihtilaf olmadığını, davacı donatan kendisine ayrı bir acentede atamadığını, dolayısıyla davalı gemi acentesi hem gemi hem de yük ile hizmetleri birlikte yerine getirmesi gerektiğini, davalı Şirket gemi ve çarterer adına limanda, gemi ve yük ile ilgili hizmetleri yerine getirmiş olduğunu,

gözetim hizmetlerine ilişkin kesilen fatura ve alacağının kesinleştiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinden aldırılan raporda özetle; Tarafların deftelerinin usulüne uygun tutmuş olduğu ve ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davalının davacı tarafa acentelik ve gözetim hizmeti verdiği, davalının davacıdan nezaret/gözetim hizmeti bedeli talep edebileceği Davalı şirketin düzenlediği ... numaralı 22.441,00 USD bedelli fatura içeriğinde yer alan "Nezaret Ücreti" açıklamalı 2.803,00 USD bedelli acente gözetim ücreti masraf kaleminin makul olduğu belirtilmiştir.

Mahkememizce verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinden aldırılan ek raporda özetle; Davalının davacıdan nezaret/gözetim hizmeti bedeli talep edebileceği Davalı şirketin düzenlediği ... numaralı 22.441,00 USD bedelli fatura içeriğinde yer alan "Nezaret Ücreti" açıklamalı 2.803,00 USD bedelli acente gözetim ücreti masraf kaleminin makul olduğu , sonuç ve kanaatlerine varılmıştır.

Dava; ... gemisine acente olarak atanan davalıya ödenen depozito bedelinin 2.378,00 USD'lik kısmının iadesi istemine ilişkindir.

Davacı tarafın ... gemisinin donatanı olduğu, davalının , Gemi'nin dava dışı kiracısı ile yapılan navlun sözleşmesi uyarınca Polonya-İzmit Diliskelesi seferinin ...

Limanı'ndaki ("Liman") faaliyetleri kapsamında kiracı tarafından Gemi acentesi olarak tayin edildiğini, davacı müvekkilinin, davacıya limanda yapılacak yapılması muhtemel masraflara ve acentelik hizmet bedeline karşılık olmak üzere avans ödemesi yaptığını, davalı tarafından 2.803,00 USD "nezaret ücreti" adı altında acente gözetim ücreti talep edildiğini, davacı tarafın gözetim hizmeti verilmediğini belirterek avans olarak ödenen bedelin bu kısmının iadesini talep ettiği, davalının ise konu gözetim ücretinin,

Gemi Acenteleri Yönetmeliği ("Yönetmelik") kapsamında hazırlanan Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ ("Tebliğ") m. 5 ile Açıklandığını, müvekkilinin somut uyuşmazlıkta tebliğde belirtilen işlemlerin tamamını gerçekleştirdiğini, yüküm boşaltma faaliyetlerini aracılık ettiğini ve gözetim ücretine hak kazandığını, bizzat donatan tarafından müvekkili adına düzenlenen vekaletname ile müvekkilinin geminin Diliskelesi Limanı'na uğraması dolayısıyla tahliye işlemlerinin organize edilmesi bakımından işlemler yapıldığını ve davacının gözetim hizmetini almış olduğunu savunduğu anlaşılmaktadır.

Gemi acenteleri, acentelik ilişkisinin devamı süresince vermiş oldukları hizmetlere karşılık ücrete hak kazanmaktadır. Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğde acentelik hizmetleri ile acente tarafından verilen diğer hizmetler tanımlamış, tanımlanan hizmetlere ilişkin taban ücretleri belirlenmiştir.

Tanımlar başlıklı 4. maddenin 1. fıkrasının (d) bendine göre gemi acentelik hizmeti, Türk limanlarına gelen her türlü deniz taşıma ve araçlarının yolcu, yük, bakım/onarım, sörvey, ikmal, personel değişikliği, yükleme/boşaltma, kılavuz/römorkör alma vb. işlemlerinin, ilgili kişi, kuruluş ve birimler nezdinde ifasını ve Türkiye Cumhuriyeti Kanunlarının öngördüğü kuralların noksansız uygulanması ve bu işlerle ilgili her türlü bilginin zamanında doğru ve noksansız olarak bildirilmesi olarak belirtilmiştir.

Hükmün (f) bendinde ücretlerin tanımlarına yer verilmiştir. Buna göre Acentelik ücreti, gemi acenteliği hizmeti yapan gerçek veya tüzel kişilere, yaptıkları hizmetlere karşı bu Tebliğin ekinde bulunan taban ücretlerden az olmamak üzere gemi sahibi, kaptanı, işleteni veya kiracısı tarafından ödenen ücret.

Gözetim ücreti ise acentelik ve koruyucu acentelik hizmetlerine ek olarak, gemi işlemlerinin ilgili kişi, kuruluş ve birimler nezdinde acente tarafından takip edilmesi, yerine getirilmesi, işin hızlandırılması, en kısa süre içinde ve salimen eşyanın tahliyesi ve yüklemenin sağlanması, evrak işlemlerinin yapılması, yükün teslim alınması ve teslim edilmesi, eşyadaki eksiklik veya fazlalıkların takibi karşılığı olarak, deniz taşıt ve araçlarının sahibi, kaptanı, işleteni veya kiracısı tarafından ödenen ücret olarak belirtilmiştir.

Tarife Tebliği'nde verilen hizmetlere ve ücretlere ilişkin tanımlar incelendiğinde "gözetim hizmeti"nin "acentelik hizmeti" kapsamında olmadığı, her iki hizmet bakımından ayrı tanımlar yapıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre, gözetim ücretinin acentelik ücretinden ayrı olarak düzenlenmiş olduğu, acentenin gözetim ücretine hak kazanabilmesi için bu hizmetin talep edilmesi ve hizmetlerin fiilen verilmiş olması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalara göre acentenin bir hizmeti vermemiş olması halinde ücret talep edebilmesinin mümkün olmadığı, bilirkişi raporunda Davalının davacı donatan tarafından navlun sözleşmesi C/P hükümleri gereği çartererin talebi ile gemi acentesi sıfatıyla geminin Diliskelesi Limanında gemi kaptanı tarafından yapacağı yük tahliyesi esnasında atandığı, davacının, DENAK gemi acentesi dışında kendi inisiyatifi ile herhangi bir koruyucu acentelik hizmeti almak için acente ataması yapmadığı, sadece davalı acentenin görevlendirildiği ve bu acentenin donatan adına da hizmet verdiği,

Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ m. 5 kapsamında gözetim hizmeti vermiş olduğu belirtilmiş ise de Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğde acentelik hizmetleri ile acente tarafından verilen diğer hizmetlerin tanımlandığı ve yükleme ve boşaltmanın acentelik hizmetleri kapsamında olduğunun belirtildiği, buna göre davalının tahliye operasyonları hakkında verdiği hizmetin Tarife Tebliği'nde verilen gemi acentelik hizmeti kapsamında kaldığı,

Mahkememizde görülen benzer nitelikteki dava dosyalarında aldırılan bilirkişi raporlarında da uygulamada gözetim hizmetinin ayrıca talep edilmesi gerektiği ve tahliye işlemlerinin acentelik hizmeti kapsamında kaldığının belirtildiği, dosya kapsamında gözetim hizmeti talep edildiği ve bu kapsamda acentelik hizmeti dışında gözetim hizmeti verildiğine dair delil bulunmadığı, benzer nitelikteki olaya ilişkin İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi 2021/1500 Esas 2025/118 Karar sayılı ilamının da bu doğrultuda olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır