İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/547 K.2025/22

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ... ... Limited ile yapılan 14.12.2019 tarihli Gemi Yönetimi Sözleşmesi uyarınca Malta bayraklı ve ... IMO numaralı “ ...” gemisinin teknik yöneticisi olup, bu kapsamda anılan sözleşmede belirtilen hususlarda hizmet verdiğini ve gemi donatanı adına bazı iş ve işlemler yaptığını, bu kapsamda müvekkilince aylık olarak dava dışı gemi donatanı ... ...

Ltd.’ye fatura düzenlediğini, davalı, 26.08.2021 tarihli üç adet konişmento kapsamında Lavera/Fransa’dan, Derince/Türkiye’ye taşınan ... ... cinsi yükün bahse konu gemi ile taşınması sırasında kirlendiği iddiasıyla sigortalısı ... S.A.’ya 69.375,72 Euro ödediği iddiası ile hem müvekkili hem de dava dışı ... ... Donatanı ... Ltd.’ye İzafeten ... Ltd Şti. aleyhine ...

İcra Müdürlüğü’nün 2022/... esas sayılı dosyasından ilamsız takibi başlattığını, diğer takip borçlusu gemi donatanı ... ...

Ltd tebligatı alan acentesi vasıtası ile süresi içerisinde ödeme emrine itiraz etmişse de, müvekkilinin ödeme emrinin tebligatından haberdar olmaması nedeniyle bu imkânı kullanamadığını, icra takibinden, banka hesapları ve malvarlıkları üzerine konulan hacizler ile haberdar olan müvekkilinin dosya borcunun tamamını haciz tehdidi altında, ihtirazi kayıt ile hemen ödediği ve hacizlerin kalkmasını sağladığını, müvekkilinin iddia ve takip konusu borcun borçlusu ya da sorumlusu olmadığını, taşıyanın gemi donatanı (diğer takip borçlusu) ... ...

Ltd olduğu ve davacının takip konusu taleplerini anılan şirkete yöneltmesi gerektiğini, müvekkilinin davalının sigortalısı nezdinde taşıyan olduğu varsayılsa dahi, icra dosyasına sunulan ve 163.199 mt yük için düzenlenmiş olan konişmentoda “yük yüksek miktarda su içerdiği için bozuk - 4P ve 4S yük tanklarına konuldu ( Cargo off-spec due to high water content – Stowed Cots 4P & 4S)” kaydı yer aldığını, dolayısıyla konişmentoda yer alan bu kayıt, TTK m. 1239/3 uyarınca yükün bozuk yüklendiğine ilişkin yasal bir karine oluşturduğunu,

yine icra dosyasına sunulan konişmentoların tamamında 13.08.2021 tarihli bir navlun sözleşmesine atıf bulunduğunu, davalı şirketin halefiyet iddiasına dayalı taleplerinin de, bu atıf yapılan navlun sözleşmesinde yer verilen düzenlemelere göre ve orada seçilen hukuka göre ve yargı yerinde ileri sürülmesi gerektiğini, bu açıklamalar ışığında, müvekkilinin davalı tarafça iddia ve takip konusu yapılan alacakların borçlusu ya da sorumlusu olmadığını, icra dosyasına sunulan 11.01.2023 tarihli dilekçelerinde belirtildiği üzere müvekkilinin, dosya borcunu haciz tehdidi altında, malvarlığını ve itibarını korumak adına ödemek zorunda kaldığını,

bunun için de 69.375,72 Euro asıl alacak tutarlı icra takibine konu dosya borcunu kapatmak için 91.009,65 USD’yi ödeme gününde Türk Lirası’na çevirmek zorunda kaldığını ve dosyaya toplam 1.709.161,26 TL tutarında ödeme yaptığını beyanla fazlaya ilişkin ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davanın kabulü ile müvekkiliinin borçlu olmadığı hâlde müvekkilinden hukuka aykırı surette tahsil edilen 69.712,08 Euro ve 300.630,7 TL’nin, ödeme tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun uyarınca işleyecek faizi,

yargılama giderleri ve avukatlık ücretleri ile birlikte İİK m. 72 uyarınca davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacının yetki ve uygulanacak hukuk itirazı son derece belirsiz bir itiraz olduğunu, davalının navlun sözleşmesine atıf yaparak kapalı yollardan yetki itirazı yapması dahi davalının sorumluluğunu ikrar anlamına geldiğini, davacı dava dilekçesi ile 69.712,08 Euro asıl alacak, faizi ve toplam 300.630,07 TL tutarında vekalet ücreti ve faizi, harç ve diğer dosya masrafı kalemlerinin talep etmekte olup davacının söz konusu talebi hukuka aykırı olduğunu, taraflarınca ...

İcra Müdürlüğü'nün 2022/... esas sayılı dosyası tahtında icra takibi başlatılmış olup davacı tarafın borca süresinde itiraz etmemesi sebebiyle dosya kesinleşmiş ve davacı da dosya hesabı gereğince asıl alacak ve feriler toplamı için dosyaya 1.709.161,26 TL ödeme yaptığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla bir an için davacının söz konusu bedelin istirdatını isteyebilme hakkı olduğu düşünüldüğünde dahi Türk Lirası cinsinden ödeme yapan davacının Euro cinsinden talep etme imkanı bulunmadığını,

davacı taraf borcu depo ettiği gün açıklanan kur üzerinden parayı depo etmiş olup Euro kurunun gün geçtikte arttığı da düşünüldüğünde davacının ödediği miktardan fazlasını talep etmesi sebepsiz zenginleşmesine yol açacağını, dava dilekçesinde davacının ... ... Limited ile yapılan 14.12.2019 tarihli "Gemi Yönetim Sözleşmesi" uyarınca ...

IMO numaralı ... gemisinin "teknik" yöneticisi olduğu, bu kapsamda söz konusu sözleşme tahtında belirtilen hususlarda hizmet vermekte olduğu ve gemi donatanı adına bazı iş ve işlemler yaptığı belirtildiğini, bu kapsamda da Türk Ticaret Kanunu uyarınca "taşıyan" olmadığını, yine dosyada mübrez konşimentoların geminin donatanı tarafından imzalandığını TTK md. 1238/2 uyarınca da donatan olmadığından bahisle söz konusu hasardan sorumlu olmayacağını belirtildiğini, ancak davacının hasardan sorumlu olmayacağı konusundaki iddialarının kabulü mümkün olmadığını,

Türk Ticaret Kanunu'nun 1061/2 fıkrasında yer alan düzenleme uyarınca başkasına ait gemiyi deniz ticaretinde kullanan kişinin donatan sayılacağı düzenlendiğini, gemi işletme müteahhidi bünyesinde çalıştırdığı gemi adamlarının ücretlerini ödemekle yükümlü olmasının yanı sıra, çalışanı olan gemi adamları ve kaptanın vazifelerini ifa ederken işledikleri kusurlardan doğan üçüncü kişi zararlarından da sorumlu olacağını, somut olayda ... firması donatan gibi hareket ettiğini, zira,

söz konusu firma internette aratıldığında ... isimli bir grup firmanın sitesine yönlendirilmekte ve gemiler kısmında da söz konusu geminin giriş sayfasında da aşağıdaki gibi bir görselle karşılaşıldığını, taşımayı yapan ... ... gemisi de söz konusu internet sayfasında filomuz kısmında yer alan gemiler arasında bulunduğunu, diğer borçlu ... ... ile broker arasında yapılan fixture yazışmalarında dahi konu kısmı ... : ...

S.A.// ... : Mt ... şeklinde belirtildiğini, davalının üçüncü kişilere karşı donatan gibi hareket ettiği hatta söz konusu geminin bütün idari ve teknik yönetimini elinde bulundurduğu açık bir şekilde görüldüğünü, müvekkili şirket sigortalısı, Türkiye'de yerleşik ... A.Ş. firmasına ethyl hexanol emtiası ihraç ettiğini, söz konusu emtia ...

Imo Numaralı ... ... gemisine yüklendiğini, söz konusu emtianın gemi tanklarına yüklenmesi sırasında emtianın yüklendiği tankın kontamine olduğu tespit edildiğini, kontaminasyonun sebebi davalının sorumluluğundaki geminin ambarlarının ve gemi iç hatlarında biriken suyun yeterince temizlenmemesi olduğu tespit edildiğini, davalının konşimentoda yer alan kayıtlara dayanması mümkün olmayacağını, söz konusu hasar yükleme sırasında meydana gelmiş olup geminin sefere elverişsizliği sebebiyle meydana geldiğini beyanla davanın reddine,

haksız ve kötü niyetli olarak dava ikame edilmesi sebebiyle davacı aleyhine %20'den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava; ... İcra Dairesinin 2022/... esas sayılı icra takibinden dolayı borçlu olmadığının tespiti ile icra dosyasına yatan paranın istirdatı istemine ilişkindir. Davaya konu ... İcra Dairesinin 2022/... esas sayılı icra dosyası örneğinin incelenmesinden, davacı ... Sigorta A.ş tarafından borçlular Atlantıs ... gemi donatanı ... Ltd ile ... A.ş aleyhine 69.375,72 Euro alacağın TTK'nın 1472.maddesi uyarınca rücuen tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı, ... A.Ş'nin borca itiraz etmemesi nedeniyle hakkında ki takibin kesinleştiği, bu nedenle davacının icra dosyası borcuna karşılık icra veznesine 11.01.2023 tarihinde 1.709.161,26 TL ödeme yaptığı tespit edilmiştir.

Davacı tarafından, dava dışı ... ... Limited ile yapılan 14.12.2019 tarihli Gemi Yönetimi Sözleşmesi uyarınca Malta bayraklı, ... IMO nolu, “ ...” gemisinin teknik yönetimini üstlendiğini, bu kapsamda verilen hizmetler için aylık olarak dava dışı gemi donatanı ... ... Ltd.’ye fatura düzenlediğini, davalı, 26.08.2021 tarihli üç adet konişmento kapsamında Lavera/Fransa’dan, Derince/Türkiye’ye taşınan yükün taşınması sırasında hasanlandığı iddiasıyla sigortalısı ...

S.A.’ya 69.375,72 Euro ödediğini ileri sürerek kendisi ve dava dışı ... ... Gemi Donatanı ... Ltd. aleyhine ... İcra Müdürlüğü’nün 2022/... esas sayılı dosyasından ilamsız takibi başlattığını, kndisinin ödeme emrinin tebligatından haberdar olmaması nedeniyle hakkındaki takibin kesinleştiğini, bu nedenle dosya borcunu ödemek zorunda kaldığını, oysaki borcun sorumlusunun gemi donatanı ... ...

Ltd olduğunu, kendisinden haksız şekilde tahsilat yapıldığını ileri sürülerek, ödediği tutara karşılık 69.712,08 Euro ve 300.630,7 TL’nin faizi ile birlikte davalıdan tahsili talep edilmiştir.

Davalı taraf ise savunmalarında, davacının süresinde itiraz etmemesi sebebiyle bunun yönünden takibin kesinleştiği, davacının hasardan sorumlu olmayacağı konusundaki iddialarının kabulü mümkün olmadığınıni, somut olayda ...

Denizcilik firması donatan gibi hareket ettiğini, zira, davalı firma internette aratıldığında ... isimli bir grup firmanın sitesine yönlendirildiğini ve gemiler kısmında da taşımayı yapan ... ... gemisi de söz konusu internet sayfasında filomuz kısmında yer alan gemiler arasında bulunduğunu, diğer borçlu ... ... ile broker arasında yapılan fixture yazışmalarında dahi konu kısmı ... : ... S.A./ ...

Denizcilik: ... şeklinde belirtildiğini, davalının üçüncü kişilere karşı donatan gibi hareket ettiği hatta söz konusu geminin bütün idari ve teknik yönetimini elinde bulundurduğunun açık bir şekilde görüldüğünü, bunun yanında emtianın gemi tanklarına yüklenmesi sırasında emtianın yüklendiği tankın kontamine olduğunun tespit edildiğini, kontaminasyonun sebebi davalının sorumluluğundaki geminin ambarlarının ve gemi iç hatlarında biriken suyun yeterince temizlenmemesi olduğunun tespit edildiğini, bu nedenle davacının yük hasarından sorumlu olduğunu iddia ederek, davanın reddini istemiştir.

Dosya kapsamından, dava dışı ... S.A.'ya ait olan ... cinsi emtianın davalı sigorta şirketi nezdinde ... nolu Natliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortalandıktan sonra,“ ...” gemisi ile Fıransa-Lavera Limanından, Türkiye- ... Limanına taşınan yükte tespit edilen hasar nedeniyle, davalının sigortalısına ödediği hasar bedelinin davacı şirket ile dava dışı ... ...

Ltd.’ye rücu edilmesi istemiyle haklarında icra takibi başlattığı, takibin davacı yönünden kesinleştiği, dosyaya sunulan tahsilat makbuzuna göre davacının icra dosyası borcuna karşılık olarak 11.01.2023 tarihinde 1.709.161,26 TL ödediği anlaşılmış olup, davacının iş bu davadaki ilk iddiası, taşımada kullanılan“ ...” gemisinin, gemi yöneticisi olduğu, bu nedenle kendisine karşı dava ve takip yöneltilemeyeceğine ilişkindir.

Davacının söz konusu iddiası icra takibindeki pasif husumetle ilgili olduğundan, HMK'nın 114 ve 115.maddeleri uyarınca öncelikle değerlendirilmesi gerekmektedir.

Dosyaya sunulan 10.12.2019 tarihli gemi yönetim sözleşmesi ve tercümesi incelendiğinde, sözleşmede gemi isminin- ... ..., /Gemi malikinin- ... ... Ltd, .../ Gemi yöneticisi olarak da ...

A.ş'nin gösterildiği, görülmektedir. sözleşmenin 10/2.maddesinde, "yöneticiler, yönetim hizmetlerinin ifası sırasında ortaya çıkan doğrudan veya dolaylı ve her ne şekilde olursa olsun herhangi bir kayıp, hasar, gecikme veya masraftan dolayı maliklere karşı hiçbir şekilde sorumlu olmayacaktır",10.3.

Maddesinde de, "Tazminat" başlığı altında, " Malikler, yöneticileri ve onların çalışanlarını, temsilcilerini ve alt yüklenicilerini bu sözleşmenin ifasından kaynaklanan veya bu sözleşmenin ifasıyla bağlantılı olarak ortaya çıkan her türlü dava, işlem, talep, talep veya yükümlülüklere karşı ve yöneticilerin bu sözleşmenin ifası sırasında doğrudan veya dolaylı olarak maruz kalabileceği veya maruz kalabileceği, tüm masraf, kayıp,

hasar ve harcamalara (tam tazminat esasın göre yasal masraflar ve harcamalar dahil) karşı ve bunlarla ilgili olarak tazmin etmeyi ve onları zararsız tutmayı taahhüt eder" hükmünün düzenlendiği görülmüş olup dosya içeriğine göre, somut taşımanın yapıldığı tarihte iş bu gemi yönetim sözleşmesinin yürürlükte olduğu anlaşılmıştır.

Davacı vekili tarafından, 08.08.2024 tarihli dilekçe ekinde dosyaya sunulan “ ...” gemisi ile ilgili belgelerden, 13.03.2023 tarihli gemi sicil sertifikasında gemi maliki olarak ... ... Ltd'nin gösterildiği, 23.07.2024 tarihinde güncellenen ... kaydında gemi donatanının ... Malta, gemi yöneticisi olarak da ... A.Ş.'nin kayıtlı olduğu görülmüştür.

Gemi yönetim sözleşmesi temsile yönelik bir acentelik sözleşmesi niteliğindedir. Gemi yönetim sözleşmesi uyarınca yönetici, belli bir ücret karşılığında, geminin işletilmesini malikin adına ve hesabına üstlenmektedir. Bu sebeple yönetici, Türk Borçlar Kanunu (“TBK”) m. 40 f. 1 anlamında bir temsilci ve TTK m. 102 çerçevesinde bir acente niteliğindedir (Fehmi Ülgener, Gemi Yönetimi Sözleşmesi, s.140, Kerim Atamer Deniz Ticaret Hukuku, İstanbul 2017, s.823-824).

“ ...” gemisinin, ... kayıtlarında davacı ... A.Ş. ... Denizcilik “manager” yani yönetici olarak ifade edilmektedir. Öğretide “manager” ibaresinin gemi yöneticisine karşılık geldiği, yöneticinin yerine getirdiği hukuki işlemlerden temsil ettiği gemi malikinin sorumlu olduğu kabul edilmektedir. Nitekim gemi yöneticisinin gemi malikinin temsilcisi olduğu Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin Sayın Daire, 2014/12312 E., 2015/9434 K. ve 17/9/2015 tarihli kararında da benimsenmiştir.

Dosyaya sunulan belge ve bilgilere göre, davacının " ..." gemisinin teknik yöneticisi, geminin donatanının da dava dışı ... ...

Ltd olduğu, anlaşılmakta olup, davalı taraf davaya cevaplarında, ... firmasının İnternet sayfasında yer verilen gemi filosunda ... ... gemisinin de gösterildiğini, ayrıca davacının sözkonusu geminin idari ve teknik yönetimini elinde bulundurduğu, bu nedenle donatan konumunda olduğunu ileri sürülmüş ise de, sözü edilen internet kayıtlarına nazaran geminin 13.03.2023 tarihli gemi sicil sertifikası, güncel equasis kayıtları ve gemi yönetim sözleşmesindeki bilgilere üstünlük tanınması gerekmektedir.

Söz konusu belgelere göre somut taşımanın yapıldığı tarihte gemi donatanının dava dışı ... ... Ltd olduğu, davacının ise geminin teknik yönetimini üstlendiği belirli olup davalının diğer bir iddiası olan davacı ile kayıtlı malik arasındaki organik bağ ilişkisi de dosya kapsamına göre ispatlanamamıştır.

Bu saptamalar karşısında, icra takibinin dayanağı olan yük hasarından dolayı gemi yöneticisi olan davacıya karşı husumet yöneltilemeyeceği kanaatine varılmış olduğundan, davacının kesinleşen icra takibi nedeniyle, icra dosyasına ödediği tutarın kendisine iadesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Dava dilekçesinde davacının dosya borcunu yatırmak için 91.009,65 USD'yi Türk Lirasına çevirerek dosyaya toplam 1.709.161,26 TL ödeme yaptığını iddia edilerek sonuçta ödenen tutarın 69.712,08 Euro ve 300.630, 70 TL olarak iadesi talep edilmiş ise de, TL cinsinden ödenen tutarın aynı şekilde kendisine iadesi gerektiği değerlendirildiğinden, davacının icra dosyasına yatırdığı 1.709.161,26 TL üzerinden davanın kabulü ile bu tutarın ödeme tarihi olan 11.01.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,

1-Davanın 1.709.161,26 TL üzerinden KABULÜ ile bu tutarın ödeme tarihi olan 11.01.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ÖDENMESİNE,

2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince tayin olunan 116.752,80 TL karar harcından 42.467,64 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 74.285,16 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

3- Davacı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 248.007,73 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

4- Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 42.775,89 TL ilk harç, 100,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 42.875,89 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5- Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

6-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu ( ... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.15/01/2025

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır