İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/543 K.2026/151

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... San. ve Tic.

A.Ş. ile Çin'de yerleşik ...., Limited adlı şirket arasında 01.08.2022 tarihli ve ... numaralı faturaya konu satış sözleşmesi kurulduğunu, kurulan satış sözleşmesi kapsamında 5 kap CNC tezgah lineer eksen kızağı satın alındığını, satış sözleşmesinde teslim şekli FOB Çin olarak karalaştırıldığını, FOB teslim şekline dayalı olarak, emtianın İzmir'de yerleşik alıcısı ... şirketi, Çin'de yerleşik satıcıya karşı taşıma sözleşmesi kurmayı üstlendiğini, satış sözleşmesine konu emtianın taşınması, ... şirketiyle kurulan navlun sözleşmesi uyarınca müvekkili şirketin dava dışı sigortalısı ... ...

A.Ş. tarafından üstlendildiğini, bu sözleşmeye istinaden, 26.09.2022 tarihli ve ... sayılı navlun faturası düzenlendiğini, deniz yoluyla yerine getirilmesi üstlenilen taşımada, davalı ... (...) .... LTD. şirketi 16.08.2022 tarihli ve ... sayılı konişmento tahtında fiili taşıyan sıfatını kazandığını, ... ...

Lojistik A.Ş. ünvanlı şirket ise, dava dışı sigortalı ... şirketiyle taşıma sözleşmesinin kurulması aşamasındaki yazışmaları yürüttüğünü ve bu yazışmaların dava dışı sigortalı adına ... sayılı booking rezervasyonun alınmasıyla neticelendiğini, ayrıca ... ..., ... sayılı konişmento üzerinde acente olarak gösterildiğini, müvekkili şirketin sigortalısı ... şirketi tarafından taşınan yüklerin teslim tarihi olan 01.10.2022'de hasar tespitinde bulunulduğunu, yapılan tespitte, iç boşaltması yapılan ... numaralı konteynerin içerisindeki toplam 5 kap eşyadan 2 kabın içerisindeki sandıkların kırık olduğunun anlaşıldığını, 01.10.2022 tarihinde,

yükün alıcısı ... şirketi tarafından dava dışı sigortalı ... şirketine bildirimde bulunulduğunu, yapılan bildirimde, taşınmış olan beş adet kasadan ikisinin hasarlı olduğu, kasaların parçalandığı yönünde bilgi paylaşıldığını ve hasarı belgeleyen fotoğraflar sunulduğunu, yükün alıcısı ... şirketi ile ... Sigorta A.Ş. arasındaki sigorta sözleşmesine istinaden ...-8 numaralı Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi düzenlendiğini, söz konusu sigorta sözleşmesi kapsamında, ... Ltd.

Şti. tarafından 10.11.2022 tarihinde ...-... sayılı rapor hazırlandığını, alıcı ... şirketinin emtia sigortacısı konumunda bulunan ...

Sigorta A.Ş., 01.12.2022 tarihli rücu yazısında, sigortalısına 64.634,16 TL ödemede bulunduğunu ve söz konusu zararın dava dışı sigortalı ... şirketi tarafından karşılanmasına dair rücu talebi yönelttiğini, bu rücu yazısına istinaden ... şirketi tarafından 12.01.2023 tarihinde 3.323,00 Euro tutarında ödemede bulunulduğunu, böylece dava dışı sigortalı ... şirketi, zarara uğrayan alıcı ... şirketine karşı doğan sorumluluğuna istinaden, bu şirketin emtia nakliyat sigortacısına tazminat ödendiğini, bu gelişmeyi takiben, dava dışı sigortalı ... şirketi tarafından ... ... şirketine hitaben ....

Noterliği'nin 18.01.2023 tarihli ve ... yevmiye nolu rücu ihtarnamesi gönderildiğini, söz konusu ihtarnamenin, 18.01.2023 tarihinde davalı şirkete ulaştığını, ... ... şirketinin dava dışı ... şirketine 17.02.2023 tarihinde 2.000 Euro tutarında bir ödemede bulunduğunu ve dava dışı sigortalının 3.323 Euro tutarındaki toplam zararının bu kısmını giderdiğini, müvekkili şirketin, ... sayılı Freight Forwarder Sorumluluk Sigortası Poliçesi ile ... şirketinin sorumluluk sigortacısı olduğunu, müvekkili şirket tarafından bakiye 1.323 Euro'luk kısmın, müvekkil şirket tarafından sigorta tazminatı ödenmek suretiyle giderildiğini,

söz konusu tutar ödedikten sonra; müvekkili şirketin, dava dışı sigortalı ... şirketinin davalıya karşı sahip olduğu haklara kanunen halef olduğunu, dava dışı sigortalı ... şirketinin ve sorumluluk sigortacısı konumundaki müvekkil şirketin taşıma esnasında meydana gelen zararın giderilmesine yönelik olarak doğan tazminat ödeme yükümlülüğüne yol açan olayın asıl sorumlusu, dava dışı sigortalının üstlendiği deniz yolu ile eşya taşıma edimini fiilen yerine getirmiş olan ve buna istinaden fiili taşıyan sıfatını haiz olan davalı şirket olduğunu, davalı şirketin hakimiyetinde iken meydana gelen zararın,

müvekkili şirketin dava dışı sigortalısı ... şirketinin taşıma sözleşmesine dayalı olarak yük ilgilisine ve yük ilgilisinin haklarına halef olan emtia sigortacısına karşı sorumluluğunun doğmasına yol açtığını, .... İcra Dairesi 2023/...

E. sayılı dosya kapsamında 20.07.2023 tarihinde davacı taraf aleyhine icra takibi başlatıldığını ve borçlu tarafından borca ve yetkiye yönelik itirazlarda bulunulduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davaya konu taşımaya ilişkin konişmento, ... ... ... LTD tarafından düzenlendiğini ve Taşıyan ... ... ... LTD şirketi olduğunu, davanın başkaca bir incelemeye dahi gerek olmaksızın asaleten dava yöneltilen müvekkil ... ... Lojistik A.Ş. pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, dava konusu taşımaya ilişkin konişmentonun arka sayfasında yer alan 20. maddesine göre, taşıyana karşı açılacak davaların ...

Mahkemeleri’nde açılması ve ihtilaflara ... hukukunun uygulanması gerektiğinden bahisle davanın reddi gerektiğini, Müvekkili şirketin, davaya konu taşıma için dava dışı sigortalı ... ...

A.Ş.'ye 2.000 Euro yu ödediğini ve kendilerinden dilekçe ekinde yer alan ibranameyi aldığını, taşımaya konu ürünün taşımaya uygun şekilde ambalajlanarak gönderilmesi gerektiğini, dosya içerisinde yer alan fotoğraflardan yüklerde yeterli ambalajlama yapılmadığının görüldüğünü, ambalaj yetersizliğinden doğan hasarlardan taşıyanın sorumlu tutulamayacağını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Mahkememizin 03/12/2024 tarihli celsesinde verilen karar uyarınca dosya kapsamı dikkate alınarak davalı ... ... Ltd'ye izafeten açılan davanın tefrik ile ayrı esasa kaydına karar verilmiş ve dosya tefrik edilerek Mahkememizin 2024/543 esasına kaydedilmiştir.

Mahkememizin 27/12/2024 tarihli tensip tutanağında verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, ... isimli gemi ile Çin'in Ningbo Limanı'ndan İstanbul Ambarlı limanına kadar yapmış olduğu uzun deniz yolculuğu esnasında meydana gelen sarsıntılar sırasında, ...-8 no.lu konteyner içerisine parsiyel olarak yüklenen eşyaların istifleme ve sabitleme işlemlerinin yetersiz olması nedeniyle hareket ederek birbirine çarpması, sürtmesi neticesinde ahşap kasalar içerisindeki 5 kap muhteviyatı emtianın 2 kabının hasarlı olarak tahliye edildiği,

hasarlanan emtiaların Çin'den Türkiye'ye deniz yolu ile taşınmasına ilişkin akdedilen navlun sözleşmesinde, alıcı ... Lineer şirketinin taşıtan/gönderilen; satıcı ... şirketinin yükleten; davacının sigortalısı ... Kargo şirketinin akdi taşıyan; ... ... ... Limited ... şirketinin akdi taşıyan ve davalı ... ... (...) şirketinin akdi taşıyan ve dava dışı ... şirketinin fiili taşıyan sıfatına sahip olduğu, sigortalı emtianın parsiyel taşıma işini üstlenen davalı ... ...

Lojistik A.Ş.'nin akdi (alt) taşıyan sıfatı ile dava konusu edilen hasardan TTK m. 1178 vd. hükümleri uyarınca sorumlu olacağı; ancak davalının sorumluluk miktarının TBK m. 167/1-2 hükümleri kapsamında belirlenmesi gerektiği, taşıyana TTK m. 1185/1 uyarınca süresinde hasar ihbarında bulunulmadığı;

bu nedenle, TTK m. 1185/4 hükmüne göre, taşıyanın eşyaları gönderilene iyi halde teslim ettiği ve emtialardaki hasarın kendisinin sorumlu olmadığı bir sebepten kaynaklandığı karinelerinin ortaya çıktığı, heyetimizce gerçekleştirilen davalı akdi taşıyanın hasardan sorumlu olacağına ilişkin tespitin belirtilen bu karinelerin aksini ispat edip etmeyeceği hususunda takdirin Mahkemeye ait olduğu, sigortacının kanuni halefiyetinin koşullarından olan "geçerli bir sigorta sözleşmesinin mevcut olması", "zarardan sorumlu bir 3. kişinin mevcut olması" ve "gerçekleşen zararın sigorta teminatı kapsamında olması" şartlarının sağlanmış olduğu;

ancak davacı tarafından dava dışı akdi taşıyan ... Kargo şirketine yapıldığı iddia edilen ödemeye ilişkin dosya içeriğinde bir ödeme dekontuna rastlanmadığı; bununla birlikte, dosya içeriğinde yer alan "Oto Dışı İbraname ve Temlikname Belgesi" başlıklı evrakta, sigortalı ...

Kargo şirketinin dava konusu hasar nedeniyle davacı ... şirketinden 1.323,00 Euro tutarında tazminat ödemesi tahsil ettiği açıklamasının yer aldığı; bu belgeden, dava dışı sigortalı ... ... şirketine davacı tarafından 1.323,00 Euro tutarında ödeme yapıldığı sonucunun çıkarılıp çıkarılamayacağı ve dolayısıyla dava konusu uyuşmazlıkta "sigortacının sigorta tazminatını ödemiş olması" koşulunun sağlanıp sağlanmadığı bakımından takdir sayın Mahkemeye ait olduğu;

tüm bu koşulların sağlanmış olması ihtimalinde, davacı ... şirketinin işbu davada kanuni halef sıfatıyla davalı akdi taşıyana rücu edebileceği ve aktif husumet ehliyetine sahip olacağı, davacı tarafından dava dışı sigortalı ...

Kargo şirketine 1.323,00 Euro tutarında tazminat ödemesi yapılmış olduğunun kabulü halinde, "Oto Dışı İbraname ve Temlikname Belgesi" başlıklı belge dolayısıyla davacı ...Ş.'nin 1.323,00 Euro tutarındaki hasar ödemesi nispetinde TBK m. 183 vd. hükümleri uyarınca akdi halef sıfatını kazandığı; hasardan sorumlu 3. kişi olan davalı akdi taşıyana TBK m. 183 vd kapsamında rücu edebileceği ve bu kapsamda işbu davada aktif husumet ehliyetine sahip olacağı, davacının tazminat talep edebileceğine hükmedilmesi halinde 64.634,16 TL hasar tutarının takip tarihi itibariyle talep edilebileceği belirtilmiştir.

Dava; taşınan emtiada meydana gelen hasar nedeniyle Freight Forwarder Sorumluluk Sigorta Poliçesi kapsamında ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Dosyaya sunulan 01.08.2022 tarih ve ... nolu ticari satış faturasına göre, dava dışı ... San. Ve Tic. A.Ş. tarafından .... Ltd.,şirketi isimli firmadan 5 palet 1.184 adet ... cinsi emtianın toplam 25.410,33 USD bedelle FOB NINGBO teslim şartıyla satın alınmış olduğu , yükün ... LTD. şirketi tarafından düzenlenmiş bulunan ... nolu ve ... şirketi tarafından düzenlenmiş bulunan 16.08.2022 tarihli ... nolu konişmentolar tahtında Çin'in Ningbo limanından Ambarlı limanına taşınmak üzere "..." (Sefer no: V...) isimli gemiye 16.08.2022 tarihinde yüklenerek deniz yolu ile sevk edildiği görülmektedir.

Dava dışı sigortalı ... ...A.Ş. tarafından ... San. Ve Tic. A.Ş. adına düzenlenen 26.09.2022 tarihli e-faturada; "Navlun Bedeli-Ara Taşıma Bedeli" açıklamalı toplam 20.235,13 TL bedelli tanzim edildiği ve fatura üzerindeki bilgilerin konişmentodaki bilgiler ile örtüşmekte olduğu, anılan şirketin akdi taşıyan olduğu anlaşılmaktadır.

Davacı ... ile Dava dışı sigortalı ... ...A.Ş. arasında 01/04./2022-01/04/2023 vade tarihli ... numaralı Taşıma İşleri Komisyoncusu Sorumluluk sigorta poliçesi ile nakliyat rizikolarına karşı sigorta sözleşmesi yapıldığı görülmüştür. Davacı ... sigortalısına yaptığı sigorta tazminatı ödemesi tutarında sigortalının haklarına halef olduğundan bahisle rücu davası açtığı anlaşılmaktadır.

Dosya içeriğinde yapılan inceleme ve değerlendirmelerde, 29.11.2022 tarihli ... Bankası EFT dekontundan anlaşıldığı üzere, ihbar olunan emtia nakliyat sigortacısı ... Sigorta şirketinin sigortalısı, gönderilen ... Lineer şirketine dava konusu hasara ilişkin 64.634,16 TL tazminat ödemesi yaptığı; ... Sigorta'nın rücu talebine istinaden dava dışı akdi taşıyan ... Kargo şirketinin, 12.01.2023 tarihli ... Bankası havale dekontundan anlaşıldığı üzere, dava konusu hasara ilişkin ... Sigorta şirketine 3.323,00 Euro tutarında ödeme yaptığı tespit edilmektedir. Davacı tarafın da sigortalısı ... Kargo şirketine 1.323,00 Euro tutarında tazminat ödemesi yaptığı davacı vekilinin 22/02/2026 tarihli beyan dilekçesi ekinde sunulan dekont örneğinden anlaşılmaktadır.

Davalı vekili davaya konu hasar için davacının sigortalısı ... ...A.Ş. Ye 2.000,00 Euro ödeme yapıldığını, anılan şirketin de ibraname verdiğini ileri sürmüştür. Dosyaya sunulan dekont örneğinden ... ... Lojistik A.Ş. tarafından, dava dışı sigortalı akdi taşıyan ... Kargo şirketine 17.02.2023 tarihinde ... Bankası üzerinden 2.000,00 Euro tutarında tazminat ödemesi yapıldığı, bu ödemeye istinaden düzenlenen "İbraname" de sigortalının dava konusu hasardan dolayı başka bir talebi olmadığı; rücuu gayri kabil ... ... şirketini ibra ettiği açıklamaları yer almaktadır.

Bu durumda zarar görene yapılan ödemenin ve taşıyanın ibra edilmiş olmasının, davacının rücuen tazminat talep hakkını kaldırıp kaldırmayacağının değerlendirilmesi gerekmektedir.

TTK’nın halefiyet başlıklı 1472. maddesine göre sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı uyarınca, sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir.

TTK'nın 1472. Maddesinin 2.fıkrasının ilk cümlesi uyarınca, "Sigortalı, birinci fıkraya göre sigortacıya geçen haklarını ihlal edici şekilde davranırsa, sigortacıya karşı sorumlu olur." Bu sorumluluk, sigorta sözleşmesinden doğan ve sadece sözleşmenin tarafları arasında uygulanacak bir sorumluluktur. Bu sorumluluk, sigortalının, sigortacıya karşı olan temel bir yükümlülüktür.

Bu yükümlülüğün işlevlerinden en önemlisi, sigortalının, sigortacının hukuki durumuna zarar vermesini önlemektir (Yrd.Doç.Dr. Kübra Yetiş Şamlı, "Zarar Sigortalarında Sigorta Ettirenin Sigortalının Rizikonun Gerçekleşmesine Bağlı Görevleri", Sigorta Hukuku Sempozyumları, 1. Basım, İstanbul 2018, s. 580). Bu yükümlülüğün ihlali halinde sigortacının uğradığı zararlardan, sigortalı sorumlu olur.

Bu sorumluluk, sigorta sözleşmesinden doğan ve sadece sigorta sözleşmesinin tarafları için geçerli olan bir sorumluluktur. Sigorta sözleşmesinin tarafı olmayan zarar verenin bu nedenle sigorta şirketine karşı bir sorumluluğundan söz edilemez. Meğer ki davalı, sigortalıyla işbirliği içinde ve sigortacıya zarar verme kastıyla hareket etmiş olsun.

Somut olayda ... ... Lojistik A.Ş.nin fiili taşıyan adına hareket ettiği belirli olup zarar tutarı akdi taşıyana ödenmiş, akdi taşıyan da talep ve haklarından ibra ettiklerini bildirmiştir. TBK 186 ve TTK 1472/2 hükümlerinin birlikte değerlendirildiğinde sigortalının halefiyet hakkı doğmuş olmasına rağmen zarar verene bir bildirim yapılmamış olması karşısında davalı tarafça sigortalıya yapılan ödemenin geçerli bir ödeme olarak kabulü gerekmektedir.

Buna göre TBK 186 ve TTK 1472/2 hükümleri birlikte değerlendirildiğinde sigortalının halefiyet hakkı doğmuş olmasına rağmen zarar verene bir bildirim yapılmadığından sigortalıya yapılan ödemenin geçerli bir ödeme olduğu, davacının davaya konu ödeme için halefiyet hakkı kazanamayacağı değerlendirildiğinden davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır