İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/848 K.2023/273

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından mahkememize sunulmuş olan dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin işletme hakkına sahip olduğu köprü ve otoyollardan davalı tarafça ... plakalı araçlar ile 21/01/2021 tarihinde muhtelif saatlerde ücret ödemeksizin geçiş yapıldığını, geçiş ücretlerinin geçiş tarihinden itibaren 15 gün içerisinde ödenmemesi nedeniyle geçişlerin ihlalli geçiş olduğunu, doğan ve yasal süresi içerisinde ödenmeyen ihlalli geçiş tutarları ve yasadan kaynaklı para cezalarının tahsili amacıyla ....İcra Dairesi'nin 2021/...

Esas sayılı dosyası üzerinden takip başlatıldığını, söz konusu takibe davalı tarafından itiraz edildiğini, takibin durduğunu beyanla icra takibine yapılan itirazın iptalini, davalı aleyhine yüzde %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili tarafından mahkememize sunulmuş olan cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından borca dayanak gösterilen geçiş ihlallerinde bulunan ... plakalı aracın müvekkili şirkete ait olmadığını, icra takibine konu edilen ihlalli geçişleri gerçekleştiren aracın, ... Noterliği'nin 22/01/2020 tarih ve ... Yev. Sayılı Araç satış sözleşmesi incelendiğinde, ... plakalı aracın 22/01/2020 tarihinde ... T.C. Kimlik numaralı ...'e satış yoluyla devredildiğini, iddia edilen tarihte müvekkili şirket adına kayıtlı olmayan aracın borcundan müvekkili şirketin sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu, .... İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı icra takibinin iptaline karar verilmesini, davacı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatını ödemeye mahkum edilmesini talep etmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava, davalının işleteni olduğu araçların davacının işlettiği otoyoldan geçiş ücretlerini ödemediği iddiasıyla davalı aleyhine başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

Somut olayda davacı vekili tarafından mahkememize sunulmuş olan dava dilekçesinde özetle; davalıya ait ... plakalı aracın 21.01.2021 tarihinde ücret ödenmeksizin davacının işletmesini yapmış olduğu ...

ndan geçiş yaptığını, bu ücretlerin tahsili amacıyla davalı aleyhine .... İcra Müdürlüğü’nün 2021/... Esas sayılı dosyası üzerinden 162,50 TL asıl alacak, 18,43 TL işlemiş faiz ve 3,29 TL işlemiş faiizn KDV'si olmak üzere toplamda 184,22 TL üzeriden takibe girişildiğini, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla davalının itirazın iptali istemi ile işbu davanın açılmış olduğu görülmüştür.

Davalı vekili tarafından icra dosyasına sunulan borca itiraz dilekçesinde ve mahkememize sunulmuş olan cevap dilekçesinde özetle; davaya konu ... plakalı aracın 03/01/2020 - 22/01/2020 tarihleri arasında müvekkili şirket adına kayıtlı olduğunu, ihlalli geçiş yapıldığı iddia edilen 21.01.2021 tarihinde aracın dava dışı 3. Kişiye ait olduğunu, bu sebeple müvekkilinin davacıya borcunun bulunmadığını iddia etmiş olduğu görülmüştür.

Davacı vekili 31/03/2023 tarihli konulu dilekçesinde; huzurunda takibi yapılan davaya konu icra takibinden feragat edildiğini, huzurda görülmekte olan işbu davanın konusuz kaldığını, konusuz kalan işbu dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesini, bu doğrultuda karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce yapılan kontrolde davaya konu icra takibinden feragat edildiğinin beyan edilmiş olması ve bu doğrultuda karar verilmesinin talep edilmiş olduğu görülmekle yargılama yapılmasını gerektirir bir uyuşmazlık konusunun kalmadığı görülmekle konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermek gerekmiştir.

6100 sayılı HMK'nın "Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri" başlıklı 331. Maddesinin 1. Fıkrasının "Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." şeklindeki düzenlemesi uyarınca davanın açılmasına hangi tarafın sebebiyet verdiği hususu incelenmesi gerekmektedir.

Sıfat, dava konusu kılınan sübjektif hakla davanın tarafları arasındaki ilişkiyi ifade eder ve dava dilekçesinde davacı ve davalı olarak gösterilmiş kişilerin maddi hukuk bakımından gerçekten hak sahibi veya yükümlü konumunda bulunup bulunmadığına ilişkin bir kavramdır (Tanrıver, Süha: Medeni Usul Hukuku, C. I, Ankara 2016, s. 512). Davacı tarafta yer alan taraf için aktif dava sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edilebilir.

Uygulamada, "sıfat" yerine "husumet" terimi de kullanılmaktadır. Sıfat, dava şartı olmayıp, itirazdır. Çünkü bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir. Ancak sıfat bir itiraz olduğundan, hâkim diğer itirazlar gibi taraf sıfatını da dava dosyasından anlayabildiği sürece kendiliğinden nazara alır. Sıfat, davada taraflardan birinin davaya konu subjektif dava hakkının bulunup bulunmadığı ile ilgili bir husustur.

Tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunludur. Bu husus mahkemece re’sen göz önünde bulundurulmalıdır. Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet yokluğundan reddi gerekir.

Bir kişinin belli bir davada davacı ya da davalı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin ileri sürülme zamanı yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi, davalı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def’î de değildir. Davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re’sen nazara alınması gerekli hukukî bir durumdur (Kuru, Baki: Medeni Usul Hukuku El Kitabı, C. I, Ankara 2020, s. 331 vd..

Yargıtay HGK, 24/06/2021, E. 2017/1-1270, K. 2021/846 , §§16-17)

Yargılama esnasında davaya konu ... plakalı aracın aktif pasif tüm maliklerini gösterir tescil kayıtları Türkiye Noterler Birliğinden celp edilmekle yapılan incelemede söz konusu aracın 03.01.2020 tarihinde davalı ... A.Ş. Adına kaydedildiği, 22.01.2020 tarihinde ise davalı tarafından dava dışı ... isimli şahsa satılmış olduğu, işbu şahıs tarafından da kısa bir süre sonra aracın başka bir şahsa satılmış olduğu, işbu hali ile ihlalli geçiş yapıldığı iddia edilen tarih itibari ile aracın davalı şirket adına kayıtlı olmadığı, gerçekleştiği iddia edilen haksız fiilin failinin davalı olmadığı, bu sebeple davacının davalıya husumet yöneltemeyeceği, davanın açılmasına davacının sebebiyet vermiş olduğu görülmüştür.

Davalının kötüniyet tazminatı talebinin değerlendirilmesinde ise ; İİK m. 67/2 hükmü uyarınca kötüniyet tazminatı, itirazın iptali davası reddedilince alacaklının takibinde haksız ve kötüniyetli görülmesi durumunda borçlunun istemi üzerine alacaklı aleyhine hükmedilen tazminattır. Kötüniyeti ispat yükü borçludadır, zira TMK m.2 hükmü uyarınca iyiniyetin varlığı asıldır. Yapılan kontrolde davacının davasının reddine karar verilmiş ise de davalı aleyhine başlatılan takipte davalı tarafından davacının kötüniyetli olduğu ispatlanamamış olması nedeni ile davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Hüküm Tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 7.maddesi “Görevsizlik, yetkisizlik, dava ön şartlarının yokluğu veya husumet nedeniyle davanın reddinde, davanın nakli ve açılmamış sayılmasında ücret” başlığını taşımakta olup işbu maddenin 2.fıkrasında ise "davanın dinlenebilmesi için kanunlarda öngörülen ön şartın yerine getirilmemiş olması ve husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde, davanın görüldüğü mahkemeye göre tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı avukatlık ücretine hükmolunur" düzenlemesine yer verilmiştir.

İşbu halde tarifenin açıklanan 7/2.maddesi hükmü gereğince; konusu para veya para ile değerlendirilmesi mümkün bulunan bir şey olan davanın dava şartlarından birinin bulunmaması (noksan olması) nedeniyle usulden reddine ilişkin kararda, vekalet ücreti nispi tarifeye göre takdir edilir; ancak, bu nispi vekalet ücretinin miktarı, maktu vekalet ücretini geçemez.

Bu sebeple davanın açılmasına davacının sebebiyet vermiş olduğu hususu da göz önünde bulundurularak davalı lehine vekalet ücreti takdir edilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.