İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/166 K.2025/158

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın ... adresinde mukim ... Şubesinin 06/02/2023 tarihli depremde ağır hasar aldığını, can güvenliği nedeniyle binaya girilebilmesinin mümkün olmadığını, bankanın saklamakla yükümlü olduğu belgelerin ağır hasarlı olan, içine girilmesi mümkün olmayan ve yıkılması beklenen şube hizmet binasında zayi olduğunu belirterek zayi olan belge ve defterler hakkında zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Mahkememiz dosyasının 21/02/2024 tarihli celsesinin 2 numaralı ara kararı uyarınca zayisi istenen belgelerin hangi yıllara ait olduğu, tarih ve sayı noları, talep konusu belgelerin ... şubesi işlemleri ile ilgili olup olmadığı hususlarında bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup, 18/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;" T.C. ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI Yapı İşleri Genel Müdürlüğü 09.05.2023 Tarih, E-...-952.05.01.02-... sayılı yazısında;

..." adresinde bulunan ... Bankası A.Ş. ... mi / ... şubesinin bulunduğu, taşınmaza ilişkin yapılan hasar tespit raporlarının henüz tamamlanmadığı,

Malum depremin 06.02.2023 tarihinde gerçekleştiği, davacın davasını 08.03.2023 tarihinde açtığı, yani davanın 7740 Sayılı Kanunun 10 maddesinin 22 fıkrası hükümlerine göre süresinde açıldığı,

Bu raporun 6. Maddesinde ayrıntılı olarak açıklanan TTK 82/1 maddesi kapsamında olan belgelerin aşağıdaki gibi olduğu;

Bankacılık Hizmetleri Sözleşmeleri,

Tüketici Kredisi Sözleşmeleri,

Taşıt Kredisi Sözleşmeleri,

Genel Nakdi ve Gayri Nakdi Kredi Sözleşmeleri

Kiralık Kasa Sözleşmeleri

Her türlü sözleşme, taahhütname, ibraname, beyanname, ihbarname, ihtarname, makbuz vekaletnameler ve müşterilerden alınan talimat mektupları,

TL ve Efektif Kasa Defteri,

ATM'lere ait jurnal dökümleri,

Müşteri işlemlerine dekont ve tutanaklar,

Bankamatik (ATM) cihazlarını ait kasa giriş-çıkış fişleri,

Gişe ve Terminal fişleri ve ekleri,

Senet tevdii bordroları

Bankamatik ve Kredi kartlarının teslim tutanakları,

Çek hesabı açılışında ve mevcut çek hesabından çek defteri verilmesinde 5941 Sayılı Çek

Kanunu gereğince çek müşterisinden alınan beyan ve belgeler,

Diğer bankalar üzerine keşideli çekler, (Takasa fiziken ibraz edilmeyen)

Bankamız üzerine keşideli çekler,

Zaman aşımına uğrayan mevduat, emanet, alacaklar da dahil olmak üzere müşterilerle imzalanmış her türlü taahhütname, ibraname, beyanname, ihbarname, ihtarname, makbuz, vekaletnameler ve müşterilerden alınan her türlü talimat mektupları,

Kredi ve istihbarat işlemlerine ilişkin her türlü belgeler,

Kambiyo işlemlerine ilişkin her türlü belgeler,

İade edilmiş teminat mektupları servis föyleri ve asılları,

Kıymetli evrak defteri,

Çek işlemleri merkezlerinden alınan çeklere ait tutanaklar,

ATM'lerde kalan bankamatik ve kredi kartlarının teslim tutanakları,

Tahsil ve teminat senetleri,

Yasal mevzuata göre alınan taahhütname ve formlar,

Niteliği bilinemeyen belgeler (saklama yükümlülüğünün bulunduğu)

Dava dilekçesinde Ekli listede Bankacılık faaliyetinin yürütümü sırasında müşteriler ve üçüncü kişiler ile imzalanan sair tüm belgeler

Yukarıda bahsi geçen tüm belgelerin; TTK 82/1 Maddesi kapsamında ve TTK 82/5 Maddesi gereği, tacirin 10 yıl saklamakla yükümlü belgelerden olduğu, sonucuna ulaşılmıştır." şeklinde görüş ve kanaatinde bulunulduğu görüldü.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ GEREKÇE

Dava, TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir. Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektirens zayi olma durumları sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.

Başka bir ifadeyle, tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Mahkememizce alınan bilirkişi raporu, dosyaya sunulan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacının zayi istemine ilişkin olduğu bildirilen belge listesi dosya halinde sunulmuş olup, söz konusu belgeler incelendiğinde, listede yer alan belgelerin davacı banka tarafından Ticari

ve Bireysel Bankacılık faaliyetleri için hazırlanmış

belgelerin listesi olduğu, söz konusu belgelerin ...

şubesindeki işlemlerle ilgili olarak kullanılmış olup olmadıklarının anlaşılamadığı, listede

sadece ürün kodları, ürün isimleri, alt ürün isimleri gibi bilgiler yer almakta olup,...

şubesi'ne ya da adı geçen şubenin müşterilerine ilişkin herhangi bir bilgi içermedikleri, bu

sebeple denetime elverişli belgeler olmadıkları, hasarlı şubedeki ticari defter ve kayıtlarla ilgili olarak, yasa gereği son kayıt ya da işlem tarihinden itibaren 10 yıl süre ile saklanma mecburiyeti bulunan belge ve kayıtlar somutlaştırılmadan, genel anlamda tüm belge ve kayıtlar için zayi belgesi talep edildiği, günümüz teknolojisinde saklanma mecburiyeti olan belgelerin şube ve müşteri bazında listelenebilir ve somutlaştırılabilir olduğu bu nedenle hangi evrağın TTK 82/7 maddesi kapsamına giren belgelerden olduğunun ispatlanamadığı (YARGITAY 11 H.D.

ESAS NO: 2018/2133 , KARAR NO: 2019/6607 sayılı ilamı) kanaatine varılmakla öte yandan hasara uğrayan banka şubesinin ağır hasar gördüğü veya yıkılmış olduğuna ilişkin davacı tarafça dosyaya bir kayıt sunulmadığı, bu husustaki ispat yükünün süresinde yerine getirilmediği de dikkate alınmakla ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.

(Emsal mahiyette İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi 2023/1173 E., 2024/1744K.,İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi 2025/127 E., 2025/432 K. Sayılı ilamları)

E¸

Hakim ...

E¸