İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/366 K.2024/589

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; davalı ... A.Ş. (... Şirketi) tarafından müvekkili aleyhinde ... 33. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasından takip başlatıldığını, zamanaşımı definde bulunduklarını, icra takibinde takibe dayanak belge olmadığını, müvekkilinin bu şirkete borcunun bulunmadığını, davalının ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda bu durumun anlaşılacağını, takipte % 60 oranın da faiz işletilmesinin de fahiş olduğunu, bu gerekçelerle borçlu olmadıklarının tespitine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin dava dışı ...A.Ş. ile (... Şirketi) ... 11. Noterliğinin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile "Gecikmiş Alacakların Satış ve Devir Sözleşmesi" yaptıklarını, bu sözleşme ile ... Şirketinin alacaklarını devir aldıklarını, davacının ... Şirketi ile yapılmış tali satıcılık sözleşmesi bulunduğunu, dava dışı ... Şirketinin bu sözleşmeden kaynaklı alacaklarını müvekkiline devrettiğini, bu nedenle davacı aleyhinde icra takibi başlattıklarını bu gerekçelerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; Dava, icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

Mahkememizce dosyaya ibraz edilmiş olan dilekçeler ve deliller bir bütün olarak incelendiğinde; dava dışı “... A.Ş." ile davacı arasında "satış temsilcisi kayıt formu" başlığını içeren sözleşmenin akdedilmiş olduğu, işbu sözleşme akabinde ...'un davacıdan olan alacaklarını işbu dosyanın davalısı ... A.Ş.'ye temlik edilmesi akabinde davalı tarafından davacı aleyhine ... 33. İcra Müdürlüğünün ... Esas Sayılı dosyasından 5.645,76-TL icra takibine girişilmiş olduğu, davacı tarafça sözleşme ilişkisi inkar edilerek borçlu olunmadığının tespiti istemi ile işbu menfi tespit davasının açılmış olduğu görülmüştür.

6100 Sayılı HMK'nın "Dava şartlarının incelenmesi" başlığını taşıyan 115. Maddesinin 1. Fıkrası "(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler." uyarınca yargılamanın her aşamasında dava şartlarının bulunup bulunmadığının re'sen incelenmesi gerektiğinden aynı kanunun "Dava şartları" başlığını taşıyan 114. Maddesi uyarınca " (1) Dava şartları şunlardır:

a) Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması.

b) Yargı yolunun caiz olması.

c) Mahkemenin görevli olması.

ç) Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması.

d) Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması.

e) Dava takip yetkisine sahip olunması.

f) Vekil aracılığıyla takip edilen davalarda, vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletnamesinin bulunması.

g) Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması.

ğ) Teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi.

h) Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması.

ı) Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması.

i) Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması.

(2) Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır."

Şeklindeki düzenlemesi uyarınca dava şartlarına ilişkin re'sen yapılacak olan kontrol işbu maddede yer alan sıralamaya göre yapılması gerektiğinden mahkememizce öncelikle görev hususu irdelenecektir.

Asliye Ticaret Mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6335 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde ticari davalar tanımlanmış ve sayılmıştır. Bu maddeye göre “her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları”, “ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri” ve “tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın aynı maddenin (a), (b), (c), (d), (e) ve (f) bentlerinde sayılan davalar" ticari dava sayılır. Bu maddeye göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için ya tarafların her ikisinin tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması; ya ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olması ya da açılan davanın maddede 6 bent halinde sayılan davalardan olması gerekir.

Diğer taraftan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/II. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

... 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasından verilen görevsizlik kararında taraflar arasındaki ilişki acentelik sözleşmesi ilişkisi olarak nitelendirilmiş ise de emsal mahiyetteki sözleşmenin tarafları arasında görülen bir dosyadan verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin ... Esas, ... Karar Sayılı, 13/02/2018 Tarihli "Uyuşmazlık; somut olay bakımından “... AŞ. Tali Satıcılık Sözleşmesinin” 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunun 448-460 maddeleri arasında düzenlenen “pazarlamacılık sözleşmesi” olarak kabul edilip edilemeyeceği bu bağlamda uyuşmazlığa iş mahkemesinin bakıp bakamayacağı noktalarında toplanmaktadır.

... Bu ilke ve açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde; davacının, davalı şirket ile akdetmiş olduğu sözleşme uyarınca şirketten aldığı ürünlerin doğrudan satış yöntemiyle satışını yaptığı kabul edilmelidir. Doğrudan satış sitemi içinde ürünün muhatap (potansiyel) müşteriye tanıtımının yapılması zaten işin niteliği gereğidir ve bu nedenle taraflar arasında bağımlı bir çalışma yapıldığı sonucuna varılamaz.

Kaldı ki, davacının çalışma koşul ve süresini kendisinin belirlediği, davalı işverenin emir, talimat, denetimi ve gözetimi altında çalışmasının söz konusu olmadığı, işin niteliği ve serbestinin de bir gereği olarak, gelir elde edip etmeme ya da bunun miktarının tamamen davacının kişisel ve sosyal ilişkilerinin yoğunluğuna, satış becerisine, ikna kabiliyetine ve tercihlerine bağlı olduğu anlaşılmaktadır.

Yine davacının da içinde yer aldığı sistem bir pazarlama ağı şeklinde olup gruplardan oluşmuştur. Bir üst kademede bulunan davacı sisteme kattığı gruptaki kişilerin satışlarından da ilgili koşullar gerçekleşmişse pay alabileceğinden o dönemde satış yapmasa bile gruptaki kişiler yapmış ise kazanç sağlayabilecektir. Bu türde hizmet sözlşemesine yabancı olduğu açıktır.

Bu tespitlere ve tüm dosya içeriğine göre, taraflar arasındaki hukuki ilişkide, hizmet sözleşmesini karakterize edici bağımlılık unsurunun mevcut olmadığı; sözleşme konusu ticari faaliyetin risklerinin de davacıya ait olması nedeniyle taraflar arasındaki hukuki ilişkinin pazarlamacılık sözleşmesi olmadığı ve davanın bu nedenle iş mahkemelerinde görülemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Yukarıdaki ilkeler doğrultusunda İlk Derece Mahkemesince (Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğundan bahisle) verilen görevsizlik kararı isabetlidir. Davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan istinaf itirazları yerinde görülmemiştir." şeklindeki ilamı ve benzer mahiyette olan Hukuk Genel Kurulunun ...

Esas, ...Karar Sayılı, 16.11.2016 Tarihli ilamında sözleşmenin tarafları arasındaki ilişkiden kaynaklı davaların Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiği karara bağlanmış olup mahkememizce ticaret sicil müdürlüğüne, vergi dairesine yazılan müzekkere cevapları da göz önünde bulundurulduğunda davacı tarafın tacir sıfatının bulunmadığı, davalının tüzel kişi tacir olsa da mutlak ve nisbi ticari davanın koşullarının oluşmadığı, bu sebeple davaya bakma görevinin Asliye Hukuk Mahkemelerine ait olduğu kanaatine varılmakla aşağıdaki şekilde görevsizlik kararı vermek gerekmiştir.