İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/550 K.2025/224

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA VE TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde aracı kurum olarak faaliyetlerini sürdüren davacı ... ile davalı ... arasında 14.10.2020 tarihli ... Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi ve ekleri imzaladığı, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi kapsamında açılmış olan, davalıya ait ... nolu hesapta ...

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) gerçekleştirilen işlemler sonucunda davalıya ait pozisyonlarda 21.12.2022 tarihinde teminat eksikliği oluştuğu, VİOP düzenlemeleri ve taraflar arasındaki çerçeve sözleşme hükümleri uyarınca davalıya ait pozisyonlar resen kapatıldığı davalının hesabında 27.381,92 TL'lik eksi bakiye oluştuğu, davalının hesabında oluşan 27.381,91 TL'lik eksi bakiye tutarından kaynaklı alacağın tahsili için başlatılan... Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı takibi borçlunun itirazı üzerine durduğu, söz konusu borca dair yapılan itirazın haksız ve kötü niyetli olduğu, takibe konu alacak likit olduğundan dava neticesinde davalının takip tutarının %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesi istenmiştir.

SAVUNMA VE KARŞI TALEP

Davalıya usulüne uygun olarak dava dilekçesi tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmış olup davalı tarafından süresi içerisinde dosyaya herhangi bir cevap dilekçesi verilmediği anlaşılmakla HMK M.128 hükmü uyarınca davalının dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaları inkar etmiş sayılmasına karar verilerek yargılama yapılmıştır.

DELİLLER

Dosya mevcudu, müzekkere cevapları, ... Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı ve bilirkişi raporudur.

Mahkememizin 02/12/2024 tarihli duruşmasında; Dosyanın ... işlemleri konusunda uzman bankacı bilirkişiye tevdii ile takip tarihi itibariyle davalının davacıya borcu olup olmadığı var ise miktarı, oluşan teminat açığından davacının kusur ya da ihmalinin bulunup bulunmadığı var ise oranı ve tutarı konusunda rapor düzenlenilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

Mahkememiz dosyasına 29/01/2025 tarihli bilirkişi raporu ibraz edilmiştir.

Raporda özetle;"

"Davacı aracı kurumun davalı müşteri yerine bakiyeyi kapatmak için- ...'a müşteri lehine,davalı müşterinin Davacı aracı kurum nezdindeki müşteri hesabının ... olan numarası ile ilişkilendirilerek 23/12/2021 tarihinde 2.774.04 TL yine 14.09.2022 tarihinde 23.116.33TL olmak üzere toplam 25.890.37 TL'nin Davacı aracı kurum tarafından ...'a Davalı müşteri adına ve hesabına yatırıldığı,

Takip tarihi itibarı ile yukarıda ekstredende anlaşılacağı üzere 27.381.902 TL alacaklı olduğu anlaşılmaktadır.

...'nın Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Belge ve Kayıt Düzeni Hakkında Tebliği (111-45.1) 8. maddesinde;

"(1) Yatırım kuruluşları müşterilerden yazılı ya da sözlü olarak emir kabul edebilir.

(2) Müşterilerden seanstan önce veya seans sırasında telefon, faks, otomatik para çekme makinesi (ATM) kullanılmak suretiyle, elektronik ortamda ya da benzeri şekillerde imza alınmaksızın emir alınabilir. Bu emirler genel hükümler açısından sözlü emir niteliğindedir.

Yatırım kuruluşlarınca telefon ile alınan müşteri emirlerine kayıtlarının, faks yoluyla alınan emirlere ilişkin talimatın ve gün içinde faks ile iletilen tüm emirlerin yatırım kuruluşuna ulaştığı tarih ve zaman bilgilerini içeren toplu dökümün, internet üzerinden alınan emirler de dahil her ne türlü olursa olsun elektronik ortamda diğer şekillerde alınan emirlerde tarih, zaman ve Müşteri bazında olmak üzere emri ileten müşterilere ilişkin IP (Internet Protokol) numaraları kayıtlarının, emri veren kaynağı gösterecek şekilde gerekli elektronik log kayıtlarının,

emri alan — yatırım kuruluşlarınca tutulması ve elektronik ortamda tutulan verilerin gerektiğinde yazılı hale dönüştürülebilecek şekilde hem emir iletimine aracılığa yetkili yatırım kuruluşu, hem de lehine faaliyet gösterilen yetkili yatırım kuruluşu tarafından tutulması zorunludur.

3) Sözlü alım satım emirlerine dayanılarak yapılan işlemlerde, sözlü emrin varlığını ispat yükü yatırım kuruluşuna aittir.

(4) Alım veya satım emri vermesine rağmen herhangi bir işlem gerçekleştirilmediğini iddia eden müşteri, emri verdiğini ispatla yükümlüdür."

Yukarıdaki Tebliğ hükümlerine uygun şekilde, Davacı aracı kurumun Davalının hesabında internet ortamında verilen emirlerin kaydını tuttuğu ve dosyaya ibraz ettiği anlaşılmaktadır.

Dosyadaki LOG kayıtlarının incelenmesinden hesaptaki işlemlerin tamamının elektronik araçlarla işlem platformuna bağlanarak gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.

Sermaye Piyasası Düzenleme ve Uygulama Gerekleri

Huzurdaki davaya konu alacak bir rücu alacağı niteliğindedir.

Davacı aracı kurum nezdindeki müşteri hesabının ... olan numarası ile ilişkilendirilerek 23/12/2021 tarihinde 2.774.04 TL yine 14.09.2022 tarihinde 23.116.33TL olmak üzere toplam 25.890.37 TL'nin Davacı aracı kurum tarafından ...'a Davalı müşteri adına ve hesabına yatırıldığı, ve işlemiş faizlerlerle birlikte eksi hesap bakiyesi için takip talebinde 27.381.92 TL olarak talep ettiği anapara alacağı bakımından ... ve Borsa düzenlemelerine göre mevzuat özeti ve uygulama aşağıdaki gibidir.

Bu bakımından ... ve Borsa düzenlemelerine göre mevzuat özeti ve uygulama aşağıdaki gibidir.

Davalının teminat eksiğini aşan hesap borcu, Mahkemece kabul gördüğü takdirde taraflar arasındaki sözleşme kapsamında, Türk Lirası cinsinden para borcudur. Borsadaki işlem tekniği olarak bu borcun emir iptali, yeni emir girilmesi vb yollarla sona erdirilmesi mümkün değildir. Diğer bir deyişle teminat açığını aşan hesap borcu oluştuktan sonra bunun nakden ödeme dışında hedge, ters işlem vb işlemlerle kapatılması mümkün değildir. Nakden ödeme dışardan hesaba nakit girişi şeklinde olabileceği gibi hesaplarındaki varlıkların satışı yoluyla sağlanan bir nakit girişi de olabilir.

VİOP işlemleri, özel bir emir kabul ve teminat hesaplama sistemine tabidir. Teminat oranları ve teminat açıkları, ... A.Ş. (...) ve ... A.Ş. (...) tarafından birlikte çalıştırılan bir elektronik sistem ile gerektiğinde bu hesaplama için bazı parametreler değiştirilmek suretiyle hesaplanmakta ve her bir müşteri bakımından sadece aracı kurum tarafından görülebilir şekilde raporlanmaktadır.

Bu teminat oranı hesaplamasına ve teminat açığı hesaplamasına aracı kurumun ya da Davalı müşteri gibi aracı kurum müşterilerinin müdahale etmesi mümkün değildir. Teminat hesaplaması herhangi bir dayanak varlık (hisse senedi, yabancı para, altın veya başka bir metal ya da mal) bazında bu varlıkların kendi piyasalarındaki fiyat hareketleri ve bunun değişim oranları (risk değişimleri) dikkate alınarak her gün yeniden hesaplanmaktadır.

Dolayısıyla oluşan teminat eksiğine ya da teminat eksiğini aşan hesap açığına Davalı müşterinin herhangi bir şekilde müdahale etmesi, değiştirmesi, kabul etmeyerek ödemeden imtina etmesi teknik olarak mümkün değildir.

Öte yandan, Davalı gibi yatırımcıların oluşan teminat eksiğini veya teminat eksiğini aşan hesap açığını kapatmaları ve bunun için teminat tamamlama çağrısı üzerine ödemek zorunda oldukları tutarı aracı kuruma (Davacıya) ödemeleri gerekmektedir. Ancak aracı kurumun teminat eksiğini veya hesap açığını kapatma yükümlülüğü ...'a karşı devam etmektedir. Aracı kurum, aracılık fonksiyonuna binaen müşterisinden alacağı parayı ...'taki müşteri hesabına aktaracaktır.

Eğer müşterisi (Davalı) aracı kuruma (Davacı) ödemesi gereken teminat eksiği veya hesap açığı tutarını ödemez ise aracı kurum bu tutarı kendi hesabından ...'a yatırmak zorundadır. Nitekim dava dilekçesinde Davacı tarafın beyanı Davalı tarafından ödenmeyen teminat açığı tutarının Davacı tarafından ...'a ödendiği ve bu sebeple Davalının Davacıya borçlu olduğu yönündedir. Davacı aracı kurum ...'a müşterisi için yatırdığı parayı rücuen Davalı müşteriden talep etmektedir.

... işlemler vadeli işlemler olduklarından işlem sonucu vade gününde ortaya çıkan ve ancak vadeye kadar da kâr veya zararı hesaplanabilen sözleşmelerdir. Spot işlemler olmadıklarından bir alış ve satış işlemi ile o anda sonuç doğurma imkânı yoktur.

Yukarıda açıklanan çerçevede Davalının hesabında ... A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP)'ta yapılan işlemler sonucunda ortaya çıkan teminat eksiğini veya hesap açığını tamamlamamış olması sebebiyle Davacı kurumun ...'a Davalı adına ödediği tutarı, Davalı Davacıya ödemekle yükümlüdür.

Yukarıdaki son VIOP ve ...-... işlem sistemi bakımından açıkladığımız hususlar ... A.Ş. internet sayfasında (https://.../...) yer alan ... A.Ş. VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASASI YÖNERGESİ ve ... A.Ş. internet sayfasında (https://www. ....com.tr/tr) yer alan ... A.Ş.'NİN ... A.Ş VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASASI'NDA YÜRÜTECEĞİ MERKEZİ KARŞI TARAF HİZMETİ VE BU HİZMETE İLİŞKİN TAKAS ESASLARI YÖNERGESİ ve ... A.Ş.'NİN ... A.Ş VADELİ İŞLEM VE OPSİYON PİYASASI'NDA YÜRÜTECEĞİ MERKEZİ KARŞI TARAF HİZMETİ VE BU HİZMETE İLİŞKİN TAKAS ESASLARI PROSEDÜRÜ metinlerine dayanmaktadır. Bu hukuk metinlerinden madde alıntıları yapmak yerine konunun özetlenerek yukarıdaki şekilde daha anlaşılabilir olacağı düşünülmüştür.

Neticeten; Yukarıda açıklanan tüm bilgiler ve dosyaya davacı tarafından ibraz edilen belgelerden ;

Davalının Davacı ile imzaladığı sözleşmeler bakımından bir usulsüzlüğe rastlanmadığı, sermaye piyasası mevzuatı kapsamında tanzimi gerekli sözleşme ve formların davacı kurum tarafından hazırlandığı ve davalı tarafından onaylandığı,

Davacı aracı kurumun davalı müşteri yerine — bakiyeyi kapatmak için- ...'a müşteri lehine, davalı müşterinin davacı aracı kurum nezdindeki müşteri hesabının ... olan numarası ile ilişkilendirilerek 23/12/2021 tarihinde 2.774.04 TL yine 14.09.2022 tarihinde 23.116.33TL olmak üzere toplam 25.890.37 TL'nin ...'a davalı müşteri adına ve hesabına yatırıldığı,

Takip tarihi itibarı ile yukarıda ekstredende anlaşılacağı üzere 27.381.902 TL alacaklı olduğu anlaşılmaktadır.

27.381.92 TL alacağa borç tamamen ödeninceye kadar % 10.75 ve değişen oranlarda Avans faizi uygulanması gerektiği" değerlendirme ve tespitleri yapılmıştır.

GEREKÇE

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Dava; Davacının ... da işlem yapan aracı kurum davalının ise davacı müşterisi olduğu taraflar arasında ... Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi ve eklerinin bulunduğu davalının ... hesabından gerçekleştirdiği VİOP işlemleri sonucu 27.381,92 TL açığının oluştuğu teminatının da bulunmadığı bu bedel davacı tarafından kapatılarak davalıdan tahsili için ... Müdürlüğü ... esas sayılı dosyasından takip işleminin başlatıldığı davalının süresinde itirazı üzerine itirazın iptali davası ikame edilmiştir.

Dava dosyasındaki bilgi belgeler, dosyaya ibraz edilen rapor ve icra dosyası birlikte değerlendirildiğinde.

Davalının Davacı ile imzaladığı sözleşmeler bakımından bir usulsüzlüğe rastlanmadığı, sermaye piyasası mevzuatı kapsamında tanzimi gerekli sözleşme ve formların davacı kurum tarafından hazırlandığı ve davalı tarafından onaylandığı, davacı aracı kurumun davalı müşteri yerine bakiyeyi kapatmak için- ...'a müşteri lehine, davalı müşterinin davacı aracı kurum nezdindeki müşteri hesabının ... olan numarası ile ilişkilendirilerek 23/12/2021 tarihinde 2.774.04 TL yine 14.09.2022 tarihinde 23.116.33TL olmak üzere toplam 25.890.37 TL'nin ...'a davalı müşteri adına ve hesabına yatırıldığı,

Takip tarihi itibarı ile yukarıda ekstredende anlaşılacağı üzere 27.381.902 TL alacaklı olduğu tespit edilmekle, bilirkişi raporunun denetime uygun hüküm kurmaya elverişli olduğu göz önüne alınarak, davanın kabulüne, ... müdürlüğü ...

Esas sayılı takip dosyasına davalının yapmış olduğu itirazın iptaline, takip talebinde belirtilen şartlar ile takibin devamına, 5.476,38 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır