KÜNYE
T.C. İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi
- Karar tarihi
- 15 Mayıs 2025
- Esas no
- 2021/262 Esas
- Karar no
- 2025/341
- Dava
- Tazminat -Alacak
- Dava tarihi
- 28/04/2021
Karar Metni
3.937 kelime·20 dk okuma·6 bölüm
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat- alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
Davacı- Karşı davalı vekili vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle.
Enerji Üretimi alanında faaliyet yürüten müvekkili şirket ile davalı şirket arasında Güneş Enerji Santrali Yapım, Kurulum, Bakım,onarım, performans garantisi sözleşmelerinin imzalandığını, imzalanan bu sözleşmeler gereği davalı şirketin, yüklenici sıfatı ile ... ili ve ... ilçesinde Güneş Enerjisi Santralinin yapım ve kurulumunu gerçekleştireceğini ve sonrasında bakım ve onarım işlerini yürüteceğini, sözleşmeye konu işlerin, iş sahibi müvekkili şirket tarafından ham bir şekilde teslimi gerçekleştirilen arazi üzerine anahtar teslim şeklinde gerçekleşecek olduğunu, dava konusu sözleşmelerin.
“Madde 3-yapılacak İşin Konusu ve Amacı” başlıklı 3.1 Maddesi ile davalının sözleşme konusu işi tanımlayarak işin Anahtar Teslim şeklinde iş sahibine teslimini hüküm altına aldığını, yine ilgili sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olan Teknik Şartnamenin Genel Şartlar başlıklı 1.10.maddesinin aynı yükümlülüğe atıf yaptığını, dava konusu sözleşmelerin anılan ilgili diğer hükümleri uyarınca da yüklenicinin, tesisin kurulumundan ve bu süreçteki tüm inşaat işlemlerinden, iş yerindeki ekipmanların korunmasından ve iş güvenliğinin sağlanması açısından gerekli olan tüm tedbirleri almakla yükümlü olduğunu, davacı müvekkili şirket yetkililerinin,
... ili ... İlçesi 238 Ada, 3 parsel sayılı 42.018 M2'li alanına sahip taşınmaz üzerine ...Enerjisi Santrali yapımına ilişkin imzalanmış olan 04.01.2016 Tarihli ...
Güneş Enerjisi Santrali Yapım Sözleşmesi'ne konu işin denetimi sırasında ilgili tesis ve ekipmanlarının korunması, iş güvenliğinin sağlanması açısından zaruri ve sözleşme konusu işin ayrılmaz bir parçası olan İstinat duvarı inşaatının yapılmadığını gördüklerini, ilgili eksikliğin giderilmesinin yüklenici firmadan talep edilmiş olunmasına rağmen olumlu bir geri dönüş sağlanmadığını, davacı iş sahibi müvekkili şirketin, yüklenici davalı şirketin herhangi bir geri dönüş yapmaması üzerine,
iş sahası açısından zaruri ve sözleşme konusu işin ayrılmaz bir parçası olan istinat duvarını dava dışı Oğul Zemin ... isimli firmaya 360.000,30 TL bedel ile yaptırmak zorunda kaldığını, davalı yüklenici firmanın sözleşme gereği yapması gereken işin, davacı iş sahibi müvekkili şirket tarafından dava dışı 3. Kişilere yaptırılmak mecburiyetinde kalındığını, haliyle yapılan iş bedeli kadar müvekkili şirketin zarara uğramış olup iş bu istinat duvarı inşaat bedelinin davalı yüklenici firma tarafından karşılanmadığını, sözleşme konusu işin ifası sırasında oluşan eksikliğin ve arızaların anında davalı yüklenici firmaya bildirildiğini,
oluşan eksiklik ve arızanın bazen hiç giderilmediği gibi çoğu zaman sözleşme hükmünde tanınan opsiyon süresinin (Beş gün) aşmak suretiyle giderildiğini, taraflar arasında imzalanan, ... Güneş Enerjisi Santrali Yapım Bakım ve Onarım Sözleşmeleri ve ilgili diğer sözleşmelerin iş sahibi müvekkili şirket tarafından fesih edildiğini ve ilgili durumun davalı yüklenici firmaya ... 52. Noterliği'nin 05 Mart 2021 Tarih ...
Yev sayılı ihtarnamesi ile bildirildiğini, davalı yüklenici şirket ile arasındaki ticari ilişkiyi sonlandıran müvekkili şirketin iş bu tasarrufunda haklı nedenlere sahip olduğunu, davalı yükenici şirketin defalarca sözleşme hükümlerini ihlal ettiğini, sözleşme gereği davalı yüklenici şirket tarafından yapılması gereken işin (istinat duvarı) dava dışı bir üçüncü kişiye yaptırılmak zorunda kalındığını, müvekkili şirketin zarara uğratıldığını, ısrarlı taleplere rağmen ilgili zararın karşılanmadığını,
davalı şirketin bakım ve onarım sözleşmesi gereği edimlerini layıkı ile yerine getirmediğinden sık sık hizmette eksiklik ve arızalar meydana geldiği gibi buna bağlanmış ceza bedellerinin de ödenmediğini, sözleşmelerde yüklenicinin sözleşme konusu işi 3.şahıslara devredemeyeceğinin açıkça hüküm altına alınmış olmasına rağmen davalı şirketin sözleşme konusu işi davacı müvekkili şirketin açık muhalefetine rağmen taşeron şirket kullanmak suretiyle ifa etmekte ısrar ettiğini, sözleşme konusu işi taşerona havale eden davalı yüklenici şirket nezdinde muhatap bulunmakta zorluk yaşandığını,
sözleşme ilişkisinin devamının müvekkili şirket açısından haklı nedenle çekilmez bir durum aldığını, nihayetinde işbu davanın sözleşmelerin ihlalinden kaynaklı zarar tanzimi istemine ilişkin olduğunu, dava konusu ihtilaf ile ilgili dava şartı arabuluculuk kapsamında arabulucuya başvurulduğunu ancak sonuç alınamadığını, imzalamış olduğu sözleşme konusu edimlerini yerine getirmeyen, sık sık unvan değişikliği yapan, bununla yetinmeyip sözleşme imza zamanındaki faaliyet alanını tamamen terk eden davalı şirketin, öncelikle basiretli tacir olmanın gereğinden uzak olduğunu,
davalı şirketin alacaklıları aleyhine malvarlığında tasarrufa girmesinin kuvvetle mühtemel olduğunu, bu nedenlerle davalı şirketin taşınmaz, taşınır malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının gerekirse muhik bir teminat karşılığında ihtiyaten hacizine karar verilmesini talep ettiklerini beyanlarla yüklenici davalı şirket tarafından yapılması gerekirken yapılmayan istinat duvar inşaatı giderine ait 28.11.2016 Tarih, 89 No,179,950,00 TL bedelli, 16.05.2011 Tarih, 94 No,
180,050,30 TL bedelli toplamda 360.000,30 TL'nin iş bu fatura tarihlerinden itibaren işlemiş ve işleyecek değişen oranlarda Avans faizi ile birlikte davalı şirketten tahsili ile müvekkili davacı şirkete ödenmesine, arıza ve iş gücü kayıpları nedeni ile ceza bedeli olarak tahakkuk eden 42.290,82 USD'nin tahakkuk tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek 3095 sayılı yasanın 4-a hükmü uyarınca işleyecek faizi ile birlikte davalı şirketten alınıp davacı müvekkile şirkete ödenmesine,
sözleşmenin fesihi nedeni ile yeni sözleşme yapmak zorunda kalacak müvekkili şirketin uğradığı iş bu zararların karşılığı olmak üzere fazlaya dair talep hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000 TL' nin işlemiş ve işleyecek değişen avans faizi ile birlikte davalı şirketten alınıp davacı müvekkil şirkete ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı şirket üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı - Karşı davalı vekili vermiş olduğu cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; davacının güneş enerjisinden elektrik enerjisi üretmek amacı ile ... ili, ...
İlçesi ile ... ili ... ilçesinde güneş enerji santrali (GES) kurmak amacı ile davalı ile iki ayrı yapım sözleşmesi imzaladığını, yine tarafların inşa edilen enerji santrallerinin bakım ve onarımı için iki ayrı bakım onarım sözleşmesi akdettiğini, inşa sözleşmelerinin imzalanmasından sonra her iki güneş enerji santralinin sözleşmelere uygun inşa edilerek herhangi bir eksiklik olmaksızın davacıya teslim edildiğini, sözleşmelerin ifa ile sonuçlandığını, teslim tarihinden bu güne kadar enerji üretiminin bifiil devam ettiğini, öte yandan bakım onarım sözleşmeleri kapsamında verilen hizmetlerde herhangi bir eksiklik olmamasına rağmen,
edimlerin ifa edilmesine rağmen bakım onarım sözleşmelerinin davacı tarafından tek taraflı feshedildiğini, fesih işleminin hukuka aykırı olduğunu, davalının istinat duvarı inşa etmeyi taahhüt etmediğini, davalının duvar inşa etme yükümlülüğünün bulunmadığını, davacının sözleşmedeki iş güvenliği hükmünden istinat duvarı edimini çıkarmaya çalıştığını, davacı ile davalının ...
İli, ... ilçesinde davacıya bir güneş elektrik santrali inşa etmek hususunda 04.01.2016 tarihli sözleşmeyi imzaladığını, davalının bu sözleşmede davacıya bir istinat duvarı inşa etmeyi taahhüt etmediğini, sözleşmede olmayan bir yükümlülüğün yerine getirilmesinin zorunlu kılınmaya çalışıldığını, taahhüt edilen işin yüksek teknoloji ürünü paneller kullanılarak güneş enerji elektrik enerjisine çevirecek enerji santralinin kurulması ile sınırlı olduğunu, anahtar teslim yapılacak olan işin güneş enerji santralinin inşası olduğunu, taahhüt edilen işin de yapılarak teslim edildiğini,
istinat duvarı inşaatının GES yapım sözleşmesi kapsamında davacının bir yükümlülüğü olan şantiye sahasının santrale uygun, çalışmaya uygun olarak teslim etme yükümlülüğü kapsamında davacının edimi olduğunu, herhangi bir alacak olmamakla birlikte, aksi olasılıkta bu iddia kapsamındaki alacak iddiasının zamanaşımına uğradığını, talebin zamanaşımı nedeni ile de reddedilmesi gerektiğini, davacıya cezai bedeli ödemeyi gerekli kılacak herhangi bir sözleşme ihlalinin ve temerrütün söz konusu olmadığını, iddia edildiği gibi bakım onarım hizmetleri verilmemiş olsaydı davacının elektrik üretiminde bir eksiklik,
gerekli üretimin yapılamaması gibi üretim kaynaklı bir problemin ortaya çıkmış olmasının gerekir olduğunu, ancak davacının üretim performansında böyle bir düşme söz konusu olmadığını, bu hususun GES santralindeki üretim kayıtlarının, davacının santrallerdeki üretim gelirleri ile sabit olacağını, davacının ikinci fesih gerekçesi olarak,
davacı tarafa bakım onarım sözleşmeleri kapsamında verilmeyen ya da eksik verilen bir hizmetin olmadığını, davacının bu yöndeki iddialarının gerçeği yansıtmadığını bakım onarım sözleşmelerindeki edimlerin ifasında davalının bir temerrüdü olmadığı için davacının olmayan bir eksikliği fesih sebebi olarak ileri süremeyeceğini, fesih işleminin haksız olduğunu, bakım onarım sözleşmelerinde taşeron kullanılacağının taraflarca mutabık olduğu hususunun sözleşmenin 4.1.9. maddesinde düzenlendiğini, ayrıca bakım onarım sözleşmelerinin 4.8.4. maddesinde tesislere davacının iş sahibinin izni ile girildiğini,
bu güne kadar taşeronlar aracılığı ile yapılan tüm bakım faaliyetlerine davacının izin verdiğini, bu nedenle bu yöndeki feshin iddiasının da geçersiz olduğunu, dava konusu bakım onarım sözleşmelerinin karşılıklı edimlere havi sözleşmeler olduğunu, bu sözleşmelerin iddia edildiği gibi taraflardan birinin temerrüdü nedeni ile feshin Borçlar Kanunu tarafından usüle bağlandığını, Borçlar Kanunu 123 ve devamı maddelerinde fesih usulünün düzenlendiğini, davacının fesih işlemi hukuken geçersiz olmakla birlikte, aksi olasılıkta dahi davacının Borçlar Kanunu'nda düzenlenen fesih prosedürüne uymadığı için de fesih işleminin geçersiz olduğunu,
bu nedenle de dava konusu ceza bedeli talebi ile fesih nedeni ile uğranılan zararın tazmini talebinin reddini talep ettiklerini, karşı dava dilekçesinde ise; davanın tarafları arasındaki ticari ilişkinin iki farklı sözleşme temeline dayandığını, bunlardan ilkinin GES inşa sözleşmeleri olduğunu, bunun dışında inşa edilen GES'lerin bakım onarımı hususunda karşılıklı anlaşma yapıldığını, bu anlaşmalar kapsamında davalı/karşı davacının bakım onarım hizmetini verdiğini, bu hizmet bedelinin davacı/karşı davalıya fatura ettiğini, bu fatura bedellerinin de bakım onarım sözleşmelerinin 8. maddesi gereği ödenmesi gerektiğini,
sözleşmelerin bu hükümleri gereği verilen ve karşı tarafa fatura edilen hizmet bedellerinden 35.261,10 USD'nin bu güne kadar ödenmediğini, bu alacak miktarının davalı- karşı davacı şirketin ticari kayıtları ile sabit olduğunu, ticari kayıtlar üzerinde yapılacak bilirkişi incelemesi ile bu alacak miktarının tespit edileceğini, öte yandan ödenmeyen bu bedelin içinde davalı karşı davacı tarafından taraflar arasındaki Sözleşmelerin 8. maddesi gereği ... ...
GES'e 2021 yılında verilmiş/verilecek bakım onarım hizmeti için, (6 aylık dönem için kesilebilecekken) ilk 3 aylık dönem göz önünde tutularak düzenlenen 31.03.2021 tarih, ... 00002 sayılı, 2.625,00.USD meblağlı fatura ile ... ...
GES'e 2021 yılında verilmiş/verilecek bakım anarım hizmeti için düzenlenen 31.03.2021 tarih, ... sayılı, 3.750,00.USD meblağlı faturaya haksız yere itiraz edildiğini, itiraz üzerine faturaların bir kez daha noter aracılığı ile tebliğ edilmiş ise de karşı tarafın tekrar itiraz ettiğini, itiraz edilen bu faturaların karşı tarafın imzaladığı ve 8. maddelerinde ödeyeceğini taahhüt ettiği sözleşmelerden doğduğunu, sözleşme hükmü gereği, faturaların düzenlenmesi için hizmetin verilmesinin bir zorunluluk olmadığını, davacı/karşı davalı faturaya karşı itirazlarında hizmet almadıklarını ileri sürmekte ise de;
faturanın ödenmesi için hizmetin alınmasının sözleşmeye göre şart olmadığını, sözleşme hükmü gereği önce fatura bedelinin ödendiğini, kalan altı aylık dönemde hizmet alındığını, kaldı ki hizmetin verilmediği iddiasının da açıklandığı üzere yersiz olduğunu, sözleşme konusu her türlü hizmetin sözleşmeye uygun verildiğini, bu nedenle itirazların haksız olduğunu, itiraza konu fatura bedellerini de ihtiva eden 35.261,10.USD' nin sözleşmenin 8. madde hükmü gereği tespit edilecek temerrüt tarihlerinden itibaren temerrüt faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğini, bu alacak için dava şartı olan arabuluculuk kurumuna başvurulduğunu,
2021/... numaralı dosyadan toplantılar neticesinde 12.05.2021 tarihli anlaşama tutanağı düzenlendiğini, açıklanan nedenlerle asıl davanın reddine, karşı dava yönünden fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, 35.261,10.USD'nin bakım onarım sözleşmelerinin 8.1.3. maddesindeki temerrüt tarihlerinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4a maddesinde tanımını bulan faiz oranı üzerinden hesaplanacak temerrüt faizi ile birlikte karşı davalıdan tahsili ile karşı davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE
Dosya kapsamındaki dava dilekçesi ve ekleri, celp edilen yazı cevapları, alınan raporlar ve dosyanın tümü hep birlikte incelenmiştir. Davacı vekilince dava dilekçesi ekinde, taraflarca imzalanmış sözleşmeler, Arabuluculuk Son Tutanağı, Performans Oranı Garantisi, Teknik şartnameler, İhtarnameler, E-Posta yazışmaları, Faturalar sunulmuştur.
Davacı vekilince dava dilekçesinde talep edilen ihtiyati haciz talebine ilişkin olarak mahkememizce verilen 05/05/2021 tarihli ara karar ile. "Davacı tarafın talebinin, sözleşmenin davalı tarafça ihlali nedenine dayanan tazminat davası olduğu, HMK.nun 389.
Maddesinde " mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkansız hale geleceğinin veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi halinde ihtiyati tedbir kararı verilebilir.".
HMK.nun 390. maddesinde " tedbir talep eden taraf, davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır. " hükümlerinin yer aldığı, ancak davalının sözleşmeyi gereği gibi ifa edip etmediğinin yargılamayı gerektirdiği, bu haliyle ihtiyati haciz koşulları oluşmadığı anlaşılmakla İhtiyati haciz talebinin reddine ..."şeklinde karar verildiği görülmüştür.
Davacı karşı davalı vekilince 27/09/2021 tarihinde sunulan beyan dilekçesi ile ekinde İstinat Duvarı İnşasına İlişkin Fotoğraflar, Gecikme bedeline konu arızalara ilişkin raporlar ve elektronik posta yazışmaları, Gecikme Bedeline İlişkin Hesaplama Cetveli, 23.07.2019 Tarihli Mutabakat Metni, ... 48. Noterliği'nin 28.04.2017 tarih ve ... yev. No'lu ihtarnamesi ve ... 48. Noterliği' nin 18.05.2017 tarih ve ... yev .no'lu ihtarnamesi, Sigorta şirketlerinin vermiş olduğu tekliflerin olduğu görülmüş, mahkememiz kalemince bu deliller klasörlenerek mahkememiz dosyası içerisine kazandırılmıştır.
... Enerji Yatırım Danışmanlık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne, ... ... Enerji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne, ...Sistemleri Mühendislik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne davanın ihbar edildiği görülmüştür.
İhbar olunan ... Enerji Yatırım Danışmanlık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından 01/02/2022 tarihli dilekçe ile davaya karşı beyanda bulunulmuştur.
... ... Enerji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından 23/09/2021 tarihli dilekçe ile ekinde davacı Enerji Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirket ile ... ... A.Ş arasında imzalanan Güneş Enerji Santrali Yapım Kurulum bakım onarım performans garantisi sözleşmelerinden bir suretinin ve taraflar arasında inşa edilen enerji santrallerinin bakım ve onarımı için imzalanan sözleşme içeriği bakım onarım hizmet kayıtlarından birer suret sunulmuştur.
Mahkememizce ... ili ... ilçesi 238 ada, 3 parsel sayılı 42.018 m2 'li alana sahip taşınmazın üzerinden bulunan istinat duvarının mevcut hukuki durumu, tamamlanıp tamamlanmadığı ve işin yapım tarihi itibariyle maliyet bedelinin tespiti için talimat yazılmasına karar verilmiş olup ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce ... talimat sayılı dosyası ile alınan fen bilirkişi raporunda;
"03.06.2022 tarihinde ... 2.Asliye Hukuk Mahkemesi heyeti ile birlikte ... İli ... İlçesi ... Mahallesinde 288 ada 3 nolu olarak belirtilen parsele gelindi. Parselin Güneş enerji sistemleri kurulu taşınmazın olduğu ve taşınmazın etrafının tamamının te örgü ile çevrili olduğu ve tel örtülerin bazı kısımlarının beton istinat duvar üzeri tel örgü olduğu davaya konu olan perde beton duvarların m2 olarak hesaplanması istenilmiş ve zemindeki duvarlar GPS-TR CORS uydu ölçüm aleti ile duvar kotlu eğimli olarak ölçüldü ve ölçüler keşif ölçü krokisinde gösterilmiştir.
Dava konusu ... İli ... İlçesi ... Mahallesinde 288 ada 3 nolu parsel 42.018,08 m2 yüzölçüm ve Tarla ile vasfı ile tescilli parsel olduğu. (Ek Kroki No:1) Parselin güney batı cephesinde olan birinci duvarın ölçümleri neticesice krokide Sarı renkle Boyalı olarak gösterilen duvar 131.25 metre uzunluğunda ve 217.61m2 yüzölçümünde olduğu. (Ek Kroki No:2)
Parselin batı cephesinde olan ikinci duvarın Kroki 3 de 2.duvar olarak gösterilen 74.33metre uzunluğunda ve 177.85m2 yüzölçümünde olduğu. (Ek Kroki No:3
Parselin doğu ve güney cephesinde olan üçüncü duvarın Kroki 4 C-Beton duvar olarak gösterilen 220.84metre uzunluğunda ve 685.27 m2 yüzölçümünde olduğu. (Ek Kroki No:4)
Dava konusu parselin genel görünümü Orto foto üzerindeki konumu ekde gösterilmiştir. (Ek Kroki No:5)..." şeklinde rapor tanzim edilmiştir.
Yine talimat mahkemesince düzenlenen bilirkişi heyeti raporunda;
Dava konusu tespiti istenilen ... ili, ... İlçesi, ... mahallesi, 238 ada, 3 parsel içerisinde güneş enerjisi santrali olduğu ve taşınmazın etrafının tamamının 1,5 m yüksekliğinde beton direkli örgü bahçe teli ile çevrili olduğu ve parsel çevresinin bazı kısımlarında betonarme istinat perde duvarlarının bulunduğu tarafımızdan tespit edilmiştir. Fen bilirkişisinin 14.06.2022 tarihli hazırlamış olduğu raporu ve rapor ekindeki keşif ölçü krokisiyle birlikte yapmış olduğumuz ölçümle ve hesaplama durumuna göre;
A-Davaya konu 238 ada, 3 parsel üzerinde güneş enerjisi santrali kurabilmek için söz konusu parselin tabi zemini yarma dolgu yapılarak tefsiye yapıldığı tespit edilmiştir.
Güneş enerjisi santralinin tesviyeli zemine yerleştirebilmek için yapılan dolgu yapılan yerlerde zemin sıkıştırılması yapıldığı, bu alanlara komşu parsel sınırına beton direkli örgü bahçe teli çekildiği, yarma yapılan alanlara komşu parsel sınırlarına betonarme perde duvarlarının yapılarak üzerine beton direkli bahçe terlinin çekildiği görülmüştür.
Zeminin tesviyesi için yarma yapılan dava konusu 3 parsele komşu 1 ve 3 nolu parseller sınırlarında toprak kaymasının önleyerek komşu parsel ve dava konusu parsel üzerindeki yapıların zarar görmemesi, beton direkli örgü bahçe telinin sağlıklı dikilebilmesi için bu sınırlara betonarme perde duvarlarının yapılmış olduğu tespit edilmiştir.
Yapılan betonarme perde duvarları bir kısmı 60cm x 70 cm, bir kısmı 50 cm x 50 cm temel hatıllarının üzerine yaklaşık 0,5 m ile 3 m yüksekliğinde eğimli haldedir. Yapılan betonarme perde duvarları yerinde yapılan incelemeler ve dosyasında bulunan fotoğraflara göre demir donatılı olarak yapıldığı tespit edilmiş olup 1A yapı sınıfına girmektedir. Buna göre,
1-Davaya konu parselin güney batı cephesinde (keşif ölçü krokisinde 1 İstinat duvarı ile gösterilen) betonarme perde duvarı, 131,25 m uzunluğunda ve temel yüksekliği ile birlikte alanı 217,61 m”'dir. 2021 yılı dava tarihi itibari ile;
Yapının Değeri : Yapı Toplam metre kare x Yıl Yapı Yaklaşık Maliyeti x (1-Yapı Yıpranma Oranı)
Yapının Değeri : 217,61 x 255 x (1-0,06) = 52.161,11 TL
2022 yılı keşif tarihi itibari ile;
Yapının Değeri : Yapı Toplam metre kare x Yıl Yapı Yaklaşık Maliyeti x (1-Yapı Yıpranma Oranı)
Yapının Değeri : 217,61 x 425 x (1-0,06) =86.935,19 TL
2-Davaya konu parselin batı cephesinde (keşif ölçü krokisinde 2 İstinat duvarı ile gösterilen) betonarme perde duvarı, 74,33 m uzunluğunda ve temel yüksekliği ile birlikte alanı 177,85 m?”'dir. 2021 yılı dava tarihi itibari ile;
Yapının Değeri : Yapı Toplam metre kare x Yıl Yapı Yaklaşık Maliyeti x (1-Yapı Yıpranma Oranı)
Yapının Değeri : 177,85 x 255 x (1-0,06) =42.630,64 TL
2022 yılı keşif tarihi itibari ile;
Yapının Değeri : Yapı Toplam metre kare x Yıl Yapı Yaklaşık Maliyeti x (1-Yapı Yıpranma Oram)
Yapının Değeri : 177,85 x 425 x (1-0,06) = 71.051,07 TL
3- Davaya konu parselin doğu ve güney cephesinde (keşif ölçü krokisinde 3.İstinat duvarı ile gösterilen) betonarme perde duvarı, 220,84 m uzunluğunda ve temel yüksekliği ile birlikte alanı 685,27 m”'dir. 2021 yılı dava tarihi itibari ile;
Yapının Değeri : Yapı Toplam metre kare x Yıl Yapı Yaklaşık Maliyeti x (1-Yapı Yıpranma Oranı)
Yapının Değeri : 685,27 x 255 x (1-0,06) =164.259,21 TL
2022 yılı keşif tarihi itibari ile;
Yapının Değeri : Yapı Toplam metre kare x Yıl Yapı Yaklaşık Maliyeti x (1-Yapı Yıpranma Oranı)
Yapının Değeri : 685,27 x 425 x (1-0,06) = 273.765,36 TL” olduğu kanaatindeyiz.
B-Davaya konu parsel üzerinde 04.01.2016 tarihinde işveren ... Enerji Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile yüklenici ... Enerji Anonim Şirket arasındaki ... Güneş Enerjisi yapım sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşmenin maddelerine göre;
1- Sözleşmesinin madde 3.1'e göre, davaya konu parsel üzerinde Yüklenici tarafından 2.438 kWp ... Güneş Enerji Üretim Tesisi kurulması ve Resmi Kabul'e hazır hazır hale getirilerek ve Resmi Kabu”'ün gerçekleşmesini sağlayarak faaliyete geçecek şekliyle Anahtar Teslim iş sahibine teslimidir. ifadesi bulunmaktadır.
2-Sözleşmesinin madde 3.1.3'e göre, davaya konu parsel üzerinde İnşaat işleri ifadesi bulunmaktadır. Bu ifadeye göre yapılan betonarme perde duvarları inşaat işleri kapsamına girmektedir.
3-Sözleşmesinin madde 17.1'e göre, davaya konu parsel üzerinde işlerin yapılacağı yerde bulunacak her türlü fosil, eski para veya antik eşyalar, yapılar ve kalıntılar, jeolojik veya arkeolojik değeri olan buluntular bulunduğunda, bu konudaki ilgili mevzuatın el verdiği ölçü ve şekilde İş Sahibi'nin mutlak malı kabul edilecektir. ifadesi bulunmaktadır. Bu ifadeye göre bahsi geçen unsurlar kazı ve hafriyat işleri neticesinde ortaya çıkmakta olduğundan kazı ve hafriyat işleri içermektedir.
4-Davaya konu parsel üzerinde yapılacak olan ... Güneş Enerjisi üretim tesisi için işveren ile yüklenici arasında 04.01.2016 tarihinde İşe Başlama Tutanağı ve Yer Teslim Tutanağının bulunması, ... uygulamasında 21.04.2021 tarihli hava fotoğrafından parsel üzerinde hafriyat çalışmalarının olduğunu(hafriyat kamyonları olduğu görülmekte) ve hafriyat işlerinin tamamlanmadığı tespit edilmiştir.
5-Davaya konu parsel üzerinde işveren ... Enerji Üretim Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ile yüklenici ... Enerji Anonim Şirket arasındaki ... Güneş Enerjisi Kurulum Enerjisi Santrali Kurulumu Teknik Şartnamesi madde 2.7 göre. Yüklenici tarafından proje sahasının etrafına tel örgü çekilerek santral koruma altına alınacaktır.
Tel örgünün direkleri(toprak üzerine kalan kısım) en az 2 metre yüksekliğinde olacak ve en fazla her 3 metre mesafede bir 9x10 mm beton direk dikilecektir. İfadesi bulunmaktadır.
Bu ifadeye göre zeminin tesviyesi için yarma yapılan dava konusu parsele komşu parseller sınırlarında toprak kaymasının önleyerek komşu parsel ve dava konusu parsel üzerindeki yapıların zarar görmemesi, beton direkli örgü bahçe telinin sağlıklı dikilebilmesi için bu sınırlara işin gerektirdiği fen ve mühendisliğe uygun olarak betonarme perde duvarlarının yapılması gerekmektedir.
Davaya konu parsel üzerinde yapılan hafriyat çalışmalarını, yukarıda madde madde açıklanan taraflar arasında yapılan yapım sözleşmesi, santral kurulum teknik şartnamesi, yer teslim ile işe başlama tutanağı, Google Earth hava fotoğrafına ve dosyasında bulunan tarihli resimlere göre yüklenici firma tarafından yapıldığı ve sorumluluğu altında olduğu kanaatindeyiz..." Talimat bilirkişi heyeti raporu taraf vekillerine ayrı ayrı tebliğ edilmiştir. Taraf vekillerince bilirkişi heyeti raporuna karşı beyan ve itiraz dilekçeleri sunulmuştur.
Mahkememiz 06/04/2023 tarihli celsesinde; mahkememizin 31/03/2022 tarihli duruşmasının 2 numaralı ara kararı, ... 2. ASHM ' den talimat vasıtasıyla aldırılan bilirkişi raporu ve taraf vekillerinin bilirkişi raporuna karşı itirazları ile taraflar arasında akdedilen Güneş Enerjisi Santrali yapım, kurulum, bakım, onarım, performans garantisi sözleşmeleri kapsamında ... İli, ...
İlçesinde yapılan iş ile ilgili olarak davalı- karşı davacının istinat duvarı yapma yükümlülüğü bulunup bulunmadığı, davacı- karşı davalının bu sebeple dava dışı 3. Kişiye yaptırdığı istinat duvarı bedelini davalı- karşı davacıdan talep hakkının doğup doğmadığı, bu talebin zaman aşımına uğrayıp uğramadığı bakım onarım sözleşmeleri kapsamında davalı- karşı davacının bakım onarım işlerinin ifasını zamanında ve gereği gibi yerine getirip getirmediği, dolayısıyla davacı- karşı davalının ceza bedeli taleplerinin yerinde olup olmadığı,
davacı- karşı davalının sözleşmeleri feshinin haklı nedene dayandığının kabul edilmesi durumunda davacı- karşı davalının yeni sözleşme yapmak zorunda kalacağı iddiasına göre talep edebileceği tazminat tutarı, karşı dava açısından taraflar arasında imzalanan sözleşmeler kapsamında fatura edilen hizmet bedelleri nedeniyle davalı- karşı davacının, davacı- karşı davalıdan alacağı bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise miktarı noktalarında bilirkişi heyetinden rapor tanzim edilmesi yoluna gidilmiş, bilirkişiler İnşaat Mühendisi ..., Güneş Enerjisi Alanında Uzman Prof.
Dr...., Sözleşmeler Alanında Uzman ..., Mm ... tarafından düzenlenen bilirkişi heyeti raporunda neticeten;
Davalı/yüklenicinin (karşı davacının) karşı dava tarihi itibariyle, davacı/iş sahibinden (karşı davalıdan) 7.522,50 USD alacağı bulunduğu;
Bu alacağın 4.425,00 USD'lik kısmının, talep gibi, sözleşmelerin 8.1.2 nolu maddesine istinaden, bu alacağı içeren 31.03.2021 tarihli faturanın davacı/iş sahibine (karşı davalıya) gönderildiği tarihten 10 gün sonraki tarihten itibaren işletilecek Döviz Temerrüt Faizi (3095 sayılı Kanun md/a) ile birlikte tahsili gerektiği,
Bu alacağın 3.097,50 USD'lik kısmının, talep gibi, sözleşmelerin 8.1.2 nolu maddesine istinaden, bu alacağı içeren 31.03.2021 tarihli faturanın davacı/iş sahibine (karşı davalıya) gönderildiği tarihten 10 gün sonraki tarihten itibaren işletilecek Döviz Temerrüt Faizi (3095 sayılı Kanun md/4a) ile birlikte tahsili gerektiği..." yönünde hesaplama yapılarak kanaat bildirilmiştir.
Bilirkişi heyeti raporu taraf vekillerine ayrı ayrı tebliğ edilmiştir. Davalı-karşı davacı vekilince, davacı - karşı davalı vekilince ve İhbar olunan İnsas Enerji vekilince bilirkişi raporuna karşı itiraz ve beyan dilekçeleri sunulmuştur.
Mahkememizce de taraf vekillerinin bilirkişi raporuna karşı itiraz ve beyanları değerlendirilmek üzere bilirkişilerden ek rapor aldırılmasına karar verilmiş, düzenlenen bilirkişi heyeti ek raporunda;
1-Tarafların ticari defter ve kayıtlarına kök raporumuzda yer verilmiş olup, mali yönden kök raporda yer alan görüşümüzde herhangi bir değişiklik bulunmamaktadır.
2- Kök raporda “Davacının dava tarihi itibariyle davalıdan, 275.586,15 TL + 49.605,07 KDV = 325.191,65 TL tutarında tazminat alacağı bulunduğu; Bu alacağın, davacının, 18.05.2017 tarihli ihtarnamesini davalıya tebliğ ettiği tarihten 5 gün sonraki tarihten (ihtarnamedeki 5 günlük ödeme süresinden) itibaren işletilecek, Avans Faizi ile birlikte tahsili gerektiği, İhtarnamenin tebliğ şerhine rastlanmadığından, temerrüt tarihinin tespit edilemediği;” Olduğuna dair tespitler yapılmıştı.
Davacı şirket vekilinin bilirkişi raporuna karşı yapmış olduğu beyan ve itiraz dilekçesinde ... 48. Noterliğinin 18.05.2017 tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin tebliğ şerhini ibraz ettiği, ihtarnamenin tebliğ tarihinin 23.05.2017 tarihi olduğu ve davalı yanın 28.05.2017 (5 gün) tarihinde temerrüde düşürüldüğü kanaatine varılmıştır.
Davacı şirketin 325.191,65 TL tutarındaki tazminat alacağı için dava tarihi olan 28.04.2021 tarihi ile temerrüt tarihi olan 28.05.2017 tarihi aralığında talep edebileceği işlemiş faiz miktarı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
FAİZ DETAYI
Başlama Tarihi Bitiş Tarihi Gün Sayısı Oran (%) Tutar 28.05.2017 28.06.2018 397 9,75 34.485,91 29.06.2018 10.10.2019 469 19,5 81.480,55 11.10.2019 20.12.2019 71 18,25 11.544,30 21.12.2019 12.06.2020 175 13,75 21.438,15 13.06.2020 18.12.2020 189 10 16.838,69 19.12.2020 28.04.2021 130 16,75 19.400,13
TOPLAM
185.187,73 Davacı şirketin 325.191,65 TL tutarındaki tazminat alacağı için dava tarihi olan 28.04.2021 tarihi itibariyle talep edebileceği işlemiş faiz miktarı 185.187,73 TL olarak hesaplanmıştır. Nihai Takdir Sayın Mahkemenizae aittir.
IV- GENEL DEĞERLEDİRMELERE YÖNELİK İTİRAZLARIN CEVAPLANMASI
A- DAVACI İTİRAZLARININ CEVAPLANMASI
1) Davacı, Kök Raporumuzun 40-41'inci sayfasında 6 nolu bölümdeki değerlendiremelerimize itiraz olarak; davacının Cezai Şart alacaklarını talep etme hakkını saklı tuttuğunu; kaldı ki sözleşmenin 4.5.4 nolu maddesi hükmüne göre, Cezai Şart alacağını talep etme hakkı saklı tutulmamış olsa bile bu hakkın düşmeyeceğini, beyan etmiştir.
Davacı İtiraz Dilekçesinde (sayfa 17'de), Cezai Şart alacaklarını talep etme hakkını saklı tuttuğunu ispat yönelik olarak “bazı beyanlarının örneklerini” sunmuşsa da, davacının sunduğu bu beyan örneklerinde “Cezai Şart talep etme hakkını saklı tuttuğu” yönünde bir ifadeye rastlanmamış olduğu gibi, “Cezai Şart” ifadesine dahi rastlanmamıştır.
Ayrıca sözleşnenin 4.5.4 nolu maddesi hükmünde, Cezai Şart alacaklarını talep etme hakkı saklı tutulmamış olsa bile davacının Cezai Şart alacaklarını talep etme hakkının düşmeyeceği yönünde bir ifade de yer almamaktadır. Dolayısıyla sözleşmenin ilgili hükmünde, TBK.md.149/f.1'de düzenlenmiş olan “Cezai Şart alacağını saklı tutma yükümlülüğünün” aksinin kararlaştırldığını gösteren bir ibarenin bulunmadığı görülmüştür. Takdiri tamamen Mahkemeye aittir.
Bu nedenlerle davacının söz konusu itirazının yerinde olmadığı kanaatine varılmış olup, takdiri tamamen Mahkemeye aittir.
2) Davacı, Kök Raporumuzun 42-43'üncü sayfasında 9 nolu bölümdeki değerlendirmelerimize itiraz olarak; davalı tarafından sözleşmelerin feshedilmesi suretiyle Bakım Onarım Hizmetlerinin verilmesinin kesilmesi sebebiyle 3.kişiler (başka şirketler) ile anlaşmalar yaptığını ve bu anlaşmalar sonucunda da 10.500 USD + KDV tutarında ödemeler gerçekleştirdiğini, bu ödemelerin davalıdan tahsili gerektiğini, beyan etmiştir.
Davacının, davalı ile aralarındaki Bakım ve Onarım Sözleşmelerini haklı olarak feshetmesinden dolayı davalıdan tazminat alacağına hak kazanması için, 3.kişi ile daha yüksek bedelli bir “Bakım Onarım Sözleşmesi” akdetmiş olması gerekmektedir.
Davacının İtiraz Dilekçesi ekinde sunmuş olduğu Sözleşme Örneği incelendiğinde, davalı ile akdetmiş olduğu ... İli ... İlçesindeki santralin Bakım ve Onarımını konu edinen Sözleşmenin feshedilmesinden sonra, işbu santralin Bakım ve Onarımını konu edilen yeni
İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2021/262, K. 2025/341, 15 Mayıs 2025 tarihli karar · Kaynak: UYAP Emsal Karar Arama