İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/46 K.2024/42

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket, 3996 Sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun hükümlerine göre ... işletme hakkı sahibi olduğunu, davalı ise, işletme hakkı müvekkili şirkette bulunan köprü ve otoyolları kullanmış bulunan gerçek kişi olan tüketici olduğunu, davalı ..., ..., ..., ..., ... plakalı araçları ile 28.06.2019-17.01.2020 tarihleri arasında ücret ödemeksizin, işletme hakkı müvekkili şirkette olan ... ihlalli geçiş gerçekleştirdiğini,

geçiş ücretleri ve bu ücretlere ait 6001 s.k. m.30/5 hükmünün getirdiği yasal cezanın ödenmemesi üzerine icra takibine girişildiğini, davalı ise taraflarına herhangi bir borcu olmadığı, işbu dava konusu takibin hukuki dayanaktan yoksun olduğu gerekçeleriyle icra takibine itiraz ettiğini, bu sebeple davanın kabulü ile ...

9. İcra dairesinin ...esas sayılı dosyasında davalının icra takibine vaki itirazının iptalini ,takibin devamını, icra takibinin geçiş ücreti ve gecikme cezası olmak üzere toplam (361,50 tl) asıl alacak ile bu alacağa takip tarihinden önce işlemiş faiz (32,85 tl) ve kdv (5,91 tl) yönünden takip talebinde gösterilen şartlarla devamını, davalı borçlu tarafından icra takibine haksız bir şekilde itiraz edildiğinden icra takibine konu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere belirlenecek icra inkâr tazminatının davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalıya usulüne uygun olarak tebligat yapılmış davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.

DELİLLER

... 3. Tüketici Mahkemesi'nin ... esas ve ... karar sayılı kararıyla görevsizlik kararı verilen dosyanın Tevzi Bürosunca mahkememize tevzi olunduğu ve mahkememizin 2023/46 Esas numarasına kaydının yapıldığı anlaşıldı.

... Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak Mahkememiz davalısı ... T.C. Kimlik Numaralı ...'in Vergi Usul Kanunu 176. ve 177. Maddeleri gereğince 1. Sınıf tacir olup olmadığı, bilanço usulüne göre defter tutup tutmadığı, tacir mi esnaf mı olduğu, tacir ise hangi defterleri tuttuğu hususunda kayıtlarının çıkartılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

... Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığı'na müzekkere yazılarak Mahkememiz davalısı ... T.C. Kimlik Numaralı ...'in Vergi Usul Kanunu 176. ve 177. Maddeleri gereğince 1. Sınıf tacir olup olmadığı, bilanço usulüne göre defter tutup tutmadığı, tacir mi esnaf mı olduğu, tacir ise hangi defterleri tuttuğu hususunda kayıtlarının çıkartılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

... Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanlığı'na müzekkere yazılarak Mahkememiz davalısı ... T.C. Kimlik Numaralı ...'in Vergi Usul Kanunu 176. ve 177. Maddeleri gereğince 1. Sınıf tacir olup olmadığı, bilanço usulüne göre defter tutup tutmadığı, tacir mi esnaf mı olduğu, tacir ise hangi defterleri tuttuğu hususunda kayıtlarının çıkartılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

... Vergi Dairesi Başkanlığı'na müzekkere yazılarak Mahkememiz davalısı ... T.C. Kimlik Numaralı ...'in Vergi Usul Kanunu 176. ve 177. Maddeleri gereğince 1. Sınıf tacir olup olmadığı, bilanço usulüne göre defter tutup tutmadığı, tacir mi esnaf mı olduğu, tacir ise hangi defterleri tuttuğu hususunda kayıtlarının çıkartılarak mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

... 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak ... esas sayılı dosyasının tüm ekleri ile birlikte UYAP sistemi üzerinden mahkememize gönderilmesi istenilmiştir.

22/06/2023 tarihinde S.M.M.M bilirkişisi vasıtası ile bilirkişi raporu alınmıştır.

GEREKÇE

Dava, ihlalli geçiş sebebiyle başlatılan icra takibinde itirazın iptali istemine ilişkindir.

İcra İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkûm edilir.

İtirazın iptali davalarında dava konusu farklı sebeplere dayanabileceği için görev ve yetki hususu, dava konusunun niteliğine göre HMK ve özel kanunlar çerçevesinde gözetilmesi gerekir.

İtirazın iptali davaları, icra takibine bağlı davalar olup, takibe dayanak belgelere bağlı olarak yargılama yapılır. Yargıtay HGK’nun 11/02/2020 tarih, 2017/19-2076 E. ve 2020/117 K. sayılı ilamında belirtildiği üzere itirazın iptali davaları icra takibine bağlı davalardır. Alacağın varlığının genel hükümlere göre ispatlanması imkânı, takip talebinde yer alan borç sebebinden ve takip dayanağından uzaklaşmak anlamında düşünülmemelidir.

Burada sadece icra mahkemesinin dar yetkisi nedeniyle inceleyemediği delillerin genel mahkemede serbestçe ancak borca bağlı olarak ileri sürülmesi olanağının varlığı söz konusu olmaktadır. Bu sebeple itirazın iptali davalarında alacaklı, takipte dayanmadığı belgeler dışındaki başka belgelere dayanamaz. Bu davaların konusu, icra takibine konu alacağın varlığıdır. Bu yönüyle itirazın iptali davalarının alacak davalarından farklı bir yönü bulunmamaktadır.

Davacı alacaklı yararına icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için davalı borçlunun itirazında haksız olması ve alacağın likit olması gerekir. Alacağın likit olmasından kasıt, alacağın belirlenebilir olmasıdır. Bunun yanında davalı borçlu yararına icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için alacaklının takibinde haksız olması ve kötü niyetli olması gerekir.

Somut olayda takip sebebi ihlalli geçişe dayanmaktadır. Ücretli otoyollardan geçiş sözleşme sorumluluğu doğurmaktadır. Davalı borçlu, ücretli otoyoldan geçerek geçiş ücretini ödeme borcunu yüklenmiş olur.

6001 sayılı Kanun’un 30/5. maddesi “4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.

Bununla birlikte, bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlerden, ödemekle yükümlü oldukları geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin bir katı ceza tahsil edilir.

Ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beşinci günden sonra ise geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte dört katı tutarında ceza, araç sahibine ücret toplama sistemlerinde tanımlı olan bilgiler doğrultusunda, en az on beş gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname, e-devlet bildirimi vb. yöntemlerinden en az biriyle bilgi verilir. Bu tutar genel hükümlere göre tahsil edilir.” şeklindedir.

Aynı maddenin 7. fıkrasına göre geçiş tarihinden itibaren 15 gün içinde geçiş ücretini ödeyen kişiler hakkında ceza uygulanmaz.

İhlalli geçişlere ilişkin açılan davalar hizmet sözleşmesine dayalı bir para alacağına ilişkin olması sebebiyle TBK md. 89 ve HMK md. 10 hükümleri uyarınca yetkili mahkeme belirlenir.

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler uyarınca ücretli otoyollardan geçiş yapan kişiler, geçiş ücretini ödemekle yükümlü olup, ödemenin yapılıp yapılmadığını takip etmek zorundadır. İstanbul BAM 17. HD 2019/105 Esas ve 2022/389 Karar sayılı ilamında “Geçiş esnasında ödeme olmadığında veya HGS veya OGS sisteminden provizyon alınamadığı takdirde gişe çıkışlarındaki bariyerler açılmadığından, davalı ücret ödemeden geçiş yaptığını bilmektedir. OGS ve HGS kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini ödemek zorundadır.” şeklinde karar vererek geçiş yapanların ödeme yapmadığını bildiğini kabul etmiştir.

İcra inkâr tazminatına ilişkin olarak ise Yargıtay 3. HD 2022/3213 Esas ve 2022/5927 Karar sayılı ilamında “…bu nedenle davacı şirketin 6001 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca geçiş ücreti ile kesinleşmiş olan dört katı tutarındaki cezadan ibaret olan alacağını takibe konu ettiği, alacak miktarının belirlenebilir (likit) nitelikte olduğu gözetilerek, alacak miktarının tamamı üzerinden davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken…” şeklinde karar vererek, geçiş ücreti ile cezai bedelin likit olduğunu içtihat etmiştir.

Dava konusu takip dosyasının incelenmesinde; takibin usul ve yasaya uygun olduğu, takipte yapılan itirazın ve açılan işbu davanın süresinde olduğu görülmüştür.

Davalıya ilişkin ... 5. AHM’nin ... Esas sayılı konkordato dosyasının incelenmesinde, davacı şirketin müdahil olduğu, ancak konkordatoya dahil eden alacak ile işbu dava konusu alacağın farklı olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla işbu davada davacının hukuki yararının bulunduğu ve davanın esasının incelenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. ... 5. AHM’nin ... Esas sayılı dosyasında karar verildiği, karar ile birlikte davalı hakkında uygulanan tedbirlerin kaldırıldığı anlaşılmıştır.

Dava konusu ..., ..., ..., ...ve ...plakalı araçların iddia edilen geçiş tarihlerinde davalı adına kayıtlı olduğu anlaşılmıştır. Denetime elverişli 29/08/2023 tarihli bilirkişi raporuna göre, davalının adına kayıtlı araçlar ile 28/06/2019 – 17/01/2020 tarihleri arasında 20 kez ücret ödemeden geçiş yaptığı tespit edilmiştir. Bu ihlalli geçişler sebebiyle davacının 72,30 TL geçiş ücreti ve 289,20 TL cezai bedel alacağının bulunduğu hesaplanmıştır.

Yukarıda açıklanan sebeplerle davanın kısmen kabulüne, takibin 361,50 TL asıl alacak, 32,02 TL işlemiş faiz ve 5,58 TL KDV alacağı üzerinden devamına ve şartları oluşmayan icra inkâr tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır