İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/695 K.2024/476

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı-Borçlunun aleyhine başlatılan icra dosyasında asıl alacak; geçiş ücreti ile geçiş ücretine ek olarak geçiş ücretinin 10 katı tutarındaki ceza eklenerek belirlenmişse de; bahse konu yasa gereği asıl alacak içinde yer alan geçiş ücretine ek ceza 4 katına indirildiğini, dolayısıyla da uyuşmazlık konusu takibe konu alacak miktarında yasa gereği azalma meydana geldiğini,

davalı-borçlu şirket aleyhine başlatılan icra takibinde müvekkilinin şirketin talep ettiği asıl alacağın içinde yer alan gecikme cezaları 7144 sayılı kanunun 18 inci maddesi ile 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün hizmetleri hakkında kanunun 30.maddesinin 5. Fıkrasında yapılan değişiklik nedeniyle 10 katından 4 katına indirildiğini, dolayısıyla da harca esas değer yasaya uyarlandığını, icra takibinden sonra 7144 sayılı Kanunun 18. maddesi ile 6001 sayılı Kanunun 30. maddesinde değişiklik yapılarak uygulanan ceza kat sayısı ondan dörde düşürüldüğünü, müvekkili şirket,

3996 Sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun hükümlerine göre ... nun işletme hakkı sahibi; davalı ise, işletme hakkı müvekkili şirkette bulunan köprü ve otoyolları kullanmış bulunan gerçek kişi olan tacir olduğunu, işletme hakkı müvekkili şirkette bulunan köprü ve otoyollardan geçişler 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 30/5 maddesi kapsamında ücretlendirilmekte ve aynı düzenleme kapsamında ücret ödemeksizin yapılan geçişlerde.

15 günlük sürede geçiş ücretinin ödemesini yapmayan araç maliklerine, geçiş ücretinin dört katı tutarında ceza uygulaması yapıldığını, (BununlaDavalı, ... plakalı araçları ile 07.09.2016 ile 03.08.207 tarihleri arasında ücret ödemeksizin, işletme hakkı müvekkil şirkette olan ...Köprüsü ve bağlı otoyolundan 83 adet ihlalli geçiş gerçekleştirdiğini, İş bu davanın konusunu oluşturan ihlalli geçişlerden doğan müvekkil şirket alacakları, davanın ikamesine binaen, elektronik veri olmaları hasebiyle bir önyazı ekindeki CD/DVD içerisinde sunacağımız dayanak delillerimizden de görüleceğini, davalının ihlalli geçişlere ait tutarları kabul etmediği,

dorse plakasına tahakkuk edilen ihlalli geçiş ücretinin haksız olduğu, ... etiketinde otomatik ödeme talimatı olduğu bahsiyle geçişlerin ihlalli olamayacağı gerekçeleriyle icra takibine itiraz ettiğini, davalı borçlunun, aracına entegre olan bir römork/dorse ile geçiş yapması hasebiyle, aslında tek araç geçişi olduğu,

dorseye ücret tahakkuk ettirilmesinin haksız olduğu iddiasının mesnetsiz olduğunu, Müvekkili kurum ya araca ya da bunun entegre olduğu dorseye ücret tahakkuku yaptığını, müvekkili şirketinin, ücretli bir geçiş noktasının işletmecisi konumunda olduğunu, geçen araç sürücüleri, ücretli geçiş noktasını kullandığında, para karşılığı geçişin sağlandığı bir sözleşme kurulmuş olacağını, müvekkili şirket 20.05.2013 tarihinde ... merkezli olarak kurulmuş olup, takip tarihi itibariyle şirketin merkezi 20.05.2013-09.07.2019 tarihleri arasında ... olduğunu, müvekkili şirket 09.07.2019 tarihinde merkezini İstanbul'a taşıdığını bildirip,

fazlaya ilişkin talepleri saklı kalmak kaydıyla; davanın kabulü ile ....İcra Müdürlüğü'nün 2017/...

Esas sayılı dosyasında davalının icra takibine vaki itirazının iptaline,takibin devamına karar verilmesini, İcra takibinin geçiş ücreti ve gecikme cezası olmak üzere toplam 4.779,55 TL asıl alacak ile bu alacağa takip tarihinden önce işlemiş faiz (304,28 TL) ve KDV (54,77 TL) yönünden takip talebinde gösterilen şartlarla devamına karar verilmesini, davalı borçlu tarafından icra takibine haksız bir şekilde itiraz edildiğinden icra takibine konu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere belirlenecek icra inkâr tazminatının davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini,

yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesine, peşin olarak ödenen yargılama giderleri ve harçlarla tespit edilecek avukatlık vekâlet ücretinin davalı borçludan tahsili ile müvekkilimize verilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış, ancak davaya herhangi bir cevap dilekçesi sunmamıştır.

DELİLLER

Karayolları Genel Müdürlüğü Karayolları Ana Kontrol Merkezi Başmühendisi Birimi'ne müzekkere yazılarak dava tarihi ve devamındaki 15 günlük tarih aralığında tüm gün boyu herhangi bir sistem arızasının bulunup bulunmadığı hususunun bildirilmesi istenilmiştir.

.... Dairesi'ne müzekkere yazılarak 2017/... esas sayılı dosyasının gönderilmesi istenilmiştir.

... 'ne müzekkere yazılarak ihlalli geçişe konu araçların aktif - pasif mülkiyet kayıtlarının gönderilmesi istenilmiştir.

... 'ye müzekkere yazılarak dava konusu geçiş tarihi ve 15 gün sonrasındaki ... kayıtlarının gönderilmesi istenilmiştir.

Davalı hakkında tacir araştırması yapılmıştır.

16/02/2024 tarihinde Karayolu Taşıma Uzmanı vasıtası ile bilirkişi raporu aldırılmıştır.

Yine Mahkememizce aynı bilirkişi tarafından 21/05/2024 tarihinde ek rapor aldırılmıştır.

GEREKÇE

Dava, ihlalli geçiş sebebiyle başlatılan icra takibinde itirazın iptali istemine ilişkindir.

Yargılamanın basit yargılama usulüne tabi olduğu gözetilerek, Yargıtay ... HD’nin 2022/... Esas ve 2023/ ...

Karar sayılı “Şu durumda, taraflarca bildirilen delillerin toplandığı, bu deliller ile dava ve cevap dilekçeleri birlikte değerlendirilerek 6100 sayılı Kanun'un 320 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca dosya üzerinden karar verilmesinin mümkün olduğu, diğer bir anlatımla duruşma açılmadan karar verilmiş olmakla hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiğinden söz edilemeyeceğinden” şeklindeki ilamı uyarınca duruşma açılmadan dosya üzerinden yargılama yapılarak karar verilmiştir.

Tarafların belirttiği deliller toplanmış, dava dilekçesi, tensip zaptı, ara kararlar ve bilirkişi raporları usulüne uygun olarak taraflara tebliğ edilmiş ve beyanda bulunmaları için yasaya uygun olarak süre verilmiştir.

İcra İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkûm edilir.

İtirazın iptali davalarında dava konusu farklı sebeplere dayanabileceği için görev ve yetki hususu, dava konusunun niteliğine göre HMK ve özel kanunlar çerçevesinde gözetilmesi gerekir.

İtirazın iptali davaları, icra takibine bağlı davalar olup, takibe dayanak belgelere bağlı olarak yargılama yapılır. Yargıtay HGK’nun 11/02/2020 tarih, 2017/19-2076 E. ve 2020/117 K. sayılı ilamında belirtildiği üzere itirazın iptali davaları icra takibine bağlı davalardır. Alacağın varlığının genel hükümlere göre ispatlanması imkânı, takip talebinde yer alan borç sebebinden ve takip dayanağından uzaklaşmak anlamında düşünülmemelidir.

Burada sadece icra mahkemesinin dar yetkisi nedeniyle inceleyemediği delillerin genel mahkemede serbestçe ancak borca bağlı olarak ileri sürülmesi olanağının varlığı söz konusu olmaktadır. Bu sebeple itirazın iptali davalarında alacaklı, takipte dayanmadığı belgeler dışındaki başka belgelere dayanamaz. Bu davaların konusu, icra takibine konu alacağın varlığıdır. Bu yönüyle itirazın iptali davalarının alacak davalarından farklı bir yönü bulunmamaktadır.

Davacı alacaklı yararına icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için davalı borçlunun itirazında haksız olması ve alacağın likit olması gerekir. Alacağın likit olmasından kasıt, alacağın belirlenebilir olmasıdır. Bunun yanında davalı borçlu yararına icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için alacaklının takibinde haksız olması ve kötü niyetli olması gerekir.

Somut olayda takip sebebi ihlalli geçişe dayanmaktadır. Ücretli otoyollardan geçiş sözleşme sorumluluğu doğurmaktadır. Davalı borçlu, ücretli otoyoldan geçerek geçiş ücretini ödeme borcunu yüklenmiş olur.

6001 sayılı Kanun’un 30/5. maddesi “4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.

Bununla birlikte, bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlerden, ödemekle yükümlü oldukları geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin bir katı ceza tahsil edilir.

Ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beşinci günden sonra ise geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte dört katı tutarında ceza, araç sahibine ücret toplama sistemlerinde tanımlı olan bilgiler doğrultusunda, en az on beş gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname, e-devlet bildirimi vb. yöntemlerinden en az biriyle bilgi verilir. Bu tutar genel hükümlere göre tahsil edilir.” şeklindedir.

Aynı maddenin 7. fıkrasına göre geçiş tarihinden itibaren 15 gün içinde geçiş ücretini ödeyen kişiler hakkında ceza uygulanmaz.

İhlalli geçişlere ilişkin açılan davalar hizmet sözleşmesine dayalı bir para alacağına ilişkin olması sebebiyle TBK md. 89 ve HMK md. 10 hükümleri uyarınca yetkili mahkeme belirlenir.

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler uyarınca ücretli otoyollardan geçiş yapan kişiler, geçiş ücretini ödemekle yükümlü olup, ödemenin yapılıp yapılmadığını takip etmek zorundadır. İstanbul BAM 17. HD 2019/105 Esas ve 2022/389 Karar sayılı ilamında “Geçiş esnasında ödeme olmadığında veya ... veya ... sisteminden provizyon alınamadığı takdirde gişe çıkışlarındaki bariyerler açılmadığından, davalı ücret ödemeden geçiş yaptığını bilmektedir. ... ve ... kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini ödemek zorundadır.” şeklinde karar vererek geçiş yapanların ödeme yapmadığını bildiğini kabul etmiştir.

İcra inkâr tazminatına ilişkin olarak ise Yargıtay ... HD 2022/ ... Esas ve 2022/ ... Karar sayılı ilamında “…bu nedenle davacı şirketin 6001 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca geçiş ücreti ile kesinleşmiş olan dört katı tutarındaki cezadan ibaret olan alacağını takibe konu ettiği, alacak miktarının belirlenebilir (likit) nitelikte olduğu gözetilerek, alacak miktarının tamamı üzerinden davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken…” şeklinde karar vererek, geçiş ücreti ile cezai bedelin likit olduğunu içtihat etmiştir.

Dava konusu takip dosyasının incelenmesinde takibin usul ve yasaya uygun olduğu, takipte yapılan itirazın ve açılan işbu davanın süresinde olduğu anlaşılmıştır.

Somut olayda davacının iddia ettiği ... plakalı araçların 07/09/2016-03/08/2017 tarihleri arasında davalı adına kayıtlı olduğu görülmüştür. Sunulan geçiş kayıtlarının incelenmesi ile hazırlanan 21/05/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda, araçların belirtilen tarihlerde 75 kere ücret ödemeden geçiş yaptığı tespit edilmiştir. Mahkememizce yapılan araştırma sonucu dava konusu ... ve ... plakalı araçların ... ürünü bulunmadığı, ... ve ... plakalı araçların ise bakiyesinin yetersiz olduğu, otomatik ödeme talimatı olmadığı anlaşılmıştır.

Davacı, dava dilekçesinde 4.779,55 TL asıl alacak, 304,28 TL işlemiş faiz ve 54,77 TL KDV alacağı talep etmişken; 21/05/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda davacının 4.381,00 TL asıl alacak, 310,83 TL işlemiş faiz ve 55,95 TL KDV alacağı bulunduğu hesaplanmıştır. Bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu, usul ve yasaya uygun hazırlandığı kanaatine varılmıştır.

Yukarıda açıklanan sebeplerle davalının adına kayıtlı 4 araç ile davacının işlettiği otoyoldan ücret ödemeden 75 kere geçiş yapması sebebiyle borçlu olduğu anlaşıldığından taleple bağlılık ilkesi gözetilerek davanın kabulüne, alacak likit olduğundan %20 oranında icra inkâr tazminatına karar verilmiştir.

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸