İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/697 K.2025/613

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında 23.08.2022 tarihinde "fotokopi kağıdı" satışına ilişkin Mal Satış Sözleşmesi ve ekli şartnameleri imzalandığını ve sözleşme kapsamında fotokopi kağıtlarının davacı müvekkilinin peşinat ödemesi yapmasından itibaren 10 günlük periyotlarla yükleme limanından gemiye teslim edilmesinin kararlaştırıldığını,

Davalı tarafça 30.08.2022 tarihli proforma faturaya istinaden 01.09.2022 tarihinde davacı müvekkili tarafından davalı şirket yetkilisi Harun Keleş ile yapılan whatsapp yazışması kapsamında 8.000 USD (Amerikan Doları) karşılığı peşinat ödemesi yapıldığını ancak davalı tarafça borç hiç ve gereği gibi ifa edilmediğini, 23.08.2022 tarihli Sözleşmede vade kararlaştırıldığı ve vadede borç yerine getirilmediği için davalının temerrüde düştüğünü ve aradan geçen sürede dikkate alarak 6098 sayılı TBK m.124/b.1 kapsamında müvekkili şirketin ....

Noterliği'nin 12.01.2023 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshettiğini, müvekkili şirketin sözleşmenin geçerliliğine güvenerek fotokopi kağıtlarının satışı için Web Site Tasarımı ve Organizasyon ve Danışmanlık şirketleri ile anlaşma yapıldığını, sözleşmenin hüküm ifade etmemesi ve yerine getirilmemesi yüzünden güveni boşa çıkmış ve müvekkili şirketin Web Site Tasarımı bakımından 14.160,00-TL ve Organizasyon ve Danışmanlık bakımından 14.232,00- TL olmak üzere toplam 28.392,00- TL zarara uğradığını,

ayrıca müvekkili şirketin dönemin rayiçlerine göre başkaca sözleşme yapma fırsatlarını kaçırdığını ve borcun hiç ifa edilmemesinden kaynaklı olarak kar kaybına uğradığını, müvekkili şirketin 13.11.2018 tarihli ticaret sicili gazetesi ... ilan sıra numarası ile unvan değişikliğine giderek eskiden ... A.Ş. olan unvanı ...

Şirketi olarak değiştirdiğini, arabuluculuk görüşmelerinden de sonuç alınamadığını beyanla; davalının 23.08.2022 tarihli Mal Satış Sözleşmesi kapsamında satıcının temerrüdü nedeniyle, 8.000,00-USD peşinat ödemesinin ihtarname tarihinden itibaren TCMB döviz mevduatına işletilen faiz üzerinden aynen iadesine veya fiili ödeme günündeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası efektif döviz satış kuru üzerinden davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

şimdilik 2.852 TL kar kaybı ve kaçırılan sözleşme fırsatı bakımından ihtarname tarihinden itibaren TTK m.1530 gereği ticari temerrüt faizinin değişen oranlardaki faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

yerine getirileceğine inanılan sözleşmenin hüküm ifade etmemesi ve yerine getirilmemesi yüzünden güvenin boşa çıkması dolayısıyla uğranılan zarar olan Web Site Tasarımı bakımından 14.160,00- TL ve Organizasyon ve Danışmanlık bakımından 14.232,00- TL olmak üzere şimdilik toplam 28.392,00- TL'nin ihtarname tarihinden itibaren TTK m.1530 gereği ticari temerrüt faizinin değişen oranlardaki faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekilinin süre uzatım talebinde bulunduğu, talebinin kabul edildiği, ancak verilen ek süreye rağmen davaya süresi içerisinde cevap vermemiş olduğu görülmüştür.

Davalı vekilinin 29/04/2024 tarihli beyan dilekçesinde özetle; öncelikle davacı şirket ile müvekkili şirket arasında yapılan sözleşme uyarınca fatura bedelinin Türk Lirası üzerinden olduğunu, sözleşmenin 5. maddesine göre alıcı sipariş ettiği ürünün %50 bedelini siparişten önce ödeyeceğini geri kalanını ise ürünler teslim limanına geldiğinde banka havalesi yapılacağına ilişkin hüküm konulduğunu, ancak davacı tarafın sözleşme bedelinin %50'si olan 12.355,20-USD'yi ne siparişten önce ödemediği gibi ne de ürünler teslim limanına geldiğinde geriye kalan %50'sini de ödemediğini,

hal böyle olunca davacı tarafın ödeme konusunda güven vermediğinden kendilerine mal teslimi yapılmadığını, aksine sözleşmeye duyulan güven doğrultusunda ürünleri teslim limanına getiren müvekkilinin depolama alanının bulunmaması ve malların ziyan olmaması adına başka bir alıcı ile daha düşük fiyata anlaşarak zarar ettiğini, sözleşmenin 6. maddesine göre ''Teslimat tarihinin gerçekleştiği gün ödemenin yapılmaması ya da eksik yapılması halinde satıcı ürünleri teslim etmeme hakkı bulunmaktadır.

Alıcı tarafça ödemelerin yapılmaması ya da eksik yapılmaması halinde Satıcının uğrayacağı tüm belgeli masraflardan, alıcı sorumlu olacağını peşinen kabul beyan ve taahhüt etmiştir.'' denilerek hüküm kurulduğunu, davacı şirketin dosyaya sunmuş olduğu web sitesi, organizatör firma vb. evraklardan zarara uğradığı iddiasını kabul etmediklerini, karşı tarafça dosyaya sunulan faturaların müvekkili şirketle ne gibi bir illiyet bağı olduğu veya zarar ilişkisinin ispatlanamadığını, müvekkili şirket ile davacı firma arasındaki sözleşmenin sadece kağıt satışından ibaret olduğunu,

davacı firmanın sözleşmeye duyulan güven nedeniyle zarar talebinde bulunduğu iddiasıyla dosyaya sunduğu evrakların müvekkili şirket ile bir ilgisi bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

23.08.2022 tarihli Mal Satış Sözleşmesi ve Şartname örnekleri, Proforma Fatura, Peşinat Ödemesi Dekontu ve Whatsapp Yazışmaları, ... Noterliği'nin 12.01.2023 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ve tebliğ şerhi örneği, Web Site Tasarımı ve Organizasyon ve Danışmanlık hizmetlerine ilişkin fatura örneği, Arabuluculuk Anlaşamama Son Tutanak örneği, Ünvan Değişikliğine İlişkin Ticaret Sicil Gazetesi örneğinin dosyamız arasında olduğu görülmüştür.

Mahkememizin 06/03/2024 tarihli celsesinin 6 nolu ara kararı gereğince dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti 01/06/2024 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;

"Davacının 2022 ve 2023 yılları ticari defterlerinin usulüne uygun bulunduğu ve davacının davalıya 01.09.2022 tarihinde yevmiye defterinin ... sayfa ve ... madde numarası ile verilen avans olarak 146.000,00 TL ödeme yaptığı müşahede edildiği,

İade Borcu Bakımından, davacının davalıya ödemiş olduğu, 8.000,00 USD'nin iadesini talep edebileceği,

Fiili Zarar Bakımından, dosyaya sunulan belgelere bakıldığında, davacının satım sözleşmesinin süresi için ifa edilmemesi sebebiyle, üyelik, etkinlik, ziyaret ve web tasarım bedellerine ilişkin toplam 28.392,00 TL’lik fatura sunduğu, fakat dosyadaki mevcut verilerle faturadaki 3. kişilerden alınan hizmetlerin satım sözleşmesi ile illiyet bağının kurulamadığı,

Bununla beraber Mahkemece davacının malvarlığı aktifinden çıkan bu değerlerin sözleşme ile illiyet bağının olduğunun kabulü halinde, davacının davalıdan fiili zararı kapsamında ilgili tutarı talep edebileceği,

Yoksun Kalınan Kar Bakımından, davacının sözleşmeyi feshettiği tarihten sonra sözleşme kapsamındaki malları 3. kişilerden daha yüksek bedelle tahsil ettiği ve bu kapsamda zararının doğduğuna dair dosya içerisinde bir evraka rastlanılmadığından somut yönteme göre bir hesaplama yapılamadığı

Toptan kağıt sektöründe sözleşmenin fesih tarihine göre toptan A4 kağıt satışlarının birim fiyatı ile ilgili heyetin uzmanlığı bulunmadığından soyut yönteme göre zarar doğup doğmadığının tespit edilemediği" yönünde rapor tanzim ettikleri görülmüştür.

Mahkememizin 03/07/2024 tarihli celsesinin 1 nolu ara kararı gereğince taraf vekillerinin itirazları doğrultusunda ek rapor alınmasına, heyete kağıt sektöründe uzman bilirkişinin eklenilmesine karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti 15/09/2024 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak; "Borçlu temerrüdü, fiili zarar kapsamında kök rapordaki görüşlerle bağlı kalındığı, Yoksun Kalınan Kar Bakımından, satışa konu ... A Marka A4 Kağıtların KDV dahil birim fiyatlarının 85,00 TL olduğu nazara alındığında, 641.097,60 TL zararın oluştuğu" yönünde ek rapor tanzim edildiği görülmüştür.

Mahkememizin 04/12/2024 tarihli celsesinin 1 nolu ara kararı gereğince davalı vekilinin rapora itirazları değerlendirilmek üzere hesaplama uzmanı ve sektör bilirkişisinden ek rapor aldırılmasına karar verildiği, bilirkişilerin 18/02/2025 tarihli ek raporunda sonuç ve özet olarak; "Borçlu temerrüdü, fiili zarar kapsamında kök rapordaki görüşlerle bağlı kalındığı, Yoksun Kalınan Kar Bakımından, İade borcu döviz cinsinden gerçekleştirildiğinden, iade edilen tutar bakımından yoksun kalınan zararın oluşmadığı, kalan tutar için yoksun kalınan zararın 512.600,00 TL olduğu" yönünde ek rapor tanzim edildiği görülmüştür.

Mahkememizin 19/03/2025 tarihli celsesinin 2 nolu ara kararı gereğince davalı vekilinin ek rapora itirazları dikkate alınmak suretiyle, ayrıca sözleşme tarihi, fesih tarih ve dava tarihi nazara alınarak seçenekli hesaplama yapılması hususunda kağıt sektör bilirkişisinden ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, bilirkişinin 15/07/2025 tarihli raporunda seçenekli hesaplama yapmış olduğu görülmüştür.

GEREKÇE

Dava; taraflar arasındaki mal satış sözleşmesinden kaynaklanan alacak ve kar kaybı nedeniyle uğranılan zararın tazmini talebine ilişkindir.

Davacının davasını 8.000,00 USD peşinat bedeli alacağı, 2.852,00 TL kar kaybı ve 28.392,00 TL masraf olmak üzere toplam 259.404,00 TL üzerinden açtığı, 18/02/2025 tarihli bilirkişi ek raporu sonrasında 2.852,00 TL olan yoksun kalınan kar talebini 512.600,00 TL'ye ıslah ettiği, ıslah harcının yatırıldığı, ıslah dilekçesinin bir örneğinin davalı tarafa tebliğ edildiği görülmüştür.

TBK'nın 117 maddesine göre, muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.

Borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse, bu günün geçmesiyle; haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur.

TBK'nın 213/2. ve 3.maddelerinde zararın hesaplanması yönünde somut hesaplama yöntemi ile soyut hesaplama yöntemi düzenlenmiştir. Hem soyut hem de somut hesaplama yöntemlerinin her ikisi de hesaplama yöntemi olarak fark teorisine dayanmaktadır (Fikret Eren, s:75). Somut hesaplama yönteminin uygulanabilmesi için alıcının mutlaka ikame bir satış sözleşmesi yapması gerekir.

Somut yönteme göre satıcı borcunu ifa etmezse alıcı, satış bedeli ile kendisine devredilmeyen yerine bir başkasını satın almak için dürüstlük kuralına uygun olarak ödediği bedel arasındaki farka göre hesaplanacak zararın giderilmesini isteyebilir (TBK. m. 213/2). İkinci hesaplama yöntemi soyut yöntemdir.

Zararın bu yönteme göre hesaplanması için satılan malın borsada kayıtlı veya pazardan satılan dolayısıyla borsa veya piyasa fiyatı bulunan bir mal olması gerekir (Fikret Eren, s:76-77). Bu yönteme göre zarar, satılan borsada kayıtlı veya piyasa fiyatı bulunan mallardan ise alıcının onun yerine bir başkasını satın alma zorunda olmaksızın satış bedeli ile belirlenmiş ifa günündeki piyasa fiyatı arasındaki farka göre hesaplanacak zarardır.(TBK. m. 213/3)

Mahkememizce yapılan yargılama, taraf iddia ve savunmaları, alınan bilirkişi raporu ve ek raporları ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında 23.08.2022 tarihli satım sözleşmesine binaen davalı tarafından 01.09.2022 tarihinde 7.800 paket A4 kağıdı için toplam 24.092,64 USD bedelli Proforma fatura düzenlendiği, bu faturaya göre 8.000 USD’nin peşin ödeneceği, kalan bakiyenin ise ürünler Türkiye gümrük sahasına geldiğinde ve millileştirme yapıldıktan sonra teslimat öncesi ödeneceği; davacının proforma faturanın düzenlendiği tarihte peşin ödeme tutarını davalıya ödediği, bu

tarihten sonra mallar gümrüğe geldikten sonra kalan bakiyenin ödenmesi için davacıya bildirimde bulunulduğuna dair dosya içerisinde bir evraka rastlanmadığı, edim silsilesi içinde malların gümrüğe gelmesi akabinde davacı alıcıya bildirimde bulunmadan davacının kalan

bakiye için ödeme borcunun muaccel olmayacağı, bu durumda davacı alıcının satıcıya ilave bir süre vermeden sözleşmeden dönebileceği, dönme hakkının kullanılması ile tarafların aldıklarını iade borçları ile birlikte, satıcının

temerrüde düşmekte kusurlu olmadığını ortaya koyamaması durumunda, alıcının menfi

zararlarını da talep edebileceği kanaatine varılmış olup; davacının proforma faturanın düzenlendiği tarihte peşin ödeme tutarını davalıya ödediği; davacının 2022 ve 2023 yılları ticari defterlerinin usulüne uygun bulunduğu ve davacının davalıya 01.09.2022 tarihinde yevmiye defterinin 0324 sayfa ve 1879 madde numarası ile verilen avans olarak 146.000,00 TL ödeme yaptığının mali bilirkişi tarafından tespit edildiği, davacının davalıya ödemiş olduğu, 8.000,00 USD'nin iadesini talep edebileceği;

yine taraflar arasındaki satışa konu ürünlerin yerine ikame ürünün davacı tarafça başkaca bir firmadan satın alınmadığına dair 02/04/2025 tarihli beyan sunulduğu, bu halde soyut hesaplama yöntemine göre değerlendirme yapmak gerektiği, toptan kağıt sektöründe sözleşmenin fesih tarihi olan 17/01/2023 tarihinde 80 gr A4 Fotokopi Kağıdı (1 Paket / 500 Yaprak) ...

A Marka A4 Kağıt satışlarının birim fiyatı ortalama 85,00 TL olarak kabul edilebileceği sektör bilirkişisi tarafından tespit edilmiş olup, davacı tarafından davalıya gönderilen .... Noterliği'nin 12.01.2023 tarihli 00246 yevmiye numaralı ihtarnamenin davalı tarafa 17/01/2023 tarihinde tebliğ edildiği, ihtarnamede karşı tarafa süre verilmediği, böylece 18/01/2023 tarihinde temerrüdün gerçekleştiği, dosya kapsamından satıcının

temerrüde düşmekte kusurlu olmadığını ispatlayamadığı anlaşılmakla;

*Davacı tarafça sözleşmeye ilişkin ödenen 8.000 USD'nin 18/01/2023 olan temerrüt tarihinden itibaren iadesinin gerektiği,

*Kar kaybı bedeli yönünden ise;

"Fesih tarihi (17.01.2023) dikkate alındığında,

Kağıt birim fiyatı = güncel fiyat (85,00 TL / dolar kuru (18,8 TL) = 4,52 USD

Toplam kağıt fiyatı = 7.800 x 4,52 = 35.256 USD" olup,

"Sözleşme tarihi dikkate alındığında,

01.09.2022 tarihinde proforma fatura tarihi itibari ile kağıt birim fiyatı;

24.092,64 USD / 7.800 paket = 3,09 USD" olarak teknik bilirkişi tarafından hesaplanmıştır.

"Kar kaybı yönünden meydana gelen zarar ise;

( 35.256 USD - 24.092,64 USD = 11.163,36 USD ) x 18,8 (fesih tarihi usd kuru) = 209.871,16 TL" olarak mahkememizce resen hesaplanmış, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

*Davacının web site tasarımı ile organizasyon ve danışmanlık hizmeti sebebiyle ödediği bedellerin tahsili talebinin ise, taraflar arasında akdedilen sözleşme ile talep edilen hizmet bedelleri arasında illiyet bağı kurulamadığından reddine karar vermek gerekmiştir.

HUAK 18/A-(13) ''Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.

İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır." ve (14).

Fıkrası: "Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır." hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak Arabuluculuk Dava Şartı Dosya No: 2023/... sayılı dosyasından arabulucuya 3.120,00-TL tarife bedeli üzerinden kesilen serbest meslek makbuzu doğrultusunda ödeme yapıldığı ve davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verildiği gözetilerek;

taraflar aleyhine ret ve kabul oranına göre arabuluculuk ücretine hükmedilmesi gerektiği anlaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

YARGILAMA GİDERLERİ HARÇ BEYANI

269,85 TL BAŞVURMA HARCI 4.429,98 TL PEŞİN HARÇ 4.429,98 TL PEŞİN HARÇ 8.705,23 TL TAMAMLAMA HARCI 8.705,23 TL TAMAMLAMA HARCI + 16.852,27 TL EKSİK HARÇ 162,50 TL TEBLİGAT ÜCRETİ 29.987,48 TL KARAR VE İLAM HARCI 16.000,00 TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ

+ 99,20 TL VEKALET HARCI

29.666,76 TL TOPLAM