İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/709 K.2025/182

Mahkememizde görülmekte olan itirazın iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının, taraflar arasında imzalanan 01.03.2020 tarihli Alt Franchise sözleşmesine aykırı davranışlarda bulunduğunu, işyerini sözleşmeye aykırı olarak kapattığını, bu aykırılıkların giderilmesi ve işyerinin açılması hususunun görüşüldüğünü ancak görüşmelerin sonuçsuz kalması üzerine katkı bedeli ile cezai şart bedelinin tahsili için ilamsız icra yoluyla icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından takibe itiraz edildiğini, taraflar arasında kendi içinde özel bir knowhow'a sahip, bakkal/market iciri oluşturulması amacı ile ...

Alt Franchise Sözleşmesi akdedildiğini, gerek davacı şirket gerekse de sözleşmede ... olarak yer alan şirketin sözleşme koşullarına uygun davrandığı yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve özellikle davalının işyeri için yatırım bedelini sözleşmede belirtilen şekilde ve zamanda ödediğini ancak davalının sözleşmeye aykırı edimlerde bulunduğunu, işbu sözleşme kapsamında, davalının sözleşmenin özellikle 7.maddesinde yer alan işyerinin özellikle belirlenen saatlerde açık tutulması ve faaliyetlerin kısıtlı yürütülmemesi yükümlülüklerine aykırı davranmaya başladığını,

en nihayetinde işyerini sözleşmeye aykırı olarak tamamen kapattığını ve faaliyetlerine son verdiğini, işbu durumun ....

Noterliği 11.08.2023 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davalıya ihtar edildiğini, ihtarname ile kendisine verilen mehil zarfında sözleşmeye aykırılığı gidermesinin istendiğini, davalının ilgili ihtarname gereklerini yerine getirmemesi akabinde de davacı şirketin sözleşmenin ...'ni Feshi başlıklı 12. Maddesi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı feshetme hakkı doğduğunu ve ....

Noterliği 06.09.2023 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname ile sözleşmenin feshedildiği ve icra takibine konu edilen katkı bedeli ile cezai şart bedellerinin ödenmesi gerektiğinin davalı tarafa ihtar edildiğini, her iki ihtarnamenin de davalının ikamet adreslerine tebliğ edildiğini ancak işyeri adreslerinde taşınmış ibaresi ile iade edilmiş olup işyerinin kapalı olduğunun tespit edildiğini, davacı tarafından davalıya ödenen KDV hariç 42.178,91-TL katkı bedeli ile Teminat ve Cezai şart başlıklı 13. Maddesinde yer alan 90.000,00-TL cezai şart bedelini talep etme hakkı doğduğunu ve alacağın tahsili amacıyla ....

İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası ile ilamsız takip yoluna başvurulduğunu beyanla; davanın kabulü ile itirazın iptalini ve takibin devamını, %20'den az olmamak üzere tazminat ile cezalandırılmasını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının işletmesini işbu sözleşmeye bağlı olarak, çalışma günü ve saatlerine bağlılık göstererek işlettiğini, daha çok alkol ve sigara satışlarının yoğun olduğu markette hareketli olan yaz sezonunun bitmesine rağmen kış aylarında dahi kendisinden istenen saat aralıklarını aşacak şekilde dükkanı açık tuttuğunu, davalı ticari faaliyetlerine devam ettiği halde ....

Noterliği 11.08.2023 tarihli ve ... yevmiye no.lu ihtarname ile çalışma günü ve saatlerine aykırı şekilde dükkanın kapalı tutulduğu gerekçesi ile sözleşmeye aykırılığın giderilmesinin kendisine ihtar edildiğini, bunun üzerine ...

Şirket Grubunun bölge sorumluları ile irtibata geçen davalı ihtarın sebebini sorduğunda şirket bünyesinde herhangi bir sorun olmadığını, işyerini işletmeye devam edebileceğini kendisine söylediğini, bunun üzerine davalının ihtara cevap vermediğini ancak ticari faaliyetlerine devam ettiğini, haklı fesih yapılmadan önce davalının ticari faaliyetlerine devam edip etmediğinin davacı şirketçe tespit edilmediğini, ticari defterlerin ve markete ait fatura ve sipariş formları incelendiğinde davalıya çekilen ihtarnamelerin öncesinde ve sonrasında da ilgili işletmenin faaliyette olduğunun tespit edileceğini,

davalı şirketin herhangi bir savunmasının alınmadığını beyanla; davanın esastan reddini, takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Arabuluculuk son tutanak örneği, ... Alt Franchise Sözleşmesi örneği, .... Noterliğinin 11/08/2023 tarih ve ... yevmiye numaralı, 06/09/2023 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname örnekleri, ... Ticaret Sicil Müdürlüğü, Esnaf ve Sanatkarlar Odaları birliği ve Vergi Dairesine yazılan müzekkere cevaplarının dosyamız arasında olduğu görülmüştür.

Mahkememizin 06/03/2024 tarihli celsesinin 7 nolu ara kararı gereğince tarafların davaya konu ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için inceleme günü verildiği, davalı tarafın inceleme gün ve saatinden haberdar olduğu halde mazeretsiz olarak katılmadığı, davacı tarafın hazır olduğu, bilirkişi heyeti 27/05/2024 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;

"Davacı tarafından, davalı aleyhine, ....İcra Dairesi ... esas sayılı dosyası ile, 26.09.2023 tarihinde 42.178,91.TL Katkı Payı İadesi ve 90.000,00.TL Cezai Şart Alacağı olmak üzere toplam 132.178,91.TL tutarında ilamsız takip yolu icra takibi başlatıldığı, davalı tarafından 02.10.2023 tarihinde itiraz edilerek durdurulduğu, taraflar arasındaki ilişkinin, 01.03.2020 imza tarihli “...

Alt Franchise Sözleşmesi” başlıklı sözleşmeye dayandığı, sözleşme taraflarının, davacı ... ve Dağ. Tic. A.Ş. (Franchise Veren) dava dışı ... Turizm Tic. Ltd. Şti. (...) ile davalı ...

(Franchise Alan) olduğu, usul yönünden incelenen davacıya ait 2020-2021-2022-2023 dönemi yasal defterlerinin e-defter olarak tutulduğu, beratlarının zamanında ve usulüne uygun oluşturulduğu, fiziki tutulan envanter defteri, açılış noter onayının, usulüne uygun ve zamanında yaptırıldığı, davalının, mahkeme tarafından belirlenmiş inceleme gününde incelemeye gelmediği ve yerinde inceleme talebinde bulunmadığı, öte yandan davalının, ... ilinde esnaf olarak faaliyetini sürdürdüğü, gerçek kişi tacir kaydının olmadığı,

Hesap ve kayıt yönünden incelenen davacı yasal defterlerinde, davalıyla alakalı herhangi bir kayıt veya hesap bulunmadığı fakat davacının incelemeye sunmuş olduğu faturalardan anlaşıldığı üzere, davacının, dolaylı olarak, dava dışı firmalar vasıtasıyla, davalıya 42.178,91.TL tutarında işletme katkı payı sağladığı, Davacı yanın sözleşmeyi haklı nedenle feshedip etmediğinin takdirinin Mahkemeye ait olduğu, feshin haklı nedene dayandığı sonucuna varılması durumunda, bu nedenle takipte belirtilen 42.178,91.TL Katkı Payı İadesi ve 90.000,00.TL Cezai Şart Alacağı olmak üzere toplam 132.178,91.TL'yi talep edebileceği" yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.

Mahkememizin 03/07/2024 tarihli celsesinin 1 nolu ara kararı gereğince; tarafların tanıklarının dinlenilmesine karar verildiği, davacı tanıklarının dinlenilmesi hususunda ... Asliye Hukuk Mahkemesine (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) talimat yazıldığı, davacı tanığı ...'ün. "Ben ... Satış ve Dağıtım AŞ'de çalışıyorum. Bizim de davacı şirket ile bayilik sözleşmemiz vardır. Davalıyı tanırım. Sorumlu olduğu bölge temsilcisiydim. ... Köyünde market işletiyordu.

Davacı ile davalı arasındaki sözleşme benden önce yapılmış bir sözleşmeydi. Sözleşme kapsamında davacı şirket üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmiştir. Yatırım, raf, tabela, dolap gibi malzemeleri temin etmek davacı şirketin sorumluluğundadır. Sözleşme yapılan herkes ile sözleşme doğrultusunda işlem yapılmaktadır. ...

Hanım ile yapılan sözleşme benden önce yapıldığı için sözleşme içeriğini tam olarak hatırlamıyorum ancak sözleşme kapsamında davacı firmanın üzerine düşen sorumluluklarını yerine getirdiğini biliyorum. Davacı firma tarafından raf, tabela, dolap gibi malzemeler temin edilmişti, ayrıca satması için ürün de verildiğini biliyorum. Ancak davalı sözleşme süresi sona ermeden marketini kapatmıştır. Sözleşme süresi 3 ila 5 yıl arasında değişmektedir.

Davalının sözleşme içeriğini tam olarak hatırlayamadığım için süresini tam hatırlamıyorum. Her nokta için bu süre değişmektedir. Davalı 2023 yılında marketi kapatarak faaliyetini sonlandırmıştır. Sözleşme içeriğinde cezai şart belirlenir, cezai şart kısmını ... şirketi belirler. Bu şirket ... grubuna bağlıdır. Bu nedenle cezai şarta ilişkin bizim bilgimiz yoktur. Diğer tanık ... bizim dağıtımcımızdır. Adresine ilişkin bilgim yoktur.

Halen bizim şirket bünyesinde çalışmaktadır." şeklinde,

Davalı tanığı ...'ın. "Ben davalının eşi olurum. Bizim tekel büfemiz vardı. Ben sözleşme yapılırken yanlarında değildim. ... Köyünde market açınca Kepez'deki tekel büfesini kapattık. ... Köyündeki yer açılırken eşim davacı şirket ile sözleşmeyi yapmış ancak dediğim gibi ben bu sözleşme yapılırken yanlarında değildim. Eşim tek başına açacaktı ancak daha sonra sözleşme doğrultusunda davacı şirket ile birlikte ... Köyündeki marketi açtı.

Davacı şirket tarafından sözleşme kapsamında eşime ödeme yapılıp yapılmadığını bilmiyorum. Para olarak bir ödeme yapılmadı diye biliyorum. Sadece raf vb kurulum malzemeleri verildi. Satmak için davacı tarafça malzeme verilmedi. Masa, sandalye, raf gibi malzemeler verildi. Sözleşme kapsamında nakit ödeme yapılmayacaktı diye biliyorum.

Sözleşmenin içeriğini tam olarak bilmediğim için davacı şirket tarafından malzeme dışında eşime para ya da satmak için ürün verilip verilmeyeceğini bilmiyorum. Dediğim gibi sözleşmenin içeriğine hakim değildim. ... Köyünde bizden sonra başka işyerleri daha açıldı, bu arada eşim rahatsızlandı, bu işlerle ilgilenemeyeceği için marketi kapatmak zorunda kaldı. Marketi hatırladığım kadarıyla yaklaşık iki sene önce kadar kapattı. Tam tarihini hatırlayamıyorum.

Sözleşmede belirtilen cezai şarta ilişkin benim bir bilgim yoktur ancak eşimin belki bilgisi vardır." şeklinde beyanda bulundukları görülmüştür.

GEREKÇE

Dava; Alt Franchise Sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart alacağı ve katkı bedeli iadesinin tahsili amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

....İcra Dairesi ... Esas sayılı dosya örneği tetkikinden; Davacı ... tarafından, davalı ... aleyhine, 42.178,91 Katkı Bedeli İadesi ve 90.000,00.TL Cezai Şart Alacağı olmak üzere toplam 132.178,91.TL tutarında icra takibi başlatıldığı, düzenlenen İlamsız Takiplerde Ödeme Emrinin (Örnek No:7) davalıya 02.10.2023 tarihinde tebliğ edildiği ve ödeme emrinde; alacağın tahsil tarihine kadar %9 faizi ile tahsili talep edildiği, davalının takibe 02.10.2023 tarihinde itiraz ettiği, itirazın süresinde olduğu ve takibin durdurulmuş olduğu görülmüştür.

01.03.2020 imza tarihli “... Alt Franchise Sözleşmesi” incelendiğinde; sözleşme taraflarının, davacı ... ve Dağ. Tic. A.Ş. (Franchise Veren) dava dışı ... Turizm Tic. Ltd. Şti. (...) ile davalı ...

(Franchise Alan) olduğu, davaya ve icra takibine konu edilen işletme katkı payı hususunun sözleşmenin (11.1.2) maddesinde yer aldığı söz konusu madde incelendiğinde, davalıya dekorasyon harcamaları için 18.671,13.TL, işyerinin alt yapı harcamaları için 15.750,78.TL nakit bazlı katkı adı altında 7.757,00.TL olmak üzere toplam 42.178,91.TL nakdi veya benzeri destekte bulunulacağı taahhüt edilmiştir.

Davaya ve icra takibine konu edilen Cezai Şart ile ilgili hükmünün ise, sözleşmenin (13.1) maddesinde yer aldığı ve söz konusu madde incelendiğinde, davalıdan kaynaklanan yükümlülüklerine aykırı ve davranışları nedeniyle sözleşmenin feshine sebep olması halinde mevcut zarar ve ziyandan farklı olarak ayrıca davalının 90.000,00.TL tutarında cezai şart bedeli ödeyeceğinin belirtildiği tespit edilmiştir.

Davacı tarafından davalıya keşide edilen ....Noterliği 11.08.2023 tarih ... no.lu ve 06.09.2023 tarih ... no.lu ihtarnamelerinde özetle; taraflar arasında akdedilen ... Alt Franchise Sözleşmesinin davalı tarafından üzerine aldığı yükümlülükleri yerine getirmediği, sözleşmeye aykırı davranışlarda bulunduğu, davalının, işyerini hiç açmamaya başladığı ve uzun süre tamamen kapattığı” belirtilmiştir. Sözleşmeden kaynaklanan haklar sebebiyle 42.178,91.TL+KDV katkı bedeli ile 90.000,00.TL cezai şart bedelinin tahsili için hukuki yollara başvurulacağı, sözleşmenin davacı tarafından haklı nedenle feshedileceği, belirtilmiştir.

Taraflar arasındaki hukuki uyuşmazlık 01.03.2020 tarihli ... Alt Franchise Sözleşmesi'nden kaynaklanmaktadır. Davacı yan ilgili sözleşmenin taraflarınca haklı nedenle sona erdirildiğini beyan ederek davalı yana ödemiş olduğu tutarlar ile cezai şartı talep etmektedir. Davalı yan ise davacının sözleşmeden doğan edimlerini yerine getirmediğini, bu nedenle sözleşmeden doğan tarafına ait bir borç bulunmadığından haksız takibin durdurulmasını talep etmiştir.

Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 11.1.2. maddesinde “... ve/veya işyerine açılış desteği adı altında, ticari faaliyetlerine katkı amacı ile ve bir defaya mahsus olmak üzere, ...'nin onayı doğrultusunda nakdi veya benzeri destekte bulunacaktır. ... ve/veya ... tarafından yapılan veya yapılacak katkı ve destek.

“Dekorasyon Harcamaları (Raf, stand vb.) için 18.671,13 TL, İşyerinin Alt Yapı Harcamaları (Boya, badana, döşeme, elektrik/su tesisatı vb.) için 15.750,78 TL, Nakit bazlı katkı adı altında 7.757,00 TL ile işletmenin ticari faaliyetlerine destek olmak için işletme sermayesi veya başkaca adlar altında ek katkılar da dahil olmak üzere toplam 42.178,91 TL'ye karşılık gelmektedir.” denilmektedir.

Sözleşmenin 13.1. maddesinde ise “..., ...'den kaynaklanan yükümlülüklerine aykırı eylem ve davranışları nedeniyle ...'nin feshine sebep olduğu takdirde, mevcut zarar ve ziyandan farklı olarak ayrıca 90.000 TL tutarında bir cezai şart bedeli ödeyeceğini, ve işbu bedelden herhangi bir tenkisin konusu olmayacağını da ayrıca kabul ve beyan eder.” şeklinde bir düzenleme yer aldığı görülmektedir.

Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafından, davalı aleyhine ....İcra Dairesi ...

Esas sayılı dosyası ile 42.178,91.TL Katkı Payı İadesi ve 90.000,00.TL Cezai Şart Alacağı olmak üzere toplam 132.178,91.TL tutarında icra takibi başlatıldığı, davalı tarafından 02.10.2023 tarihinde itiraz edilerek takibin durdurulduğu ve mahkememizdeki işbu itirazın iptali davası açılmış olup, taraflar arasındaki ilişkinin, 01.03.2020 imza tarihli “... Alt Franchise Sözleşmesi” başlıklı sözleşmeye dayandığı, sözleşme taraflarının, davacı ... ve Dağ. Tic. A.Ş.

(Franchise Veren) dava dışı ... Turizm Tic. Ltd. Şti. (...) ile davalı ...

(Franchise Alan) olduğu, davacıya ait 2020-2021-2022-2023 dönemi yasal defterlerinin e-defter olarak tutulduğu, beratlarının zamanında ve usulüne uygun oluşturulduğu, fiziki tutulan envanter defteri, açılış noter onayının, usulüne uygun ve zamanında yaptırıldığı, bu itibarla ticare defter ve kayıtların lehine delil vasfına haiz olduğu, davalının inceleme gününde incelemeye katılmadığı ve belge sunmadığı, davacının incelemeye sunmuş olduğu faturalardan davacının, dolaylı olarak,

dava dışı firmalar vasıtasıyla, davalıya 42.178,91.TL tutarında işletme katkı payı sağladığı bilirkişi raporu ile sabit olup, dinlenen tanık beyanlarından da davalının sözleşme süresi içerisinde sözleşmeye aykırı olarak iş yerini kapattığının anlaşıldığı, dolayısıyla davalının davacı ile aralarındaki sözleşmeye aykırı hareket ettiği, davacının feshinin haklı sebebe dayandığı kanaatine varıldığından; davanın kabulü ile Davalının .... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin 42.178,91 TL katkı bedeli iadesi ve 90.000,00 TL cezai şart alacağı olmak üzere toplam 132.178,91 TL üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz(% 9) uygulanmasına, asıl alacak likit olup, asıl alacağın %20'si oranındaki 8.435,78 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair karar verilmiş olup, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HUAK 18/A-(13) ''Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.

İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır." ve (14).

Fıkrası: "Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır." hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak Arabuluculuk Dava Şartı Dosya No:2023/... sayılı dosyasından arabulucuya 3.120,00-TL tarife bedeli üzerinden kesilen serbest meslek makbuzu doğrultusunda ödeme yapıldığı tespit edilmiş,

her iki tarafın arabuluculuk ilk oturumuna katıldıkları ve davanın kabulüne karar verildiği gözetilerek davalı aleyhine arabuluculuk giderlerinin de yükletilmesi gerektiği anlaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

YARGILAMA GİDERLERİ HARÇ BEYANI

269,85 TL BAŞVURMA HARCI 1.596,40 TL PEŞİN HARÇ 1.596,40 TL PEŞİN HARÇ + 7.432,74 TL EKSİK HARÇ 38,40 TL VEKALET HARCI 9.029,14 TL KARAR VE İLAM HARCI 833,75 TL TEBLİGAT ÜCRETİ

+ 8.000,00 TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ

10.738,40 TL TOPLAM