İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/787 K.2025/53

Mahkememizde görülmekte olan itirazın iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının, taraflar arasında imzalanan 01.09.2020 tarihli Alt Franchise sözleşmesine aykırı davranışlarda bulunduğunu, işyerini sözleşmeye aykırı olarak kapattığını, bu aykırılıkların giderilmesi ve işyerinin açılması hususunun görüşüldüğünü, ancak görüşmelerin sonuçsuz kalması üzerine katkı bedeli ile cezai şart bedelinin tahsili için ilamsız icra yoluyla icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından takibe itiraz edildiğini, taraflar arasında kendi içinde özel bir knowhow'a sahip, bakkal/market zinciri oluşturulması amacı ile ...

Alt Franchise Sözleşmesi akdedildiğini, gerek davacı şirket gerekse de sözleşmede ...

Franchise olarak yer alan şirketin sözleşme koşullarına uygun davrandığını, tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve özellikle davalının işyeri için yatırım bedelini sözleşmede belirtilen şekilde ve zamanda ödediğini ancak davalının sözleşmeye aykırı edimlerde bulunduğunu, işbu sözleşme kapsamında, davalının sözleşmenin özellikle 7.maddesinde yer alan işyerinin özellikle belirlenen saatlerde açık tutulması ve faaliyetlerin kısıtlı yürütülmemesi yükümlülüklerine aykırı davranmaya başladığını, en nihayetinde işyerini sözleşmeye aykırı olarak tamamen kapattığını ve faaliyetlerine son verdiğini, işbu durumun ....

Noterliği 17.01.2023 tarihli ve ... yevmiye no.lu ihtarnamesi ile davalıya ihtar edildiğini, ihtarname ile kendisine verilen mehil zarfında sözleşmeye aykırılığı gidermesinin istendiğini, Davalının ilgili ihtarname gereklerini yerine getirmemesi akabinde de davacı şirketin sözleşmenin AFS'ni Feshi başlıklı 12. Maddesi uyarınca sözleşmeyi tek taraflı feshetme hakkı doğduğunu ve ....

Noterliği 06.03.2023 tarih ve ... yevmiye no.lu ihtarname ile sözleşmenin feshedildiği ve icra takibine konu edilen katkı bedeli ile cezai şart bedellerinin ödenmesi gerektiğinin davalı tarafa ihtar edildiğini, Davacı tarafından davalıya ödenen KDV hariç 81.757,00-TL katkı bedeli ile Teminat ve Cezai şart başlıklı 13. Maddesinde yer alan 195.000,00-TL cezai şart bedelini talep etme hakkı doğduğunu ve alacağın tahsili amacıyla .... İcra Müdü 2023/...

E. sayılı dosyası ile ilamsız takip yoluna başvurulduğunu beyanla; davanın kabulü ile itirazın iptalini ve takibin devamını, %20'den az olmamak üzere tazminat ile cezalandırılmasını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.

DELİLLER

Arabuluculuk son tutanak örneği, ... Alt Franchise Sözleşmesi örneği, .... Noterliğinin ... yevmiye numaralı 17/01/2023 tarihli ve 06/03/2023 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname örnekleri, .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyasının bir örneğinin dosyamız arasında olduğu görülmüştür.

... Ticaret Sicil Müdürlüğü cevabı, ... cevabı, ... Vergi Dairesi cevaplarının dosyamız arasında olduğu, vergi dairesi müzekkere cevabına göre davalının 1. Sınıf tüccar olduğu ve bilanço usulüne göre defter tuttuğunun bildirildiği görülmüştür.

Mahkememizin 25/09/2024 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin bildirmiş olduğu tanıkların dinlenilmesine karar verilmiş olup, tanık ... 'ın "Ben davacı firmada satış geliştirme ve ... uzmanı olarak çalışırım, 2022 Şubat ayından beri davacı firmada çalışıyorum davalı ile davacı arasında franchise sözleşmesi vardır, sözleşme uyarınca ... iş yerinin belirtilen saatlerde açık olması gerekirdi defalarca gerek telefonla yapılan kontrollerde gerekse iş yerinin bulunduğu yere giderek iş yerinin kapalı olduğunu gördüm, en sonda da iş yeri tamamen kapatıldı, ben davalı ile defalarca iş yerini açık tutması gerektiği konusunda görüştüm ancak davalı bu uyarılarıma itibar etmedi." şeklinde,

Tanık ... 'nin "Halen ...'da satış geliştirme ve ... saha müdürü olarak görev yapmaktayım, davacı şirket ile ortaklığım, sahipleri ile husumetim yoktur, davalı ... ile herhangi bir akrabalığım, husumetim yoktur, bana sormuş olduğunuz ...'ın ... ile yapmış olduğu sözleşme uyarınca açmış olduğu ... benim müdür olarak görevli olduğum bölgede yer aldığından ekip arkadaşlarım adrese gidip inceleme yaptılar, incelemede dükkanın ticari faaliyetinin sonlanmış olduğunu tespit ettiler, arkadaşlar 2022 yılı Şubat ayında dükkana gitmişlerdi, buranın kapalı olduğunu görmüşler, ben bu bölgede 2023 yılı Mayıs ayında başladım,

2022 yılı Şubat ayında kapandığını benim sorumlu olduğum ekip arkadaşlarım söyledi, 2022 yılı Şubat ayından itibaren uzun süre beklenilmesinin sebebi belki işletmenin tekrar açılabileceği ihtimali sebebi ile iyi niyetli bir davranıştır, bizzat gidip dükkanı yerinde görmedim, ben başladığımda zaten kapandığını söylediler." şeklinde beyanda bulundukları görülmüştür.

Mahkememizin 08/05/2024 tarihli ara kararı ile tarafların davaya konu ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi heyeti marifetiyle inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti 09/06/2024 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak; "Mali yönden yapılan değerlendirmelere göre;

Davacı tarafından, davalı aleyhine, ....İcra Dairesi 2023/... esas sayılı dosyası ile, 30.03.2023 tarihinde 81.757,00.TL Katkı Payı İadesi ve 195.000,00.TL Cezai Şart bedeli olmak üzere toplam 276.757,00.TL tutarında ilamsız takip yolu icra takibi başlatıldığı. Davalı tarafından 11.04.2023 tarihinde itiraz edilerek durdurulduğu, taraflar arasındaki ilişkinin, 01.09.2020 imza tarihli “... Alt Franchise Sözleşmesi” başlıklı sözleşmeye dayandığı, sözleşme taraflarının, davacı ...

A.Ş. (Franchise Veren) dava dışı ... Ltd. Şti. (... Franchise) ile davalı ... (Franchise Alan) olduğu, usul yönünden incelenen davacıya ait 2020-2021-2022-2023 dönemi yasal defterlerinin e-defter olarak tutulduğu, beratlarının zamanında ve usulüne uygun oluşturulduğu, fiziki tutulan envanter defteri, açılış noter onayının, usulüne uygun ve zamanında yaptırıldığı.

Davalının, Ankara ilinde esnaf olarak faaliyetini sürdürdüğü, gerçek kişi tacir kaydının olmadığı, hesap ve kayıt yönünden incelenen davacı yasal defterlerinde, davalıyla alakalı herhangi bir kayıt veya hesap bulunmadığı, fakat davacının incelemeye sunmuş olduğu faturalardan anlaşıldığı üzere, davacının, dolaylı olarak, dava dışı firmalar vasıtasıyla, davalıya 78.078,24.TL tutarında işletme katkı payı sağladığı,

Hukuki yönden sonuç; Dava dosyasında davalının açık bulundurma ve çalışma saatlerine uyma yükümlülüğünü ihlal ettiğini gösterir bir tespit bulunmadığı, Davacının iddialarını kanıtlaması durumunda sözleşmenin feshinin haklı olduğu ve davaya konu alacak kalemlerini talep edebileceği durumda ise davanın reddi gerekeceği, Davacı yanın sözleşmeyi haklı nedenle feshedip etmediğinin takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu, feshin haklı nedene dayandığı sonucuna varılması durumunda, 78.078,24.TL Katkı Payı İadesi ve 195.000,00.TL Cezai Şart Alacağı olmak üzere toplam 273.078,24.TL'yi talep edebileceği" yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri görülmüştür.

GEREKÇE

Dava; Alt Franchise Sözleşmesinden kaynaklanan katkı bedeli ile cezai şart bedelinin tahsili amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

.... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyasının tetkikinden; Davacı ... tarafından, davalı ... aleyhine, 30.03.2023 tarihinde 81.757,00.TL Katkı Bedeli İadesi ve 195.000,00.TL Cezai Şart bedeli olmak üzere toplam 276.757,00.TL üzerinden takip başlatıldığı, davalının takibe 11.04.2023 tarihinde itiraz ettiği ve takibin durdurulduğu görülmüştür.

İcra İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkûm edilir.

İtirazın iptali davalarında dava konusu farklı sebeplere dayanabileceği için görev ve yetki hususu, dava konusunun niteliğine göre HMK ve özel kanunlar çerçevesinde gözetilmesi gerekir.

İtirazın iptali davaları, icra takibine bağlı davalar olup, takibe dayanak belgelere bağlı olarak yargılama yapılır. Yargıtay HGK’nun 11/02/2020 tarih, 2017/19-2076 E. ve 2020/117 K. sayılı ilamında belirtildiği üzere itirazın iptali davaları icra takibine bağlı davalardır. Alacağın varlığının genel hükümlere göre ispatlanması imkânı, takip talebinde yer alan borç sebebinden ve takip dayanağından uzaklaşmak anlamında düşünülmemelidir.

Burada sadece icra mahkemesinin dar yetkisi nedeniyle inceleyemediği delillerin genel mahkemede serbestçe ancak borca bağlı olarak ileri sürülmesi olanağının varlığı söz konusu olmaktadır. Bu sebeple itirazın iptali davalarında alacaklı, takipte dayanmadığı belgeler dışındaki başka belgelere dayanamaz. Bu davaların konusu, icra takibine konu alacağın varlığıdır. Bu yönüyle itirazın iptali davalarının alacak davalarından farklı bir yönü bulunmamaktadır.

Davacı alacaklı yararına icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için davalı borçlunun itirazında haksız olması ve alacağın likit olması gerekir. Alacağın likit olmasından kasıt, alacağın belirlenebilir olmasıdır. Bunun yanında davalı borçlu yararına icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için alacaklının takibinde haksız olması ve kötü niyetli olması gerekir.

Dosyaya sunulan 01.09.2020 imza tarihli “... Alt Franchise Sözleşmesi” başlıklı incelendiğinde, sözleşmenin taraflarının, davacı ... A.Ş. (Franchise Veren) dava dışı ... Ltd. Şti. (... Franchise) ile davalı ...

(Franchise Alan) olduğu, davaya ve icra takibine konu edilen işletme katkı payı hususunun sözleşmenin (11.1.2) maddesinde yer aldığı söz konusu madde incelendiğinde, davalıya dekorasyon harcamaları için 36.000,00.TL, işyerinin alt yapı harcamaları için 38.000,00.TL nakit bazlı katkı adı altında 7.757,00.TL olmak üzere toplam 81.757,00.TL nakdi veya benzeri destekte bulunulacağı taahhüt edilmiş olup;

davaya ve icra takibine konu edilen Cezai Şart ile ilgili hükmünün ise, sözleşmenin (13.1) maddesinde yer aldığı ve söz konusu madde incelendiğinde, davalıdan kaynaklanan yükümlülüklerine aykırı ve davranışları nedeniyle sözleşmenin feshine sebep olması halinde mevcut zarar ve ziyandan farklı olarak ayrıca davalının 195.000,00.TL tutarında cezai şart bedeli ödeyeceğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafından davalıya keşide edilen .... Noterliği 17.01.2023 tarih ... no.lu ve 06.03.2023 tarih ... no.lu ihtarnamelerinde özetle; taraflar arasında akdedilen ... Alt Franchise Sözleşmesinin davalı tarafından üzerine aldığı yükümlülükleri yerine getirmediği, işyerinin açık ve özellikle belirlenen saatlerde açık tutulmadığı, faaliyetlerin kısıtlı yürütülmesi gibi konsepte aykırı uygulamalarda bulunarak hiç açmamaya ve uzun süre tamamen kapattığı belirtilerek sözleşmeden kaynaklanan haklar sebebiyle 81.757,00.TL KDV hariç katkı bedeli ile 195.000,00.TL cezai şart bedelinin tahsili için hukuki yollara başvurulacağı, sözleşmenin davacı tarafından haklı nedenle feshedileceğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin ilgili Franchise Alanın hak ve başlıklı 7. maddesi; "7.76. FA, AFS süresince İşyeri ndeki faaliyetlerini durduramaz, kısamaz veya satışı azaltacak ya da MF'nin süresiz kullanım hakkına sahip olduğu ve Fvnin mülkiyetine sahip olduğu ... Markaları'nın ve diğer Fikri Mülkiyet Hakları'nın imajını olumsuz yönde etkileyecek herhangi bir davranış ve eylem içine giremez." şeklinde düzenlenmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama, dinlenen tanık beyanları, alınan bilirkişi raporu ve dosya kapsamında mevcut tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; dava, taraflar arasında akdedilen “...

Alt Franchise Sözleşmesi”nin davacı tarafından haklı nedenle feshedildiği iddiasına dayalı olarak ödenen katkı bedeli ile cezai şart bedelinin davalıdan tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin olup; dinlenen tanık beyanlarından da görüleceği üzere davalının sözleşme uyarınca iş yerini belirtilen saatlerde açık tutmadığı, şirket çalışanları tarafından yapılan kontrollerde iş yerinin kapalı olduğunun, bir süre sonra iş yerinin tamamen kapatıldığının tespit edildiği,

dolayısıyla davalının davacı ile aralarındaki sözleşmeye aykırı hareket ettiğinin, davacının feshinin haklı sebebe dayandığının sabit olduğu, ticari defter ve kayıtların incelenmesi neticesinde davacının davalıya 78.078,24.TL tutarında işletme katkı payı sağladığının tespit edildiği ve 195.000,00.TL cezai şart alacağı olmak üzere toplam 273.078,24.TL'yi talep edebileceği kanaatine varılmış olup; bilimsel, denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davalının ....

İcra Müdürlüğünün 2023/...

Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile 78.078,24 TL katkı bedeli ve 195.000 TL cezai şart bedeli olmak üzere toplam 273.078,24 TL üzerinden takibin devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine, asıl alacak likit olup, asıl alacağın %20'si oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HUAK 18/A-(13) ''Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.

İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır." ve (14).

Fıkrası: "Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır." hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak sistem üzerinden yapılan inceleme neticesinde sarf kararı düzenlenmediğinden ödeme yapılmadığı, tarafların arabuluculuk oturumuna katıldıkları ve davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verildiği gözetilerek,

ilerde sarf kararı düzenlenmesi halinde arabulucuya ödenecek olan bedelin ret ve kabul oranına göre taraflar aleyhine hükmedilmesi gerektiği anlaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

YARGILAMA GİDERLERİ HARÇ BEYANI

269,85 TL BAŞVURMA HARCI 3.342,53 TL PEŞİN HARÇ 3.342,53 TL PEŞİN HARÇ +15.311,44 TL EKSİK HARÇ 160,00 TL VEKALET HARCI 18.653,97 TL KARAR VE İLAM HARCI 1.398,00 TL TEBLİGAT ÜCRETİ

+ 8.000,00 TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ

13.170,38 TL TOPLAM