İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/187 K.2025/329

Mahkememizde görülen zayi belgesi verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından 04.12.2023 tarihli dilekçe ile 2021 ve 2022 yıllarına ait yasa gereği tutulması zorunlu olan defterler ve yevmiye defteri/e-defterlerin sunulmasının bildirildiğini, Müvekkili ...

A.Ş. ofisinde muhasebe müdürü olarak çalışan mali müşavir ünvanlı işçi ...'in işten ayrılırken kendisine emanet edilen mali içerikli yazılımların şifrelerini şirketin bilgisi dışında değiştirdiğini, bu muhasebe yazılım şifrelerini, elektronik defter beyan sistemi şifrelerini uhdesine alarak şirketi terk ettiğini, şirket bilgisayarlarındaki tüm mali verileri ve işçi özlük bilgilerini silerek imha ettiğini, bu imha nedeniyle müvekkilinin ticari işletmesinde bulunan 2021 yılının bütün aylarına ve 2022 yılının (yalnızca) Ocak ayına ait yevmiye ve kebir e-ticari defterlerinin zayi olduğunu, işbu e-defterler için müvekkili tarafından ... (...

Bilişim Laboratuvarı'na) veri kurtarma çalışması yapılması talebinde bulunulduğunu, ancak sonuç alınamadığını beyanla; müvekkili şirkete ait 2021 yılının bütün aylarına ve 2022 yılının (yalnızca) Ocak ayına ait yevmiye ve kebir e-ticari defterlerinin zayi olduklarına dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

11.01.2024 tarihli ... (... Bilişim Laboratuvarı) Raporu örneği, Veri Kurtarma Hizmeti için ödenen ücrete mahsus fatura örneği, .... İş Mahkemesi ... E. Sayılı dosya örneği, SGK tarafından davacıya gönderilen evrak inceleme yazı örneğinin dosyamız arasında olduğu görülmüştür. ... Vergi Dairesine yazılan müzekkere cevabının dosyada olduğu, ... CBS .../... Soruşturma sayılı dosyasının bir örneğinin gönderildiği görülmüştür.

GEREKÇE

Dava; Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesi gereğince açılmış zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.

Belgelerin saklanması ve saklama süresi başlıklı TTK'nun 82. maddesinde tacir tarafından saklanması zorunlu olan defterler ve belgelere ilişkin hangi koşullarda zayi belgesi verilebileceği düzenlenmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir alel veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

TTK'nun 82. maddesine göre, her tacir; ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, alınan ticari mektupları, gönderilen ticari mektupların suretlerini, 64. maddenin 1. fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıftandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür.

TTK'nun 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir. (Yargıtay 11. HD. 08.12.2014 tarih, 2014/12543-19170 E. K.)

Zayi belgesi verilmesi davaları sonuçları itibariyle sadece davacı taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir.

Mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalı, zayi belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, TTK'nın 68. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilerek tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği, tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediği,

davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığı ve iddia edilen olayın meydana geldiği yerin tacirin faaliyette bulunduğu yerlerden olup olmadığı hususlarının araştırılarak, ticaret sicil kayıtları getirilmek suretiyle olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana gelip gelmediğinin tespiti gerekir. (YHGK. 16.03.2016 tarih. 2014/827 Esas, 2016/311 Karar)

Mahkememizce zayi talebine konu belgeler hakkında inceleme ve değerlendirme yapılması için 25/02/2025 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.

Somut olayda; .... İş Mahkemesi ... Esas 2023/219 Karar sayılı dosyasının tetkikinden; davacı ... tarafından davalı ... ANONİM ŞİRKETİ aleyhine 14/10/2022 tarihinde işe iade istemli dava açıldığı, davalı şirket vekilinin 23/11/2022 tarihli cevap dilekçesi ile muhasebeci ...'in, kendisine emanet edilen mali içerikli yazılımların şifrelerini şirketin bilgisi dışında değiştirdiği ve elektronik defter beyan sistemi şifrelerini uhdesine alarak şirketi terk ettiği, şirket bilgisayarlarındaki tüm mali verileri ve işçi özlük bilgilerini silerek imha ettiğine dair savunma verdiği görülmüştür.

Mahkememizce yapılan yargılama, alınan bilirkişi raporu ve dosya kapsamındaki tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar davacı vekili dava dilekçesi ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından 04/12/2023 tarihli dilekçe ile 2021 ve 2022 yıllarına ait tutulması zorunlu defterlerin sunulmasının bildirilmesinin istendiği, bu nedenle 2021 yılının bütün aylarına ve 2022 yılının yalnızca Ocak ayına ait yevmiye ve kebir defterlerinin zayi olduklarına dair zayi belgesi verilmesini istemiş ise de; davacı şirketin, ....

İş Mahkemesinin ... Esas ...Karar sayılı dava dosyasına sunduğu 23/11/2022 tarihli cevap dilekçesi ile zayiye ilişkin bilgisinin bulunduğu halde TTK 82/7. maddesi gereğince 30 günlük hak düşürücü sürede davasını ikame etmediği anlaşıldığından, davanın hak düşürücü süre sebebi ile reddine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza