İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/198 K.2024/779

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkilinin dava dışı ... Ltd. Şti.'den, davalı ... A.Ş. tarafından keşide edilen ... Bankası A.Ş.

Karaköy/İstanbul şubesi, 01/04/2023 keşide tarih,... numaralı ve 1.000.000,00 TL bedelli çeki hak ve alacaklarına karşı aldığını, davalı keşidecinin ricası, keşideciye duyulan güven ve keşidecinin defalarca ödemeyi yapacağını belirtmesi vs. sebeplerle çek keşide tarihinde muhatap bankaya süresinde ibraz edilmediğini, müvekkilinin alacağını uzun bir süre boyunca alamamasının üzerine davalıdan defalarca alacağını talep ettiğini, buna rağmen herhangi bir ödeme alamadığını beyanla;

sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanan 1.000.000,00 TL alacağın, çekin ibraz süresi bitim tarihi olan 11/04/2023 tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı yasa uyarınca ticari işlere uygulanacak avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

DELİLLER

...numaralı ve 1.000.000,00 TL bedelli çek ile arabuluculuk son tutanak örneğinin dosya arasında olduğu görülmüştür.

... Bankasına yazılan müzekkere cevabı ile çekin ibraz edilmediğinin bildirildiği görülmüştür.

İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü müzekkere cevabı ile davacının sicil kayıtlarının gönderildiği görülmüştür.

Mahkememizin 09/06/2024 tarihli celsesinin 7 nolu ara kararı gereğince dosya üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi 03/09/2024 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;

"Davaya konu olan çekin davalı... A.Ş. tarafından ... emrine düzenlendiği, ... tarafından dava dışı... Ltd. Şti. emrine ciro edildiği, dava dışı ... Ltd. Şti. tarafından da, son ciranta davacı ... Müh. Ltd. Şti. emrine ciro edildiği, ciro silsilesi incelendiğinde çek üzerinde herhangi bir ciro silsilesinde kopukluğa rastlanmadığı,

Davacı taraf, çekin dava dışı... Ltd. Şti' den, hak ve alacaklarına karşı alındığını beyan etmiş olmasına rağmen, çekin iktisabına ilişkin dosyaya belge sunmadığı gibi çek keşidecisi davalının da davaya cevap vermediği, savunma yapmadığı görüldüğünden, somut davada dava konusu çekte son hamil davacının alacaklı olup olamayacağı hususu takdirinin sayın mahkemeye ait olduğu" yönünde rapor tanzim edildiği görülmüştür.

GEREKÇE

Dava; çekin süresinde bankaya ibraz edilememesi nedeniyle TTK'dan doğan sebepsiz zenginleşme alacağının davalı şirketten tahsili istemine ilişkindir. Davaya konu çek incelendiğinde; davalı ...A.Ş. tarafından ...emrine düzenlendiği, ... tarafından dava dışı ... Ltd. Şti. emrine ciro edildiği, dava dışı...Ltd. Şti. tarafından da, son ciranta davacı ...Dek. Mim. Müh. ... Ltd. Şti. emrine ciro edildiği görülmüş olup, çek üzerinde ciro silsilesinde herhangi bir kopukluğa rastlanmamıştır.

Kural olarak çek yasal süresinde ibraz edilmediği takdirde TTK'nın 808. madde gereğince hamil, kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını kaybeder.

Bu durumda müracaat hakkını yitiren hamilin alacağına kavuşabilmesi için aralarında temel ilişki bulunan keşideciye ya da cirantaya karşı çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanmak suretiyle dava açması ya da TTK'nın 818. madde atfıyla çeklerde uygulanması gereken 732. madde gereğince sebepsiz zenginleşme hükümleri doğrultusunda keşideciden alacağını talep etmesi gerekecektir.

Çeki ciro yolu ile devralan hamil ile keşideci arasında temel ilişki bulunmayıp alacağını ancak TTK'nın 732. madde çerçevesinde tahsil edebileceği değerlendirilmelidir. TTK'nın 732. maddesi gereği davanın hukuki nedeni sebepsiz zenginleşmedir. Kıymetli evraktan kaynaklanan sebepsiz zenginleşme davalarında ispat yükü çeki düzenleyen keşidecide olup, davalının sebepsiz zenginleşmediğini ispat etmesi gerekmektedir.

"Davacı ciranta- hamil 6102 sayılı TTK'nın 732. maddesi (TTK 644.md) uyarınca sebepsiz zenginleşme hukuki sebebine dayanarak keşideciye başvurabilir. Davacı, davalı ile aralarında temel ilişki bulunduğunu ileri sürmemiştir. Bu durumda hukuki tavsifin mahkemeye ait olması nedeniyle davacının sebepsiz zenginleşme hukuki sebebine dayandığı kabul edilerek, söz konusu yasa hükümleri çerçevesinde değerlendirme yapılması gerekirken yanılgılı gerekçe ile hüküm verilmesi doğru görülmemiştir." (YARGITAY 19. Hukuk Dairesi, 10/12/2018 tarih, 2017/700 Esas-2018/6437 Karar)

Açıklanan nedenler ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davanın 6102 sayılı TTK'nın 732. maddesi gereğince sebepsiz zenginleşmeye dayalı olduğu kabul edilerek ve davalının sebepsiz zenginleşmediğini ispat yükü altında olduğu dikkate alınarak değerlendirme yapılmış, tarafların ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi hususunda mahkememizce inceleme günü tayin edilmiş ancak davalı taraf ticari defterlerini geçerli bir mazeret sunmadan ibraz etmekten kaçınmış ve davalı taraf çekten kaynaklı sebepsiz zenginleşmediğini ispat külfeti altında olduğundan ve bu yönde de somut bir delil ibraz edemediğinden;

davalı şirketin tasfiye halinde olduğunun anlaşılması üzerine de davalı şirketin tasfiye memuru ...'na dava dilekçesi, bilirkişi raporu ve duruşma zabıtlarının usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine rağmen beyanda bulunulmadığından; davacının işbu davayı açmakta haklı olduğu, keşideci davalının sebepsiz zenginleşmediğini ispatlayamadığı, davacının da dava konusu çeki halen elinde bulundurduğu ve tahsilat yapamadığının anlaşıldığı, bu haliyle davacının iddiasını ispatladığı kanaatine varıldığından davanın kabulü gerekmiştir.

Çekin ibraz süresi çekteki keşide tarihinden itibaren işlemeye başlar (TTK 707.md). Kanuni süresi zarfından muhatap bankaya ibraz edilmeyen çek kambiyo senedi vasfını yitirir. Takibe konu çek, süresinde muhatap bankaya ibraz edilmediğinden, keşide tarihinden itibaren faiz yürütülemez.

Öte yandan davalının takipten önce temerrüde düşürüldüğü hususu da kanıtlanamadığından ve taraflar tacir olduğundan dava tarihi olan 01/04/2024 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte alacağın tahsiline karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2019/486 Esas 2019/7472 Karar - Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2010/3119 Esas 2010/12046 Karar)

HUAK 18/A-(13) ''Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.

İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır." ve (14).

Fıkrası: "Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır." hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak ...Dava Şartı Dosya No: ... sayılı dosyasından arabulucuya 3.120,00-TL tarife bedeli üzerinden kesilen serbest meslek makbuzu doğrultusunda ödeme yapıldığı tespit edilerek, davalı tarafın arabuluculuk ilk oturumuna katılmadığı ve davanın kabulüne karar verildiği gözetilerek;

davalı aleyhine arabuluculuk giderlerinin de yükletilmesi gerektiği anlaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

YARGILAMA GİDERLERİ HARÇ BEYANI

427,60 TL BAŞVURMA HARCI 17.077,50 TL PEŞİN HARÇ 17.077,50 TL PEŞİN HARÇ + 51.232,50 TL EKSİK HARÇ 60,80 TL VEKALET HARCI 68.310,00 TL KARAR VE İLAM HARCI 988,50 TL TEBLİGAT ÜCRETİ

+ 4.000,00 TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ

22.554,40 TL TOPLAM