Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/200 K.2024/207

: 2 -... VEKİLİ : ...

DAVANIN KONUSU

Trafik Kazasından Kaynaklanan Ticari Kazanç Kaybı

G.KARAR YAZIM TARİHİ: 27/12/2024

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı vekili ve davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin maliki olduğu .... plakalı araca 02/02/2023 tarihinde .... plakalı aracın kusurlu olarak çarptığını ve maddi hasarlı trafik kazasına sebebiyet verdiğini, kaza sonrası müvekkilinin kusursuz olduğunun tespit edildiğini, karşı tarafın tam kusurlu olarak kazaya sebebiyet verdiğini, kaza neticesinde müvekkilinin aracında kaporta ve boya işçiliği uygulandığını, müvekkilinin aracında maddi hasar meydana geldiğini, karşı tarafın aracının davalı ....

Sigorta tarafından .... nolu poliçesi ile sigortalandığını, değer kaybı talebi için davalı sigorta şirketin başvuruda bulunulduğunu, başvuruya istinaden yasal süresi içerisinde davalı sigorta şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, müvekkilinin hasar gören aracının yerine herhangi bir araç kiralayamadığını, sürücü kursları araçlarının yerine muadil araçların kiralanmasının mümkün olmadığını, o yüzden mahrumiyet hesaplaması yapılırken bu durumun göz önüne alınmasını, şirkete ait bir aracın ortalama günlük kaybının 3.000,00 TL civarında olabileceğini,

ayrıca araçtan mahrum kalındığı için şirketin araca ait giderleri gösteremediğini bu hususta da zarar gördüğünü, bu nedenlerle davanın kabulü ile fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik müvekkilinin aracında meydana gelen 50,00 TL değer kaybı ve 50,00 TL araç mahrumiyet bedelinin davalıdan kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle beraber tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekilinin 24/06/2024 havale tarihli ıslah dilekçesi ile; 50,00 TL araç değer kaybı bedeli taleplerini 19.950,00 TL artırarak 20.00,00 TL'ye yükseltilerek, 50,00 TL ticari kazanç kaybı zararının 71.630,00 TL artırarak 71.680,00 TL'ye yükseltilerek haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş ve harcını yatırmıştır.

Davalı sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; somut olayda müvekkili şirketin sorumluluğunun bulunmadığını, davacı tarafın kazanın oluşumuna ve kusur durumuna ilişkin iddialarının kabulünün mümkün olmadığını, davacının aracında meydana gelen hasara ilişkin ödemenin müvekkili sigorta şirketi tarafından yapıldığını, değer kaybına yol açması muhtemel bir zararın somut olayda söz konusu olmadığını, müvekkili şirkete usulüne uygun başvuru yapılmadığını, davacı tarafın mahrumiyet bedeli talebiyle ilgili olarak müvekkili şirketin sorumluluğunun bulunmadığını, kaza tarihinden itibaren yasal faizi isteminin hukuka aykırı olduğunu, zamanaşımı iddialarının bulunduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ....Vekili cevap dilekçesinde özetle; kabul anlamına gelmemekle birlikte dava konusu alacaklardan müvekkilinin sorumluluğunun mevcut olmayıp bu alacaklardan diğer davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun bulunduğunu, müvekkilinin kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığını, davacıya ait araç sürücüsünün yasak olmasına rağmen motosiklet sürücüsü adayları için ayrılan eğitim alanına, sürücü adaylarının sürüş eğitimlerinin devam ettiği esnada motosikletle çarpışarak mezkur kazanın meydana gelmesine sebep olduğunu, davaya konu mezkur kaza sebebiyle davacıya ait aracın yalnızca plastik aksam kısımlarının hasar gördüğünü,

ayrıca dava dilekçesi ekinde sunulan faturadan da anlaşılacağı üzere davacıya ait araçta mezkur kaza sebebiyle değişen tek bir parça dahi bulunmadığını, davacının mezkur kaza sebebiyle aracının tamiri süresinde araçtan mahrum kaldığını iddia etmesi ve araç mahrumiyet bedelinin talep etmiş olmasının haksız olduğunu, davacı tarafın dava dilekçesinde aracının saatlik kiralama bedelinin 350,00 TL olduğunu, iş bu aracın 10 saat eğitim gördüğünü varsayılması halinde günlük mahrumiyet bedelinin 3.000,00 TL olduğunu iddia ettiklerini,

davacı tarafın bu kadar fahiş fiyatlar iddia etmek suretiyle dava konusu mezkur kaza olayını adeta fırsata çevirmeye çalışmakta iş bu durumu zenginleşme aracı olarak kullanmaya çalıştığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bilirkişi raporunun Yargıtay ve BAM emsal kararlarına uygun ve hüküm kurmaya elverişli olduğu kanaati ile hasarın giderilmesi için gereken makul onarım süresinin 7 gün olduğu ve bu süre boyunca davacının aracını kullanamayacağı davacının günlük ticari kazancının belirlenmesi için ... Müdürlüğü'ne müzekkere yazılmak sureti ile sürücü kursundaki bir aracın günlük kazancının ortalama 12.800,00 TL olduğu, aracın ticari araç olması sebebiyle amortisman bedeli (lastik, motor,yakıt vs) %20 oranında uygulanması ile 7x12.800,00 = 89.600,00 TL den %20 amortisman bedeli düşüldüğünde 71.860,00 TL bulunduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ..... vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davacının bir limited şirket olup tacir sıfatına haiz olduğunu, dolayısıyla mahkemece tacir sıfatına haiz davacının ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmadan, günlük aylık kazançları tespit edilmeden sadece ilçe Milli Eğitim Müdürlüğünden gelen cevap ile hüküm kurulmasının hatalı olup hukuka aykırı olduğunu, zira İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünden gelen müzekkere cevabının farazi nitelikte olup varsayımsal bir cevap olduğunu, müzekkere cevabında bir aracın en fazla 16 saat çalışabileceği belirtildiğini ve mahkemece de bu doğrultuda hesaplama yapıldığını,

dava konusu aracın gerçekte fiiliyatta kaç saat çalıştığına dair bir tespitte bulunulmadığını, yerel mahkemece şirket ticari defterlerinde inceleme yaptırılmaksızın, dava konusu aracın günde kaç saat çalıştığı araştırılmaksızın, ilçe milli eğitim müdürlüğünden gelen hayata ve mantığa aykırı cevap doğrultusunda hesaplama yapılarak hüküm kurulması hakkaniyete ve hukuka aykırı olduğunu, firma bünyesindeki bütün araçların tespit edilmesini ve firmanın söz konusu dönem için ne kadarlık gelir elde edildiğine bakılması gerektiğini, davacıya ait araç sürücüsü yasak olmasına rağmen motosiklet sürücü adayları için ayrılan eğitim alanına,

sürücü adaylarının sürüş eğitimlerinin devam ettiği esnada aracıyla girerek aday sürücü sevk ve idaresinde olan müvekkiline ait ... plaka sayılı motosikletle çarpışarak mezkur kazanın meydana gelmesine sebep olduğunu, nitekim davacı tarafa ait araç sürücüsü kaza tespit tutanağında ''eğitim alanının yakınından kenarından geçerken'' şeklinde beyanda bulunarak mezkur kazanın meydana geldiği alanın eğitim alanı olduğunu bilerek eğitim alanına girdiğini kabul ettiğini, dolayısıyla davalı müvekkilin işbu kazada kusurunun olmadığını, bu nedenlerle .....

Mahkemesinin .....E. .....K. Sayılı ilamına karşı yaptıkları istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

Davacı vekilinin istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davada haklı olmalarına ve davalı yanlar dava açılmasına sebebiyet vermesine rağmen feragat sebebiyle sadece araç değer kaybı yönünden reddedildiğini, davalı sigorta şirketine sulh kapsamında ilgili alacak yönünden dosyadan feragat edildiğini, davalı sigorta şirketi kendisine takdir edilmesi gereken vekalet ücretinden feragat ettiğini, davalı sigorta şirketi lehine takdir edilecek vekalet ücreti haklarından feragat etmekle bu hakkını diğer davalı Sürücü Kursuna devir ettiği anlamına gelmediğini, bu sebeple gerekçeli kararın '7-Feragat edilen dava yönünden davalı .....

Şirketi kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT. gereğince retedilen kısım üzerinden hesaplanan 20.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,' düzeltilerek 10.000,00 TL olarak düzeltilmesi gerektiğini, nitekim Yargıtay 14. Hukuk Dairesi: 2013/15852 E. ve 2014/2076 K. sayılı kararında, davalılara yönelik asıl davanın ret sebebi ortaksa ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığının belirtildiğini, davacı müvekkilinin Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir kurum olduğunu, ders saati ücretleri kendisinin belirleme hakkının sınırlandırıldığını,

ders saati ücretleri ve çalışma saatleri yıllık olarak İlgili ilçenin Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından belirlendiğini, bu nedenlerle gerekçeli kararın düzeltilerek hukuka aykırılık giderilebileceği için 20.000,00 TL olarak gösterilen vekalet ücreti tutarının 10.000,00 TL olarak düzeltilmesine mahkeme aksi kanaatte ise bu sebepten kararın kaldırılarak dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava; trafik kazasından kaynaklanan değer kaybı ve ticari kazanç kaybı istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesinde yargılama sırasında davalılardan sigorta şirketi tarafından yapılan ödeme nedeni ile değer kaybı talebinden feragat edilmiş, bu nedenle bu alacak yönünden davanın feragat nedeni ile reddine karar verilmiş, ticari kazanç kaybı alacağı talebi ise kabul edilmiş, karara karşı davalılardan .... vekili ve davacı vekili vekalet ücreti yönünden olmak üzere istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Dosya kapsamı değerlendirildiğinde; kusura ilişkin tespitin trafik bilirkişi tarafından olayın oluş şeklini gösterir CD görüntüsü değerlendirilerek, olayın oluş şekline ve dosya kapsamına uygun şekilde doğru olarak yapıldığı kanısına varılmakla bu yöndeki istinaf itirazlarının reddi gerekmiştir.

Ticari kazanç kaybının belirleniş biçimine yönelik itirazların değerlendirilmesinde ise; bu yöndeki zararın hesaplanması için davacının ticari defterlerinin, vergi kayıtlarının getirtilmesi ve aracın çalıştırılmasından kaynaklı amortisman, yakıt vb. Giderler düşüldükten sonra aracın ortalama günlük net gelirinin tespit edilmesi ve aracın dava konusu kaza nedeniyle kullanılamadığı tespit edilen 7 günlük kazanç kaybının buna göre hesaplanması gerekirken ...

İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün müzekkere cevabında bir aracın en fazla 16 saat çalışabileceği varsayımıyla verilen cevaptaki azami çalışma saati üzerinden ve 2023/2024 yılı 800 TL'lik saatlik ücret üzerinden hesap yapılması doğru görülmemiştir.

Nitekim dava dilekçesinde davacı vekili dahi aracın günde 10 saat çalıştığını iddia ederek saatlik eğitim ücretinin 350 TL olduğunu, yakıt ve bakım masrafları düşüldüğünde aracın günlük kazancının 3.000,00 TL olduğunu ileri sürmüş, oysa karara esas alınan hesaplamada bu rakamlar dahi geçilmiş olup, bu husus doğru bulunmamıştır. Buna göre bu yöndeki istinaf talebinin kabulü gerekmiştir.

Davacı vekilinin feragat nedeniyle reddedilen değer kaybı talebi yönünden davalı .... Şti. Lehine vekalet ücreti takdirine yönelik istinaf itirazlarının değerlendirilmesinde ise; davacı taraf davalı sigorta şirketinin yaptığı ödeme nedeniyle bilirkişi raporu ile de sübut bulan değer kaybı alacağından feragat etmiş olup, ödeme karşılığında yapılan bu feragat hakkın özünden feragat niteliğinde olmayıp, dava tarihi itibariyle davacı bu yönden de dava açmakta haklıdır. Buna göre bu talebin davalı sigorta şirketi tarafından yapılan ödeme ile aslında konusuz kaldığı, feragatin hakkın özünden feragat niteliğinde olmadığı gözönüne alınarak davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekirken hükmedildiğinden davacı vekilinin bu yöndeki istinaf itirazlarının kabulü gerekir.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin ve davalı .... Vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulüyle HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına ve ilk derece mahkemesince ticari kazanç kaybının hesaplanması için davacının ticari defterlerinin, vergi kayıtlarının getirtilmesi ve aracın çalıştırılmasından kaynaklı amortisman, yakıt vb. Giderler düşüldükten sonra aracın ortalama günlük net gelirinin tespit edilmesi ve aracın kaza nedeniyle kullanılamadığı tespit edilen 7 günlük kazanç kaybının yukarıda yapılan açıklamalar ışığında hesaplanması için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.