İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/245 K.2026/273

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı...asil dava dilekçesinde özetle; tarafına ait şahıs işletmesinin 2021 yılına ait ticari defterlerinden yevmiye defteri kaybolduğunu, aynı yıla ait kebir defteri ve envanter defteri tarafımda mevcut olup muhafaza edildiğini, 2021 yılına ait yevmiye defteri 24.12.2020 tarihinde, ... yevmiye numarası ile noter tarafından tasdik edildiğini, 22.12.2022 tarihinde İstanbul Vergi Kaçakçılığı-2 Denetim Daire Başkanlığı tarafından talep edilen defter ve belgeler vergi müfettişi ... ...'e teslim edildiğini, yapılan inceleme sonrasında söz konusu defterler tarafına iade edildiğini,

defterleri teslim aldıktan sonra iş yerinde muhafaza etmek üzere çantasında bıraktığını düşündüğünü, yani defterin iş yerinde mevcut olduğunu düşündüğünü, ancak 22.09.2025 tarihinde İstanbul Vergi Kaçakçılığı-.

Denetim Daire Başkanlığı tarafından 2021 yılına ilişkin yeniden incelemeye çağrıldığında, ilgili yıla ait yevmiye defterinin yerinde bulunmadığının anlaşıldığını, yapılan detaylı aramalara rağmen söz konusu defterin bulunamadığını, 12.03.2026 tarihinde defterin kaybolduğunun kesin olarak tespit edildiğini bildirip, 2021 yılına ait yevmiye defterinin zayi olduğunun tespitine ve tarafına zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

İstanbul Vergi Kaçakçılığı-1 Denetim Daire Başkanlığına müzekkere yazılarak, Mahkememiz davacısı ... - T.C: ... hakkında vergi incelemesi soruşturması olup olmadığının araştırılarak gönderilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır. Gelir İdaresi Başkanlığına müzekkere yazılarak, Mahkememiz davacısı ... - T.C: ...'nin, tarafına ait şahıs işletmesinin 2021 yılına ait yevmiye defterinin ikincil örneğinin bulunup bulunmadığının araştırılarak, varsa temini hususunda başvuru yapılıp yapılmadığının araştırılarak gönderilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır.

GEREKÇE

Talep, 2021 yılı yevmiye defterinin kaybolduğu iddiası ile zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.

TTK md. 82/7 uyarınca bir tacirin saklamak ile yükümlü olduğu defterler ve belgeler bir afet veya hırsızlık sebebi ile zayii olur ise tacir bunu öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde mahkemeye başvurarak kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. TTK hükümleri uyarınca tacir ticari defter ve kayıtları korumak ve saklamak ile yükümlüdür.

Ticari defterlerin zayii olması sebebi ile kendisine belge verilmesini isteyen tacir bu belgeleri korumak ve saklamakta gereken dikkat ve özeni göstermek zorundadır. Tacirin kusuru ile ticari defter ve belgelerin zayii olması durumunda tacir, TTK madde 82/7 uyarınca başvuru yapamaz.

İstanbul BAM 13. HD’nin 2023/498 Esas ve 2023/507 Karar sayılı ilamında bu husus “Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için, tacire zayi belgesi verilebilmesi, tacirin defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.” şeklinde belirtilmiştir.

Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde, bu defterlerin ikincil örneklerinin Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da gerekle izinlere sahip kuruluş bünyesinde saklanması zorunludur. Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in 7. maddesinde “e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi,

zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Bu kapsamda e-defterlerin ve beratların zayi olduğunun kabul edilebilmesi için, bunların ikincil örneklerinin de temin edilememiş olması gerekmektedir. Yasal mevzuatta belirtildiği şekilde ikincil örneklerin usulüne göre saklanmaması halinde ise, tacirin basiretli bir şekilde davrandığı, gerekli dikkat ve özeni gösterdiği, saklama yükümlülüğünü yerine getirdiği ve gerekli tedbirleri aldığı söylenemez.

Somut olayda talep eden, talep konusu defterin iş yerinde iken kaybolduğunu, aynı yıla ait diğer defterlerin bulunduğunu ancak yevmiye defterini bulamadığını beyan etmiştir. Mahkememizce yapılan araştırma sonucu talep edenin 2025 yılı itibariyle e-defter mükellefi olduğu, 2021 yılında e-defter mükellefi olmadığı anlaşılmıştır. Mahkememizce talep edene ilgili defterin noter onayına ait bilgilerin sunulması için süre verilmiş, ancak süresi içinde noter tasdik bilgileri sunulmamıştır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre, talep konusu defterin iş yerinde iken kaybolduğu, herhangi bir afet, hırsızlık gibi önlenemez bir olay sonucu zayi olmadığı, bu haliyle talep edenin basiretli bir tacir olarak ticarî defterlerini koruma yükümlülüğünü ihlal ettiği ve bu sebeple zayi belgesi alınabilmesi için talebin yasal şartları taşımadığı anlaşıldığından talebin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸