İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2014/473 K.2021/673

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davetiye sektöründe yıllardır faaliyet gösteren köklü bir firma olduğunu, kendisine ait tasarımlarla oluşturduğu davetiye ürünlerini ..., ... ve ... markalarıyla piyasaya sürdüğünü; müvekkilinin ... Kataloğundaki 5298 sayılı davetiyenin, davalıya ait ...

Kataloğundaki 20426 sayılı davetiye görseli ile, 2440 sayılı davetiyenin davalıya ait 20407 sayılı davetiye görseli ile, 2062 sayılı davetiyenin davalıya ait 20501 sayılı davetiye görseli ile, 2448 sayılı davetiyenin davalıya ait 20465 sayılı davetiye görseli ile, 2467 sayılı davetiyenin davalıya ait 20475 sayılı davetiye görseli ile, 2470 sayılı davetiyenin davalıya ait ... Kataloğundaki 3130 sayılı davetiye görseli ile, 6103 sayılı davetiyenin davalıya ait ...

Kataloğundaki 1080 sayılı davetiye görseli ile, 6100 sayılı davetiyenin davalıya ait 1031 sayılı davetiye görseli ile, 6163 sayılı davetiyenin davalıya ait 1111 sayılı davetiye görseli ile, 2103 sayılı davetiyenin davalıya ait 1123 sayılı davetiye görseli ile, 2100 sayılı davetiyenin davalıya ait 1122 sayılı davetiye görseli ile, 2449 sayılı davetiyenin davalıya ait ... Kataloğundaki 20486 sayılı davetiye görseli ile taklit edildiğini; ayrıca müvekkiline ait ...

Kataloğunun kapağındaki insan figürlerinin davalıya ait ... kataloğundaki 20479 sayılı davetiye kapağında aynen kullanıldığını, müvekkiline ait ... Kataloğunda 2465 sayılı davetiyenin kapağında yer alan gelin ve damat figürünün davalı tarafından aynen kopya edilerek davalıya ait ... kataloğundaki 20448 sayılı davetiyenin kapağı haline getirildiğini, müvekkilinin bu durumları tespiti üzerine, davalının bayisi olan ...'a ait işyerinde ... 2.FSHM ... D.

İş sayılı dosyası ile tespit yaptırdığını, davalı hakkında ...'da suç duyurusunda bulunarak arama-el koyma yaptırdıklarını, ayrıca müvekkili adına tescilli diğer bazı tasarımlarla ilgili olarak da davalının taklitleri nedeniyle müvekkilinin tescilli tasarımdan doğan hakları ihlal edildiğinden davalı aleyhine ... FSHM ...

E. sayılı davayı açtığını, davalının bu eylemlerinin müvekkili şirket ve müvekkili şirketin tek sahibi olan yetkilisi davacı ... aleyhine haksız rekabet anlamına geldiğini, müvekkillerinin yıllardır davalının haksız rekabet oluşturan fiilleri nedeniyle mağdur olduğu ve telafisi imkansız zararlara uğradığını, hatta müvekkilinin bayisini arayan bir matbaanın davalının davetiye kodunu söyleyerek müvekkiline sipariş vermeye kalkıştığını, müvekkillerinin yıllardır davalarla uğraşmak zorunda kaldığını ve yıprandığını,

davalının taklit ve tecavüz fiillerinden dolayı müvekkillerinin hem bayileri önünde hem de davetiye piyasasında prestijini kaybettiğini, davacı şirket yöneticisinin ve ortaklarının psikolojilerinin bozulduğunu, bayilerinin bayilik ilişkilerini sonlandırdığını belirterek, davalının müvekkiline ait dava konusu tasarımları-davetiyeleri taklit ederek üretme, yayma, dağıtma, satışa arz etme, satma, internet adresinde teşhir etme şeklinde haksız kazanç elde etmesi nedeniyle, haksız rekabet oluşturan fiillerinin men'ine, hükmün TTK md.61 gereği üç ulusal gazetede ilan edilmesine,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı şirket için şimdilik yoksun kalınan kazanca ilişkin 50.000,00 TL maddi tazminata, piyasadaki itibarı zedelenen davacı şirket müdürü için 50.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde yazılı tescilli tasarımlar ve müvekkili adına tescil edilmek üzere olan tescilsiz tasarımlar nedeniyle FSHM'nin görevli olduğunu, bu nedenle davanın esasa girilmeden görev yönünden reddinin gerektiğini, yetkili mahkemenin müvekkilinin ikametgâh adresi olan ... mahkemeleri (FSHM sıfatıyla ... 1.Asliye HM) olduğunu, davacının aynı taleplerle ... 1.FSHM ...

E dosyasında da dava açtığını ve bu davanın derdest olması sebebi ile esasa girilmeden reddinin gerektiğini, davacı tarafından müvekkiline sözlü olarak bazı modeller ile ilgili talepte bulunulduğunu ve 350.000,00 USD talep edildiğini, müvekkilinin ürünlerinin benzer olmadığı ve davacının ürünlerinin 554 sayılı KHK'da öngörülen yenilik ve ayırt edicilik niteliğini karşılamadığı belirtilerek bu talebe itiraz edildiğini, yine de ihtilaf konusu tasarımların kataloglardan çıkarılacağının e-posta ile davacı vekiline bildirildiğini, davacının müvekkilini zor durumda bırakmak için sürekli farklı mahkemelerde dava açtığını,

davacının bildirimi sonrası anılan davetiyelerin satışlarının müvekkilince durdurulmuş olduğunu, davacının suç duyurusu üzerine müvekkili hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini, davacı şirketçe müvekkilinin bayisi olan ...'ndaki yerde yapılan delil tespitinin, müvekkilini bayi karşısında küçük düşürmek amacı ile yapıldığını, davacı tarafın kendisine ait olduğunu iddia ettiği modeller ile ilgili hak sahipliğini ispatlayan hiçbir delilinin bulunmadığını, davaya konu edilen tasarımların-ürünlerin üzerinde herhangi bir tescil bulunmadığını,

aksine müvekkilinin bu tasarımların müvekkili adına tescili için TPE'ye başvuru yapmış olduğunu, taraflar arasında pek çok dava bulunduğunu, davacı tarafın delil tespitine konu ettiği modellerin gerek yurt içinde gerek yurtdışında birçok firma tarafından kullanıldığını, müvekkilinin davacılar yönünden haksız rekabet oluşturan tasarım veya üretiminin-satışının bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, davacı şirkete ait tescilsiz davetiye tasarımlarının davalı şirketçe taklit edilerek piyasaya sürüldüğü gerekçesiyle TTK haksız rekabet hükümlerine göre açılan haksız rekabetin men'i, ilanı, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Dava ilk olarak (ATM'lerin tamamen heyetli mahkemeler şeklinde görev yaptığı dönemde) ... 1 ATM ... E dosyasıyla açılmış, tensip zaptından sonra ATM'lerin tamamen tek hakimli şekilde çalışmaya başlaması nedeniyle ... (Kapatılan) 49 ATM ... E dosyasına devrolmuş, mahkemenin kapanması üzerine mahkememizin 2014/473 E dosyasına devrolmuştur.

Dava dilekçesinde dava konusu olarak bildirilen tescilsiz tasarımlar şu şekildedir:

1-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 5298 sayılı davetiye-davalıya ait ... Kataloğundaki 20426 sayılı davetiye

2-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 2440 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 20407 sayılı davetiye

3-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 2062 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 20501 sayılı davetiye

4-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 2448 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 20465 sayılı davetiye

5-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 2467 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 20475 sayılı davetiye

6-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 2470 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 3130 sayılı davetiye

7-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 6103 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 1080 sayılı davetiye

8-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 6100 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 1031 sayılı davetiye

9-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 6163 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 1111 sayılı davetiye

10-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 2103 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 1123 sayılı davetiye

11-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 2100 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 1122 sayılı davetiye

12-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 2449 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 20486 sayılı davetiye

13-Davacı şirketin ... Kataloğu kapağı- davalıya ait ... kataloğundaki 20479 sayılı davetiye kapağı

14-Davacı şirketin ... Kataloğunda 2465 sayılı davetiye kapağında yer alan gelin ve damat figürü- davalıya ait ... kataloğundaki 20448 sayılı davetiye kapağı.

Dava dilekçesinde tescilli-tescilsiz pek çok tasarımdan sözedilmesi, yargılama boyunca alınan bilirkişi raporlarında yukarıdaki tüm tasarımlarla ilgili, ayrıca dava dilekçesinde sözedilen tescilli tasarımlarla ilgili tespitler bulunması,

dava konusu tasarımların hangileri olduğu konusunda dosyada somutlaştırma olmaması nedeniyle, 14/01/2019 tarihli celsede davacı vekiline ve ayrıca davalı vekiline mahkememizce süre verilerek dava konusu tasarımları açıklaması istenmiş, davacı vekilince sunulan 28/01/2019 tarihli dilekçede, yukarıda yer alan tasarımlardan 13 ve 14. sırada yer alanların dava konusu olmadığı belirtilmişse de, anılan iki tasarımla ilgili olarak bunların da dava konusu olduğuna dair davacılar vekilince dosyaya davetiye asılları-görselleri sunulmak suretiyle, yargılama sırasında alınan bilirkişi raporlarında hep tespitler yapılmış olması,

bu iki tasarımla ilgili "davalının tasarımlarının haksız rekabet oluşturacak benzerlik taşımadığı" tespitlerinin yapılmış olması, davacılar vekilince bu aşamaya kadar bu iki tasarımın dava konusu olmadığına dair bir beyanın-açıklamanın olmaması hususları hep birlikte gözönüne alındığında, yargılamada gelinen bu aşamadan sonra davacı vekilinin .28/01/2019 tarihli dilekçesi ile bu iki tasarımın dava konusu olmadığına dair yaptığı açıklamanın kabulü mümkün değildir, nitekim davalı vekilince de dosyanın mevcut durumu kapsamında bu iki tasarımın da dava konusu olduğuna dair açıklama yapılmış olmakla,

anılan tasarımların dava konusu tasarımlardan olduğu mahkememizce kabul edilmiştir.

Dava dilekçesinde davacı şirket adına tescilli tasarımlardan da tek tek bahsedilmişse de, davacı vekilince 06/12/2011 tarihli celsede ve 05/12/2011 tarihli celsede, tescilli tasarımlarla ilgili olarak ... 1. FSHM'nin...

E dosyasında dava açıldığı, mahkememizdeki davanın ise tescilsiz tasarımlarla ilgili açılmış olduğu açıklanmış, bu nedenle davalı vekilinin (HUMK döneminde dava açıldığından derdestlik HUMK md 187'ye göre ilk itiraz olmakla) süresinde cevap dilekçesiyle ileri sürdüğü derdestlik ilk itirazı, ... 1.FSHM ...

E dava dosyasının ve ekindeki birleşen dosyanın celbedilip incelenmesi sonrası o dosyada dava konusu olan tasarımların davacı şirkete tescilli tasarımlara ilişkin olduğu, birleşen davanın ise dosyamız davalısı tarafından "davacıya tescilli tasarımların hükümsüzlüğü istemiyle açılmış" dava olduğu ve davamızın konusu tescilsiz tasarımlarla aynı olmadığı anlaşıldığından, 09/04/2012 tarihli celse ara kararıyla yerinde görülmeyerek reddedilmiştir.

Cevap dilekçesinde ileri sürülen yetki ilk itirazı ise, haksız rekabetin aynı zamanda haksız fiilin özel bir türü olması, dava öncesi davalının ...'da bulunan bayisinin işyerinde davacı tarafından ... 2. FSHM ... D.iş dosyasıyla tespit-el koyma işlemi yaptırılmış olması, uyuşmazlığa özgü kesin yetki kuralı bulunmaması nedeniyle, uyuşmazlık ve dava tarihinde yürürlükte olan 1086 sayılı HUMK md 21 uyarınca haksız fiilin işlendiği yer mahkemesi de yetkili olduğu ve ... adresi İstanbul adliyesinin yetki alanında bulunduğundan, davalının cevap dilekçesiyle süresinde ileri sürdüğü yetki ilk itirazı 28/05/2012 tarihli celse ara kararıyla yerinde görülmeyerek reddedilmiştir.

Dava konusu tescilsiz tasarımlara ilişkin davetiye-katalog kapağı asılları, örnekleri, davacının sunulan satış faturaları incelenmiş, TPE tescil kayıtları, yazışma cevapları, dava öncesi D.iş tespit dosyası, taraflar arasındaki ... 1.FSHM ... E ile ... 1.Asliye HM... E dosyasıyla açılıp FSHM ihtisas mahkemesi olarak yeni kurulan 3.Asliye HM'nin HSK kararıyla görevlendirilmesi nedeniyle ... 3.Asliye HM (FSHM sıfatıyla) ... E dosyası haline gelen dava dosyaları celbedilip incelenmiş, dava konusu tescilsiz tasarımların haksız rekabet oluşturacak şekilde benzerlik taşıyıp taşımadığı konusunda (ilk iki rapor tespitleri arasında çelişki oluştuğundan) üç farklı bilirkişi kurulundan raporlar alınmıştır.

Yargılama sırasında, davalının dava konusu tescilsiz tasarımların adına tesciline ilişkin dava öncesi TPE'ye başvuru yaptığının bildirilmesi nedeniyle, mahkememizin görevli sayılıp sayılamayacağının belirlenmesi için tescil sürecinin tamamlanması beklenmiş, dava konusu tasarımlar TPE tarafından davalı adına tescil edilmişse de, davacının ... 1. Asliye HM ... E dosyasında "davalı adına yapılan tescillerin hükümsüzlüğüne karar verilmesi" istemiyle açtığı ve daha sonra ihtisas mahkemesi sıfatıyla ... 3.Asliye HM ...E dosyasında görülen davanın sonuçlanması ve verilen kararın kesinleşmesi bekletici mesele yapılmıştır.

Anılan dosyada ilk olarak ... 1. AHM ...

E dosyasından verilen nihai kararda, bir kısım tasarımlarla ilgili olarak "TPE'ye itiraz süresi içinde -itiraz yapılıp sonucu beklenmeden- dava açıldığından davanın reddine", diğer tasarımlarla ilgili ise (8-30-31-46-50-54 alt no.lu tesciller) hükümsüzlük koşulları oluşmadığından davanın reddine dair karar verilmiş, Yargıtay temyiz incelemesinde "erken açılan dava" kısmına yönelik red kararı eleştiri konusu yapılmamış, sadece 8-30-31-46-50-54 alt no.lu tesciller hakkında red kararı eksik inceleme gerekçesiyle verildiği gerekçesiyle davacının temyiz istemi kabul edilerek karar bozulmuş, bozma sonrası dosyanın ...

3. AHM'ne devrolması üzerine kaydedildiği yeni esas olan ...E'ta bozma ilamına uyulmasına karar verilerek, "davalı adına tescillerin hükümsüzlüğüne karar verme koşullarının oluşmadığı" gerekçesiyle davacının davası tümden reddedilmiş, son hükmün temyiz edilmeksizin 21/12/2018 tarihinde kesinleştiği 30/05/2019 tarihli yazıyla mahkememize bildirilmiştir.

Davadaki "erken açılan dava" gerekçesiyle kısmen redde ilişkin ilk karardaki hüküm konusu olan tasarımların içinde de davamızın konusu olan tasarımlardan yer aldığından, davacının TPE'ye yaptığı "davalı adına yapılan tescillere itiraz-iptal" istemlerinin sonucu da mahkememiz yargılamasında ayrıca beklenmiştir.

Dava konusu tasarımlarla ilgili tescil kayıtlarına ilişkin yapılan yazışmalara alınan cevaplar, ... 3.AHM ...E davasında verilen kararın kesinleşmesi sonucu, dava konusu tasarımlardan davacı katalogunda 2440, 2448, 2449, 2467 no.larda yer alan tasarımlar ve davacının ... katalog kapağı (davalıda 20479 no.lu katalog kapağı) hakkında davalı adına TPE'de yapılan tescil-faydalı model belgesi verilmesi işlemlerinin, davacının yaptığı itiraz reddedilerek kesinleşmiş olduğu, davamızın konusu olan diğer tasarımlarla ilgili olarak ise, davacının davalı adına yapılan tescil kayıtlarına itirazları TPE tarafından kabul edilerek, davalı adına yapılan tescil kayıtlarının iptal edilmiş durumda olduğu tespit edilmiştir.

TPE'den alınan yazı cevabına göre, davalının ... sayılı tescil başvurusuna konu tasarımlardan, davacının itirazı reddedilerek davalı adına tescili kesinleşen tasarımlardan sadece 4 adedi (2440-8 alt no.lu tescil, 2448-46 alt no.lu tescil, 2467-50 alt no.lu tescil, 2449-55 alt no.lu tescil) davamızın konusu olan tasarımlara ilişkindir, davalı adına tescili kesinleşen diğer tasarımların davamızın konusu tasarımlarla ilgisi bulunmamaktadır; davalının .. sayılı tescil başvurusuna konu tasarımlardan da sadece bir adedi (davacı şirketin ...

Kataloğu kapağı- davalıya ait ... kataloğundaki 20479 sayılı davetiye kapağı-29 alt no.lu tescil) davamızın konusu olan tasarımlardandır. Davamızın konusu olan diğer tescilsiz tasarımlarla ilgili davalı adına yapılan tesciller ise, davacının itirazı üzerine itirazı kabul edilerek davalı adına yapılan tescil kayıtları iptal edilmiş olduğundan, halen tescilsiz tasarımlar vasfındadır.

Tescilsiz tasarım vasfında olan dava konusu tasarımlar, aşağıda açıklandığı üzere dava dosyasından tefrik edilmiş ve mahkememizin 2021/689 E dosyasına kaydedilmiş olup, esas hakkında yargılamasına tefrik olan dosyada devam edilecektir.

Dava konusu tasarımlarla ilgili olarak TPE'nin tescil süreci yürütmesi, tescil taleplerini kabul etmesi, bir kısım tasarımlar hakkında davacının itirazlarını kabul ederek davalı adına tescil kayıtlarını iptal etmiş olması hususları hep birlikte gözönüne alındığında, dava konusu davetiye tasarımlarının herhangi bir kimsenin hak sahipliği ileri süremeyeceği anonim nitelikte tasarımlar olmadığı, ilgili fikri ve sınai haklar mevzuatı kapsamında korunması gereken güzel sanat eseri niteliğinde olduklarının kabul edilmesi gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır.

Davanın açıldığı tarih itibariyle dava konusu tasarımların tümü tescilsiz durumda olduğundan, TTK'da düzenlenen haksız rekabet hükümleri kapsamında mutlak ticari dava olduğu ve mahkememizin görevli olduğu değerlendirilmişse de, yargılamada gelinen süreçte toplanan delil durumu itibariyle:

1-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 2440 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 20407 sayılı davetiye

2-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 2448 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 20465 sayılı davetiye

3-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 2449 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 20486 sayılı davetiye

4-Davacı şirketin ... Kataloğundaki 2467 sayılı davetiye- davalıya ait ... Kataloğundaki 20475 sayılı davetiye

5-Davacı şirketin ... Kataloğu kapağı- davalıya ait ... kataloğundaki 20479 sayılı davetiye kapağı

tasarımlarının, davalı tarafından dava öncesi TPE'ye yaptığı tescil başvuruları üzerine TPE tarafından davalı adına yapılan tescil-faydalı model kayıtlarının dosyamızdaki yargılama sırasında kesinleşmiş durumda olduğu, nitekim davalı vekilince de fikri ve sınai haklar mahkemesinin görevli olduğuna dair cevap dilekçesinden itibaren beyanda bulunulduğu,

Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi mahkememize göre ihtisas mahkemesi sıfatı taşımakla, tescilli tasarımlarla ilgili olarak mahkememizce ilgili fikri ve sınai haklar mevzuatı kapsamında hak sahipliği-haksız rekabetin tespiti-men'i-tazminat istemleriyle ilgili olarak yargılama yapılıp karar verilemeyeceği, tescilli tasarımlarla ilgili yargılamada Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu, nitekim emsal Yargıtay 11. HD'nin 2016/13669 E 2018/8118 K sayılı ilamının da bu doğrultuda olduğu anlaşılmakla, diğer tescilsiz tasarımlarla ilgili davanın bu dosyadan HMK md 167 uyarınca ayrılmasına,

dava öncesi davalının tescil başvurusu üzerine yargılama sırasında davalıya tescilli hale gelen ve davalı adına tescilleri kesinleşmiş durumda olun 5 adet tasarımla ilgili olarak ise, görev konusu yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gereken dava şartı olduğundan, HMK md 114/1-c ve 115/2 gereği görev yönünden dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Katip Hakim