İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/462 K.2024/32

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Tic. Ltd. Şti, tarafından müvekkili şirketin emrine ... Bankası ... numaralı ... Şubesine ait ... nolu 31/07/2023 tarihli ve 100.000,00 TL bedelli, ...Ltd. Şti, tarafından düzenlenen; ... Bankası ... numaralı ... Şubesine ait ... nolu, 31/08/2023 tarihli ve 200.000,00 TL bedelli, ...Tic. Ltd. Şti, tarafından düzenlenen; ... Bankası ... numaralı ...

Şubesine ait ... nolu 30/09/2023 tarihli ve 200.000,00 TL bedelli toplamda 3 adet çek düzenlendiğini, daha sonra dava konusu çekler müvekkili tarafından kaybedildiğini, bu sebeple mahkememiz tarafından ... bankası ... numaralı ... şubesine müzekkere yazılarak 3 adet çek aslının onaylı birer suretinin gönderilmesinin talep edilmesi gerektiğini, söz konusu çek kötü niyetli kişiler tarafından kolaylıkla bankadan tahsil edilebilir nitelikte oluğunu, davacı müvekkilinin gerekse de çeklerin iptal edilmesi ile çeklere ilişkin ödemeden men için ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini,

zayi edilen çeklerin üçüncü şahısların ellerine geçmesi halinde müvekkili mağdur olacağını, bu nedenle kötü niyetli üçüncü kişilerin haksız şekilde yararlanarak sebepsiz zenginleşmesine mahal vermemek ve müvekkilinin mağdur olmaması için ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasını, çeklerin kayıp nedeniyle iptaline karar verilmesi amacıyla işbu davaya açma zorunluluğu doğduğunu, çekler için ... Bankası ... numaralı ...

Şubesine müzekkere yazılarak çek asıllarının onaylı suretinin istenmesine, çeklerin iptaline, dava konusu çeklerin takibe konu edilmesinin engellenmesine ilişkin, yargılama sonuna kadar ihtiyati tedbir kararı verilmesi ile ödemeden men kararı verilmesi ve bu kararın ilgili banka şubesine müzekkere ile bildirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Hukuki Gerekçe: Dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757 ve devamı maddelerine göre açılmış bulunan zayii nedeniyle kıymetli evrak (çek) iptali çekişmesiz yargı işidir.

Kıymetli evrağın iptali (çek iptali) hakkında 6102 Sayılı TTK'nın 818. maddesinin 1.maddesinin (s) bendi yollamasıyla 6102 Sayılı TTK'nın 757. madde ve devamındaki hükümler uygulanır. Buna göre. "İradesi dışında poliçe (çek) elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir.

Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir.

Mahkeme, iptale karar vermeden önce, kabul edene, poliçe bedelini tevdi etme ve yeterli teminat karşılığında bunu ödeme yükümünü getirebilir."

İşin niteliği ve meydana getireceği hukuki sonuçlar itibariyle hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği taşımayacak olan bu davalarda; davanın lehtar veya hamil tarafından açılmış olması, talepte bulunanın aktif dava ehliyetinin bulunduğu hususunda mahkemeye olumlu kanaat verecek kadar delil sunulması yeterli kabul edilmektedir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir.

Kaldı ki, hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir.

Bu itibarla, talepte bulunanın hamil olduğu, dava konusu çekin istem dışında kaybolduğu kabul edilmiş, çeki elinde bulunduranların üç ay içinde mahkememize müracaat etmeleri hususunda gerekli yasal ilanlar yaptırılmış, ilk ilan tarihinden itibaren üç aylık yasal süre içerisinde iptali istenen çek hakkında mahkememize müracaat eden olmadığından davacı tarafın talebi yerinde görülmekle dava konusu çeklerin iptaline karar vermek gerekmiş ve hüküm aşağıdaki şekilde kurulmuştur.

Katip Hakim