İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/704 K.2023/1002

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava : Davacı dava dilekçesinde özetle; yetkilisi bulunduğu davacı ... ofisi ve merkezi olan "...” adresini su basması nedeniyle “...” adresine taşınıldığını, su basması ve taşınma esansında şirketin Genel Kurul Karar Defteri ve Pay Defterinin zayi olduğunu, T.T.K.'nun 82/7.maddesinin açık olduğunu, şirkete ait karar defterinin taşınma esnasında tüm özen ve dikkate rağmen rağmen kaybolduğunu, kayıp edeniyle zayi olan şirket genel kurul karar defteri ve pay defterinin kaybolduğunun tespiti, zayi belgesinin verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.

Davacı şirket yetkilisi dava dilekçesinde genel kurul karar defteri ve pay defteri hakkında zayi belgesi verilmesine ilişkin; su basması ve taşınma vakıalarına dayanmış, dilekçesinin devamında genel kurul karar defteri ve pay defterinin taşınma sırasında kaybedildiğini ileri sürmüştür.

Su basması vakıasına ilişkin dilekçe içeriğinde, ofis ve iş merkezi olarak kullanılan adreste su basması olayının meydana geldiği ifade edilmiş, ancak bu vakıayı doğrulayacak hiçbir delil ibraz edilmemiştir.

Mahkememizce su basması olayının yaşandığı tarih ile hasara ilişkin resimler / görüntüler, hasılı delillerin ibraz edilmesi ve açıklama yapılması noktasında yeterli süre ve imkan dahi tanınmış, ancak davacı şirket yetkilisi tarafından hiçbir beyan dilekçesi sunulmamış, su basması olayı hakkında hiçbir delil de ibraz edilmemiştir.

Hal böyle olunca, dava dilekçesinde davacı şirket yetkilisinin ileri sürdüğü " su basması " olayının esasen yaşanmadığı, bu yöndeki vakıanın ispatlanamadığı görülmüştür. Kaldı ki, bir an için aksi düşünüldüğünde iş merkezi olarak kullanılan ofisi su basması halinde, yalnızca genel kurul karar defteri ile pay defterinin zayi olması (diğer defter, belge ve kayıtların ise zayi olmaması) hayatın olağan akışına aykırıdır.

Nitekim, dosyaya sonradan vekaletname ibraz eden davacı vekili 27/12/2023 tarihli celsede, su basması olayına ilişkin herhangi bir belge ve delillerinin bulunmadığını, esasen genel kurul karar defteri ve pay defterinin taşınma sırasında zayi olduğunu ve bu nedenle zayi belgesi verilmesini talep ettiği görülmüştür.

O halde, genel kurul karar defteri ve pay defteri hakkında zayi belgesi verilmesini isteminin "taşınma sırasında" kaybedildiği vakıasına dayalı olarak incelenmesi zorunludur.

Hemen belirtmek gerekir ki, ofis ve iş merkezinin taşındığına yönelik dosya içinde hiçbir delil bulunmamaktadır / sunulmamıştır. Davacı şirketin güncel ticaret sicil kayıtları celp edildiğinde, sicil adresinde herhangi bir değişikliğin de bulunmadığı tespit edilmiştir. İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının yoklama fişinde ise sicil adresinde davacı şirketin bulunmadığı tespit edilmekle birlikte, bina danışma görevlisine sorulduğundan, davacı şirketin gerçekten adresten taşınıp taşınmadığı, taşınmış ise hangi adrese taşındığı noktasında bir bilgi de bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, taşınma sırasında genel kurul karar defteri ile pay defterinin zayi olduğu mahkememizce inandırıcı görülmemiştir.

Diğer taraftan; TTK'nın 82/7. maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de; tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir. Diğer bir anlatımla, tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve özeni göstermiş olması, ayrıca ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Yargı uygulamasına bakıldığında:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2015/9715 Esas, 2015/12566 Karar sayılı ilamında:

"...TTK'nın 82/7 maddesine göre zayi belgesi verilebilmesi için bu maddede belirtilenler gibi olağanüstü hallerden birinin olması gerektiği, tacirin saklamakla mükellef olduğu ticari defter ve kayıtlarını özenle muhafaza etmesinin zorunlu olduğu, davacının taşınma işlemi sırasında gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek, kendi kusuru ile defterin kaybına neden olduğundan zayi belgesi talep edemeyeceği..."

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2014/5963 Esas, 2014/11179 Karar sayılı ilamında:

"...Tacirin basiretli bir tacir olarak ticari defter ve belgelerini şirket merkezinde muhafaza etmesi ve korunması için gerekli tedbirleri alması gerektiği, ... ayrıca, muhafaza tedbirlerini almayarak kusurlu davranan davacının talebinin bu yönüyle de yerinde olmadığı..."

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2007/7048 Esas, 2008/866 Karar sayılı ilamında:

"...Zayi belgesi istenebilmesi için tacirin, ticari defter ve diğer belgeleri muhafazada gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerekmesine, dava konusu ticari defterlerin işyeri dışına çıkarılmasının makul neden ve gerekçelerinin açıklanamamış ve kanıtlanamamış olmasına göre..."

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2013/17799 Esas, 2014/2045 Karar sayılı ilamında:

"...Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 05.10.1984 tarih, 1982/11-852 Esas ve 1984/788 Karar sayılı kararından anlaşıldığı üzere, tacirin saklamakla mükellef olduğu ticari defter ve kayıtları özenle muhafaza etmesinin zorunlu olduğu, yerine göre çalınma halinde bile zayi belgesi verilemez iken, taşınma sırasında kaybolma halinde zayi belgesi verilemeyeceği..."

İstanbul BAM 43. Hukuk Dairesi 2020/700 Esas, 2022/57 Karar sayılı ilamında:

"...Somut olayda; şirkete ait tüm ticari defterlerin ve sair belgelerin kural olarak şirket merkezinde bulundurulması ve korunması için gerekli tedbirlerin alınması gerekirken, davacı tacirin, defterin muhafazasında gerekli dikkat ve özeni göstermediğinden, ilk derece mahkemesince verilen red kararı isabetlidir..." şeklinde kararlar ve yerleşik uygulama söz konusudur.

Açıklanan nedenler ve yerleşik yargı içtihatları nazara alındığında; basiretli bir tacirin kural olarak ticari defter ve belgelerini işletme merkezinde muhafaza etmesi ve korunması için gerekli önlemleri alması gerektiği, davacının taşınma sırasında genel kurul karar defteri ile pay defterinin zayi olduğu ifade edilse de gerekli muhafaza önlemleri ve tedbirlerin alınmadığı, davacının ticari defter ve kayıtlarının zayi olmasının kaçınılmaz sebepten kaynaklandığını ispatlayamaması karşısında TTK'nın 82/7. maddesindeki koşullar oluşmadığından mahkememizce davanın reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır