İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/190 K.2024/477

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin, ... Bankası ... Şubesine ait, 28/04/2023 keşide tarihli, ... Keşide yerli, ... Çek Seri nolu, 350.000,00 TL bedelli ve ...Bankası ... Şubesine ait, 25/05/2023 keşide tarihli, ... Keşide yerli, ... Çek Seri Nolu, 300.000,00 TL bedelli çekleri keşideciden aldığını, evrak fatura ve iş formları olduğunu, daha sonra çeklerin ya çalındığını ya da kaybolduğunu, müvekkiline ait kaybolan veya çalınan çekler hakkında ...

6.Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasıyla çek iptali davası açıldığını, teminatla çeke ödemeden men kararı verildiğini, davalı tarafından çeklerin tahsili için bankaya verildiğini, mahkemeye müdahale dilekçesi verildiğini, mahkeme tarafından çekin iadesi hususunda dava açmak için ara karar oluşturulduğunu, çeklerin davalıya nasıl ve ne şekilde geçtiğinin müvekkili tarafından bilinmediğini, çeklerdeki ciro ve imzanın müvekkili şirket yetkililerine ait olmadığını, ciro silsilesinin kopuk olduğunu, müvekkilinin elinden çıkan çeklerin müvekkili şirketin yetkililerinin imzası taklit edilerek piyasaya sunulduğunu, ...

Bankası ...Şubesine ait, 28/04/2023 keşide tarihli, ... Keşide yerli, ... Çek Seri Nolu, 350.,000,00 TL bedelli ve ... Bankası ...Şubesine ait, 25/05/2023 keşide tarihli, ... keşide yerli, ... Çek Seri Nolu, 300.000,00 TL bedelli çekler hakkında ödenmesini önlemek üzere daha önce teminat yatırılmış olmakla ödeme yasağı konulmasına, ... Bankası ...Şubesine ait 28/04/2023 keşide tarihli, ... Keşide yerli, ... Çek seri nolu, 350.000,00 TL bedelli ve ...

Bankası ...Şubesine ait, 25/05/2023 keşide tarihli, ... Keşide yerli, ... Çek Seri nolu, 300.000,00 TL bedelli çekin iadesine ve istirdatına, TTK 758 ve 763 maddeleri nazara alınarak söz konusu çekin müvekkiline iade edilmesini, edilmemesi halinde iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı tarafından 28/03/2023 keşide tarihli 350.000,00 TL bedelli ... seri nolu ve 25/05/2023 keşide tarihli 300.000,00 TL bedelli ... seri nolu çeklerin iptali talebiyle ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/13 esas dosyasıyla dava açıldığını, davanın açıldığının öğrenilmesi sonrasında ... ve ... numaralı çeklerin müvekkili banka müşterisi ...Tic. A.Ş.

Tarafından müvekkili bankaya ibraz edilmesi nedeniyle dava dosyasına müdahil olunması talep edildiğini, mahkemenin ara kararıyla müvekkili bankanın müdahale talebinin kabulü ile çeklerin iadesi konusunda dava açılması için ara karar kurulduğunu, bunun üzerine davacı tarafın başvurusuyla ...

Arabuluculuk Bürosu ... sayılı dosyasıyla arabuluculuk görüşmesi yapıldığını, davacı şirketle anlaşmaya varılamadığını, davacı şirketin söz konusu çekilerin iadesi ve isitirdatına ilişkin taleplerinin haksız olduğunu, müvekkili bankanın çekleri meşru hamil olarak elindi bulundurduğunu, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacının üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Toplanan Deliller:

... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:

Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 792.maddesine dayalı olarak çeklerin istirdatı ve iadesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK’nın 792.maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.''

6102 sayılı TTK'nın 790.maddesinde ise, "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir.

Çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin "mücerretlik" vasfını ortadan kaldırır.

Dosya kapsamından, dava konusu çekler hakkında öncelikle ... 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığı, yapılan yargılama sırasında, ... ve ... numaralı çeklerin davalı banka müşterisi olan dava dışı .... A.Ş. tarafından davalı bankaya ibraz edildiğinden bahisle başvuru olması üzerine çek istirdatı davası açmak üzere davacı tarafa süre verildiği anlaşılmıştır.

... ve ... numaralı çeklerin yapılan incelemesinde, dava dışı ... A.Ş.tarafından çeklerin keşide edildiği, lehdarın davacı şirket olduğu, davacı şirketin cirosundan sonra arada başkaca cirantaların yer aldığı (..., ..., ... vb), davacı tarafça davalı bankanın çeki iktisapta ağır kusurlu olduğunun iddia edilmediği görülmüştür.

Çek üzerindeki ciro silsilesinin tam ve birbirini düzgünce takip eden cirolardan oluştuğunu, TTK 790.maddesi gereğince davalı bankanın çekin meşru hamili olduğunu, TTK 792.maddesi gereğince çekin rıza dışı elden çıktığının iddia edilmesi halinde ispat yükünün çekin yetkili hamili olduğunu rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olduğu, oysa davacı tarafça buna yönelik bir iddia olmadığı gibi delil de sunulmadığı, çek istirdatı davasının son hamile karşı açılması gerektiği, somut olayda son hamilin, icra takibi başlatan davalı şirket olduğu ve bu itibarla davalıya husumet yöneltilmesinin yerinde olduğu,

ancak ispat yükü üzerinde bulunan davacının, yukarıda da açıklandığı üzere öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası dışında elinden çıktığını, sonrasında ise davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu kanıtlamak zorunda olduğu, oysa dosya kapsamında davalının çeki iktisabından önce arada başkaca cirantaların yer aldığı, nitekim davacı tarafından dava konusu çeklerin davalı tarafından ağır kusurlu olarak iktisap edildiğinin ispat edilemediği, bununla birlikte davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğuna dair başkaca delil sunulmadığı,

öyleyse düzgün ciro silsilesine göre yetkili hamil olan davalı aleyhine açılan çek istirdatına yönelik davanın reddine karar vermek gerektiği anlaşılmakla takdire bağlı aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim