İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/22 K.2024/89

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Ticari ilişkide oldukları ... Anonim Şirketi'nin keşidecisi olduğunu, 1 adet çekin hamilleri olduğunu, söz konusu çekin bütün aramalarına rağmen bulunamadığını, kayıp veya çalınma şeklinde zayi ettiklerini, 12/01/2024 Keşide Tarihli bir adet 850.000,00 TL miktarlı olan çekin çalınma veya kaybetme nedeniyle zayi olması nedeniyle iptali için mahkememize başvurmalarının zorunlu olduğunu, toplam tutarı 850.000,00 TL olan bir adet çekin zayi nedeniyle iptaline, bu hususta karar verilinceye kadar uygun bir teminat karşılığı tedbiren ödeme yasağı konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Beyanda bulunan üçüncü kişinin dilekçesinde özetle; ... Bankası Anonim Şirketi ...

Şubesi - İstanbul - 12/01/2024 tarih ... seri nolu, keşidecisi ...Anonim Şirketi olan 850.000,00 TL bedelli çek müvekkil şirketin zilyetliğinde olduğunu, ekte sunulan çek suretinde lehtar, çek hamili veya cirantası olmadığını, davacı şirketin taraf sıfatının olmadığını, davacıya istirdat davası açmak için süre tanımadan, ivedilikle usulden reddi gerektiğini, dava konusu çek muhatabı hakkında ödeme yasağı kararı verildiğini, fakat davacının dava dilekçesinde dava konusu çeke ilişkin hiçbir suret veya delil sunmadığını, ayrıca çekte hak sahibi olmadıklarını, davacının ödemenin meni kararının alınmasını talep edebilecek kişi olmadığını,

çek muhatabına hakkında konulan ödeme yasağının usulsüz olduğunu, hukuka aykırılık teşkil ettiğini, bu sebeple ivedilikle kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini, davanın usulden reddine, ödeme yasağının ivedilikle kaldırılmasına karar verilmemesi halinde TTK 758 maddesi gereğince mahkememizce davacı tarafa, iade davacı açmak üzere süre verilmesini, verilen süre içinde dava açılmaz ise muhatap banka hakkındaki ödeme yasağının kaldırılmasını, davacının husumet yokluğu sebebi ile davanın usulden reddine, davacının ödeme yasağı tedbirine karar verilmesini talep edebilecek kişilerden olmadığını,

mezkur çek muhatabı hakkında ödeme yasağının ivedilikle kaldırılmasını, mahkememiz aksi kanaatte ise davacı tarafa, istirdat davası açmak üzere süre verilmesini ve akabinde ödeme yasağının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe: Dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757 ve devamı maddelerine göre açılmış bulunan zayii nedeniyle kıymetli evrak (çek) iptali çekişmesiz yargı işidir.

Kıymetli evrağın iptali (çek iptali) hakkında 6102 Sayılı TTK'nın 818. maddesinin 1.maddesinin (s) bendi yollamasıyla 6102 Sayılı TTK'nın 757. madde ve devamındaki hükümler uygulanır. Buna göre. "İradesi dışında poliçe (çek) elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir.

Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir.

Mahkeme, iptale karar vermeden önce, kabul edene, poliçe bedelini tevdi etme ve yeterli teminat karşılığında bunu ödeme yükümünü getirebilir."

İşin niteliği ve meydana getireceği hukuki sonuçlar itibariyle hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği taşımayacak olan bu davalarda; davanın lehtar veya hamil tarafından açılmış olması, talepte bulunanın aktif dava ehliyetinin bulunduğu hususunda mahkemeye olumlu kanaat verecek kadar delil sunulması yeterli kabul edilmektedir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir.

6102 sayılı TTK'nın 788/1 hükmü uyarınca, emre yazılı veya belirli bir kimse lehine düzenlenen çek, ciro ve teslim yolu ile devredilebilir. Emre yazılı senetlerin devri iki tasarruf işleminin bir arada yapılması ile gerçekleşir. Bu işlemlerin birincisi senedin ciro edilmesi, ikincisi de buna ek olarak senedin zilyetliğinin devralana geçirilmesidir. Dolayısıyla, kambiyo senedinde mündemiç hakka sahip olmak için senet üzerindeki zilyetlik zorunludur (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi 2011/4524 Esas 2012/9838 Karar).

Bu itibarla, yapılan incelemede, talepte bulunan tarafından çekişmesiz yargı işine konu iptali istenen çekin iptali talebinde bulunulduğu, talep edenin yetkili hamil olunduğuna yönelik yapılan ihtarlara karşın herhangi bir bilgi yahut belge sunulmadığı, zayi nedeniyle iptal davası açma hakkının çek hamiline tanınmış bir hak olduğu, nitekim dava dışı beyanda bulunan ... ... Limited Şirketi tarafından çek aslının elinde bulunduğuna ve hamil olduğuna dair beyan dilekçesi sunulduğu gibi çek aslının ibraz edildiği anlaşıldığından açılan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ...