İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/252 K.2024/671

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında görülen İTİRAZIN İPTALİ davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalının mülkiyetindeki ... plaka sayılı aracın, müvekkil şirket nezdinde tanzim edilen ... numaralı 24.08.2021 – 24.08.2022 başlangıç ve bitiş tarihli Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, davalının maliki olduğu ... plaka sayılı aracın 26.12.2021 tarihinde davalı sevk ve idaresinde iken dava dışı ... plakalı çekiciye bağlı ... plakalı yarı römork araç ile davalının asli ve tam kusurlu olduğu ölümlü/yaralanmalı trafik kazası meydana geldiğini, kaza sonucunda müvekkil şirket nezdinde sigortalı araçta yolcu olarak bulunan dava dışı ...'ın vefat ettiğini,

kaza tarihinde düzenlenen Kaza Tespit Tutanağı incelendiğinde görüleceği üzere aracın kullanım tarzının 1+1 ve kamyonet olduğu fakat kaza tarihinde araçta yolculuk eden kişi sayısının istiap haddini aşmış bulunması ve aracın kullanım şeklinin yük nakli olduğu ancak araçta kullanım şekline ve dolayısıyla Trafik Sigortası Genel Şartlarının B.4./ç maddesine aykırı olarak yolcu taşınmış olması nedeniyle dava dışı vefat eden ...’ın mirasçılarına 27.04.2023 tarihinde 494.667,80-TL, KDV tevkifatı ve stopaj ile birlikte toplam 510.200,00-TLdestekten yoksun kalma tazminatı ödendiğini,

ödenen tazminatın Trafik Sigortası Genel Şartlarının B.4./ç maddesi gereğince sigortalıları olan davalıdan rücuen tahsili amacıyla davalı aleyhine ... 27. İcra Müdürlüğü’nün...

Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı/borçlu tarafından icra takibine itiraz edildiğini, arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığını .elirterek, icra dosyasındaki takibe yapılan itirazın iptaline ve takibin devamına, haksız olarak itiraz edilen tutar üzerinden %20’dan az olmayacak oranda icra inkâr tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı sigorta şirketinin söz konusu kazanın "fazla yolcu alınmış olduğu" için meydana geldiğini belirttiğini, bu hususun hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, kazanın nedeninin ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

E.sayılı dosyasındaki 03.01.2023 tarihli bilirkişi kusur raporundan da anlaşılacağı üzere 03.01.2023 tarihli bilirkişi/kusur raporunda, ... plakalı kamyonet sürücüsü ... sevk ve idaresindeki aracında yolcu olarak bulunan müteveffa ... ile birlikte, ... tarafından, ... numaralı TEM otoyolunu takiben, ... istikametine doğru seyir halinde iken, kaza yeri olan kilometre 31,5’ e geldiği sırada, ön tarafından seyreden araçlara yeteri kadar dikkat etmeden, dikkatsiz ve tedbirsiz bir şekilde seyretmesi ile aracının ön sağ kısımlarıyla,

ön tarafından aynı istikamete doğru seyir halinde olan Tır aracının arka sol kısımlarına çarpması neticesi meydana gelen bu kazanın oluşumunda, ön tarafından seyreden araçlara dikkat ederek ve aracının hızını mahal şartlarına göre ayarlayarak, ön tarafındaki araçlar ile arasında olması gereken hızının yarısı kadar metre güvenli takip mesafesini koruyarak seyretmesi gerektiğinden aksine davranarak,

ayrıca kendi ifadesinde kazanın nasıl olduğunu hatırlamadığını ve muhtemelen direksiyon başında uyukladığını belirttiğinden, ATK raporunda uyuduğu belirtildiğinden anlaşıldığı üzere, dikkatsiz ve tedbirsiz bir şekilde ön tarafındaki araçlara ve taşıt yoluna göstermesi gereken dikkat ve özen yükümlülüğünü ihmal ederek, ön tarafından seyreden aracı yeterli ve güvenli bir mesafeden takip etmemesi ile aracını kullandığı sırada direksiyon başında uyuması neticesi bu kazaya sebebiyet verdiği,

tarafıma tevdi edilen dosya içeriğinde yapmış olduğum inceleme ve tetkiklerden anlaşılmıştır, denildiğini, "İstihap Haddi, İlliyet Bağı, İspat külfeti" yönünden ise.

Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları'nın 4/e maddesinde, taşıtın, ruhsatında belirtilen taşıma haddinden fazla yük ve yolcu taşınması sırasında meydana gelen zararların teminat dışı olduğunun hükme bağlandığını, bu hükmün uygulanabilmesi için, riziko ile istiap haddinden fazla yük ya da yolcu taşıma arasında uygun illiyet bağının bulunması ve kazanın salt bu nedenle meydana gelmesi gerektiğini, başka bir anlatımla, sadece istiap haddinin aşılmış olmasının, rizikonun teminat dışı olduğu sonucunu doğurmayacağını, bu hususun davacı sigorta şirketince kesin bir şekilde kanıtlanması gerektiğini (Emsal.

Yargıtay 11.Hukuk Dairesi E...) belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava; trafik kazasından kaynaklanan zararların ödenmesinden sonra Sigorta Genel Şartlarına aykırılık nedeniyle dava dışı zarar gören 3.Kişiye ödenen tazminatın sigortalısından rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 1/1. maddesi uyarınca mahkemelerin görevi kanunla düzenlenir ve göreve ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması zorunludur.

Öncelikle mahkememizin davaya bakmakta görevli olup olmadığının üzerinde durmak gerekir. Zira 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 1/1. maddesi uyarınca mahkemelerin görevi kanunla düzenlenir ve göreve ilişkin kurallar kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması zorunludur.

Bir davanın Ticaret Mahkemelerinde görülebilmesi için açılan davanın mutlak veya nispi ticari davalardan olması gerekmektedir. Mutlak ticari davalar 6102 sayılı TTK'nun 4. Maddesi uyarınca TTK'nda düzenlenmiş olan bütün hususlardan doğan davalar ile TTK'nun 4. Maddesinde belirtilen özel kanunlardaki davalardır.

Türk Ticaret Kanununun 4. maddesinde, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunundan doğan hukuk davalar ticari dava sayılmıştır. Huzurdaki dava anılan maddede belirtile.

Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde, 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560,

saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde, Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta, borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde, bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde yer alan mutlak ticari dava değildir.

Nispi ticari davalar ise TTK.nun 5.maddesinde düzenlenmiş olup, her iki tarafın tacir olduğu ve dava konusu uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olduğu davalardır.

28.05.2014 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 3/k maddesinde tüketici tanımlanmış "Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi" 3/ı maddesinde ise tüketici işlemi "Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem" olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 73/1. maddesinde, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 83/2. maddesinde ise taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve 6502 sayılı kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceğine değinilmiştir.

HMK'nın 1. maddesinde ise görev hususunun kamu düzenine ilişkin olduğu, mahkemece yargılamanın her aşamasında resen gözetileceği belirtilmiştir. Ayrıca HMK'nın 114/1-c maddesi gereğince mahkemenin görevli olması dava şartları arasında sayılmış olup, HMK'nın 115. maddesi hükümleri gereğince dava şartlarının mevcut olup olmadığı, yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen dikkate alınması gereken hususlardandır.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 15/04/2019 tarih ve ... E. ... K. sayılı ve buna benzer pek çok içtihadında da işaret edildiği üzere; dava tarihinden önce, 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 Sayılı Yasa'nın 73/1. maddesi. "Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir" şeklinde düzenlenmiştir.

Aynı Yasa'nın 3. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendinde, "Tüketici işlemi, mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekalet, bankacılık ve benzer sözleşmeler de dahil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi ifade eder" şeklinde düzenleme getirilmiştir.

Somut olayda davanın açıldığı tarih itibariyle 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun yürürlükte olduğu açıktır. Gelir İdaresi Başkanlığı ... Vergi Dairesi Başkanlığı ... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 24.04.2024 tarihli cevabi yazılarına göre davalı vergi mükellefi değildir.

Davalının kullandığı araç ..., ... benzeri bir araç olup, genişliği ve kalabalık aile kullanımına uygunluğu nedeniyle pek çok kamu görevlisi tarafından da tercih edildiği bilinen bir gerçektir. Sırf ruhsatta kamyonet yazılmış olması davayı ticari dava yapmaz. Bu halde bile davalının bilanço esasına göre defter tutan bir tacr olmadığı açıktır. Olsa olsa vergi kaydı bulunmamasına rağmen en fazla esnaf olarak değerlendirilebilir.

Davalının ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket etmesi, VERGİ MÜKELLEFİ OLMAMASI nedeniyle tüketici, dava konusu taşıma işleminin de tüketici işlemi sayıldığı, buna göre yukarıda belirtilen yasa hükümleri uyarınca işbu davaya bakma görevinin tüketici mahkemesine ait bulunduğu açıktır.

Yapılan açıklamalar karşısında görevsizlik kararı vermek gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

KATİP

HAKİM