İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/799 K.2025/888

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

16.06.2023 tarihinde davacı tarafından davalıdan sözleşme ile kiralanmış olan ... plaka sayılı 2017 model ... marka model aracın 14.06.2023-15.02.2024 tarih aralığında kullanılmış olduğu, ancak bir süre sonra aracın hararet göstergesinin yanmış olduğunu ve davalı ile koordine edilerek aracın servisine çekilmiş olduğu, bu kapsamda sözleşmenin 8. Maddesi gereği araçta meydana gelen 06.03.2024 tarihli ... ait 152.195,00'TL * 30.439,00TL* KDV olmak üzere topla 182.634,00 TL tutarlı hasardan müvekkilin gerekli özeni göstermiş olması nedeni ile davalının sorumlu olması gerektiği, söz konusu faturalandırma için 15.03.2024 tarihli ...

10. Noterliğinin ... yevmiye no.lu ihtarname ile sözleşmenin feshinin ihtar edilmiş olduğunu, herhangi bir cevap verilmeden bu kez de fatura gönderilmiş olduğunu, bu kez de ... tarihli ...

10. Noterliğinin ... yevmiye no.lu ihtarname ile faturaların iade edilmiş olduğunu, davalı tarafından yapılan icra takibinin müvekkiline tebliğ edilmemiş olduğunu, bu nedenle itiraz edilememiş olduğunu, icra takibinin hatalar ile dolu olduğunu, ve haksız olduğunu,,..bu vs. nedenler ile müvekkilin maddi ve manevi zarara uğrayacağından teminat miktarı belirlenerek dosyaya tedbir konulması, müvekkilin borçlu olmadığının tespit edilerek icra takibinin iptal edilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Söz konusu aracın davacıya hasarsız teslim edilmiş olduğunu ve araç teslim formunda bu hususun belirtilmiş olduğunu, 15.02.2024 tarihinde saat 19:00 sıralarında davacı tarafın müvekkili şirket yetkililerini arayarak aracın hararet yapmış olduğunun bildirilmiş olduğunu ve telefon ile davacı yönlendirilerek yağ ve su kontrolü yapılmış olduğunu, ve sürüşe devam edilmeden aracın çekici ile servisine götürülmesi bilgisinin verilmiş olduğunu, ancak araç takip sistemi kontrol edildiğinde 15.02.2024 günü davacı taraf kullanıcısı tarafından 19:19 dan başlanarak saat 19:53 e kadar aracın arızalı haliyle 4 km lik mesafeyi 34 dakikada gitmiş olduğunu,

bu sürede aracın bir çok kez rölantide durmuş ve stop etmiş olduğunu, bir sonraki gün ise (16.02.2024) yaklaşık 9 km sürüş yapılarak aracın servisine götürülmüş olduğunu, bu kapsamda aracın hararetli hali ile kullanılmış olduğunu, aracın ...daki ...Servisinde cihaza bağlanarak yapılan kontrolde aracın hararet yapılı iken kullanılmış olduğu tespitinin yapılmış olduğunu ,bu kapsamda yapılan incelemede aracın motor kısmında ciddi hasar meydana gelmiş olduğunu, nitekim ...

4. Sulh Hukuk Mahkemesinin ...D.İş. dosyasında yapılan bilirkişi incelemesinde de aracın hararet halinde iken kullanılmış olduğu tespitinin yapılmış olduğunu, ve araçta 152.195,00 TL * KDV hasar meydana gelmiş olduğu tespitinin yapılmış olduğunu, ..ispat külfetinin davacıda olduğunu bu vs. nedenler ile davanın reddedilmesini talep etmiştir.

Toplanan Deliller: ... 4. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyasının UYAP kayıtları, ... 34. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasının UYAP kayıtları, Bilirkişi ... tarafından hazırlanan 02/08/2025 tarihli bilirkişi raporu, ayrı ayrı celp edilerek dosya arasına alınmıştır. Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe: Dava, davalı tarafından davacı aleyhine ... 4.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... Değişik İş sayılı dosyasına ve taraflar arasında akdedilen oto kiralama sözleşmesine istinaden alacağın tahsili amacıyla yürütülen ... 34.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasına ilişkin davacının borçlu olmadığının tespiti ve istirdat istemine ilişkindir.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle menfi tespit davasının hukuki niteliği, menfi tespit davasının icra takibine etkisinin irdelenmesinde ve yasal mevzuatın açıklanmasında yarar bulunmaktadır. Davalı tarafından varlığı inkâr edilen bir hukuki ilişkinin mevcut olmadığının (yok olduğunun) tespiti için açılan davaya menfi (olumsuz) tespit davası denir (Kuru, B.: İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Ankara 2013, s. 346).

Menfi tespit davası, 2004 sayılı İİK'nın 72.maddesinde düzenlenmiş olup, bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır.

İİK'nın 72/7 maddesi uyarınca menfi tespit davası açıldıktan sonra borç ödenmiş olursa, mahkemece davaya ödenen miktar üzerinden resen istirdat davası olarak devam edilerek karar verilmesi gerekmektedir. Kısmi ödeme halinde ise ödenen miktar yönünden davaya istirdat davası olarak, diğer kısım yönünden ise menfi tespit davası olarak devam edilerek karar verilmesi gerekmektedir.

Somut olayda, ... 34.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının tetkikinde; alacaklı davalı tarafından borçlusu davacı aleyhine, 22.10.2024 tarihinde, toplam 341.1590,51-TL alacağın tahsili amacıyla ilamsız takip başlatıldığı, takip dayanağının sözleşme olarak gösterildiği, takibin dayandığı belgenin oto kiralama sözleşmesi ve araç motorunda meydana gelen zarara ilişkin delil tespiti dosyasında alınan bilirkişi raporu olduğu, ödeme emrinin borçluya 12.10.2024 tarihinde tebliği üzerine takibe itiraz edilmediği ve borçlu olmadığının tespiti istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Dosyanın makine mühendisi bilirkişiye tevdi ile, taraflar arasında akdedilen oto kiralama sözleşmesi, araç takip sistemi kayıtları, delil tespiti dosyası, taraf iddia ve savunmaları ile dosya kapsamında bulunan diğer deliller göz önünde bulundurularak, kiralama sözleşmesine konu olan ... plaka sayılı aracın 16/06/2023 tarihinde arızalanmasının hararetten kaynaklanıp kaynaklanmadığı, aracın hararet göstergesinin yanması halinde servise götürülmesi esnasında 4 km ve 9 km'lik mesafeler katedilmesinin davacıya yüklenebilecek bir kusur olup olmadığı, bu mesafelerin katedilmesinin araçta motor arızasına sebebiyet verip vermediği,

taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 8.maddesi gereği servis bedelinin hangi tarafın sorumluluğunda olduğu, takip talebinde gösterilen alacak miktarları sebebiyle davacının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise davalının takip tarihi itibariyle alacaklı olduğu miktarın ne olduğu hususlarında bilirkişi raporu alınmasına karar verildiği, bilirkişi tarafından tanzim edilen rapor ile, dava konusu ... plaka sayılı aracın 2017 model ... marka model araç olduğu, tespit konusu aracın araç kiralama sözleşmesi kapsamında kiralama tarihi olan 14.06.2023 günü 112.081 km'de olduğu,

taraflar arasındaki oto kiralama sözleşmesinin 16.06.2023 tarihli olduğu, sözleşmenin tarafların kabulünde olduğu, konusu aracın 12 ay süre ile kiralandığı, aracın rektifiyeye ihtiyaç duyulacak şekilde motor aksamında hasar meydana geldiği, ... 4. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...

Değişik İş delil tespiti dosyasında alınan bilirkişi raporu ile motordaki hasarın aracın hararet yapması nedeniyle motor pistonlarının aşırı ısıya maruz kalmış olmasından kaynaklı yağlama sisteminin soğutulamadığı, bu nedenle piyasa tabiri ile sararak söz konusu hasarın meydana gelmiş olduğu tespitinin yapıldığı, araç takip sistem kayıtlarına göre aracın hararet yaptıktan sonra bir süre yol yapıldığı,

hararet yükseldiğinde aracın durdurulması ve ısı yükselmeye devam edeceğinden asla rölantide olsa dahi yapılanın aksine çalıştırılmaması gerektiği, zira bu durumda radyatörün soğumayacağı ve motor çalıştığı için ısı artışının devam edeceği, bu durumun aracın motorunda ciddi hasar meydana getirebileceği, bu kapsamda aracın motoru soğumadan başka bir deyişle hararet düşmeden aracın hareket ettirilmesinin hasarın büyümesine neden olacağı, aracın hararet göstergesinin yanması halinde servise götürülmesi esnasında 4 km ve 9 km'lik mesafe kat edilmesinde davacının kusurlu olduğu,

motor pistonlarının aşırı ısıya maruz kalmış olmasından kaynaklı yağlama sisteminin soğutulamamış olması ve bu nedenle motorda ciddi hasar gelmesi için yeterli olduğu, başka bir deyişle 4 ve 9 km aracın yol almış olmasının söz konusu hasarı teknik anlamda meydana getirebileceği, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 8. maddesi gereği servis bedelinin sorumluluğunun sözleşme maddesinde de açıkça belirtildiği üzere davacının sorumluluğunda olduğu, bu kapsamda takip talebinde gösterilen alacak miktarları sebebiyle teknik anlamda sözleşme gereği davacının sorumluluğunun bulunduğu,

dosya kapsamında delil tespiti dosyası ile yapılan hasar bedelinin olay tarihi itibariyle piyasa rayiçlerine uygun ve kadri marufunda bulunduğu kanaatinin bildirildiği, raporun dosya kapsamındaki delillerle uyumlu olup denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, rapora itibar edilmemesini gerektirir sebep bulunmadığı değerlendirilmiştir.

Taraf iddia ve savunmalarına, delil tespiti dosyasına, icra takip dosyasına ve tanzim edilen bilirkişi raporuna göre, taraflar arasında oto kiralama sözleşmesine konu edilen aracın hararet göstergesinin yanması halinde servise götürülmesi esnasında 4 km ve 9 km'lik mesafe kat edilmesinin motor hasarını meydana getirebileceği, bunda davacının kusurlu olduğu, sözleşmenin 8. maddesi gereği servis bedelinin sorumluluğunun sözleşme maddesinde de açıkça belirtildiği üzere davacının sorumluluğunda olduğu, öyleyse piyasa rayiçlerine uygun olarak başlatılan icra takip dosyasındaki alacak sebebiyle davacının sorumluluğunun bulunduğu,

borçlu olmadığının tespiti ve istirdat istemiyle açılan davanın yerinde olmadığı anlaşılmakla sübut bulmayan davanın reddine, dava reddolduğundan ve yasal şartları oluşmadığından kötü niyet tazminatı talebinin reddine, verilen tedbir kararı bulunmadığındna yasal şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır