İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/189 K.2025/214

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında görülen KIYMETLİ EVRAK İPTALİ davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin alacaklarının tahsili amacıyla girişilen hukuki süreçte ... 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas dosyasından, borçlular aleyhine ihtiyati haciz kararı alındığını, mahkemesince hükmedilen teminat tutarı olan 26.773,00 TL'nin karşılığı olarak ...A.Ş'nin 08/05/2023 tarihli ...

Mektup Numaralı 26.773,00 TL bedelli teminat mektubu hazırlandığını, teminat mektubunun müvekkil şirketin ilgili dönem vekili tarafından teslim alınmışsa da sonradan öğrenildiği kadarı ile ... 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ..Esas dosyasına hiç teslim edilmediğini, ihtiyati haczin kesinleşmesi üzerine teminat mektubunun iadesi için ...

5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...Esas dosyasına talepte bulunulmuşsa da mahkeme hakimi, yazı işleri müdürü ve zabıt katibi ile tutulan 25/12/2024 tarihli tutanakta söz konusu teminat mektubu aslının suretinin mahkemeye sunulmadığı, aslının mahkeme kasasında bulunmadığı,

teminat mektubunun aslı gibidir sureti ile işlem yapıldığının tutanak altına alındığını, teminat mektubunun şirket bünyesinde de araştırıldığını fakat tüm aramalara rağmen mektubun aslının bulunamadığını, vekilin işten ayrılmış olması sebebiyle mektubun akıbetinin öğrenilemediğini, mektubu düzenleyen banka tarafından da mektubun aslının kendilerinde bulunmadığı ve mektup riskinin devam ettiğinin belirtildiğini, müvekkili şirketi açısında mektup komisyon ödemesi devam ettiğinden müvekkil şirket tarafından teminat mektubunu düzenleyen bankaya mektup komisyonu ödenmemesi konusunda tedbir kararı verilmesini istediklerini,

teminat mektubunun ilgisiz üçüncü kişilerin elinde değersiz olduğunu ve mektupta yazılı tutarın üçüncü kişilere ödenemeyeceğini belirterek ...A.Ş'nin ... tarihli ... Mektup Numaralı 26.773,00 TL bedelli teminat mektubunun iptaline, açıklanan nedenlerle bankaya mektup komisyonu ödenmemesi konusunda tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Dava hasımsızdır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava, TTK'nun 651. maddesi uyarınca açılmış zayi nedeniyle teminat mektubunun iptali davasıdır. HMK.nun 320. maddesi hükmü dikkate alındığında basit yargılama usulüne tabi olan bu talebin dosya üzerinden ele alınmasının mümkündür ve aynı yasanın 115/1.maddesi gereğince dosya üzerinden hüküm verilmesine engel durum da yoktur. Çekişmesiz yargı işlerinde hasım bulunmamaktadır. Bu nedenle mahkemenin yetkisi hususunda ilk itiraz mümkün olmadığından resen değerlendirilmesi ve mahkemenin yetkili olup olmadığının resen ele alınması zorunludur. Davacının yerleşim yerinin ... olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle mahkememiz kendisini yetkili kabul etmiştir.

Hasımsız olarak açılan bu davada iptal talebinde bulunan şahsın ispat etmesi gereken husus zilyedi bulunduğu kıymetli evrakın rızası hilafına elinden çıkmasıdır. Ancak, iptal davasında kesin ispat aranmayıp kıymetli evrakın kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu göstermesi yeterlidir. Davacı, kıymetli evrakın lehtarı ve hamili olduğunu ileri sürerek iptalini talep ettiği kıymetli evraka dair bilgileri mahkemeye bildirmiştir.

Davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi sebebiyle kıymetli evrakın iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dosya kapsamında davacının iddiasının aksini kanıtlayacak somut bir delil bulunmamaktadır (Emsal: Yargıtay 11.HD.nin 15.11.2017 tarih ve ... E. ...K. ile 25.06.2014 tarih ve ... E. ... K. İle 25.02.2013 tarih ve ... E. ... K.ile 24.01.2011 tarih ve ... E. ... K.).

Öncelikle teminat mektupları kıymetli evrak niteliğinde değildir. Yargıtay'ın 13.12.1967 tarih ve ...K.sayılı İçtihadı Birleştirme karından banka teminat mektupları garanti sözleşmesi olarak nitelendirilmiştir.

Teminat mektuplarının garanti sözleşmesi niteliğinde olduğuna ilişkin değerlendirme kararın gerekçesinde yer almasına rağmen, sonuç kısmında yer almamış olması sebebiyle ilk derece mahkemeleri teminat mektuplarının kefalet sözleşmesi olduğu yönünde kararlar vermeye devam etmiştir. Yargıtay uygulamadaki bu belirsizliği ortadan kaldırmak için 11.06.1969 tarih ve...

E. ...K. sayılı ikinci bir İçtihadı birleştirme kararı ile teminat mektuplarının mahiyet itibariyle Borçlar Kanunu'nun 110. Maddesinde (6098 sayılı TBK.nun 128.maddesi) sözü edilen üçüncü şahsın fiilini taahhüt niteliğinde bir garanti akdi olduğu belirtilmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi de içtihatlarında teminat mektuplarının kıymetli evrak olmadığı görüşündedir (Emsal. Yargıtay 11.HD.nin 21.06.2017 tarih ve ... E. ... K. - aynı daire 10.04.2008 tarih ve ...E. ...

K. - aynı daire 07.04.2008 tarih ve ...E. ...

6102 sayılı TTK.nun üçüncü kitabı (645.maddesi vd) Kıymetli Evrak Hukukuna ilişkindir. Yasada kıymetli evrak olarak Nama Yazılı senetler (TTK.nun 654 vd), Hamile Yazılı Senetler (TTK.nun 658 vd), Kambiyo Senetleri (Poliçe 670 vd, Bono veya Emre Muharrer Senet 776.vd, Çek 780.cd) olarak düzenlenmiştir.

Yukarıda da açıklanan Yargıtay kararları ile bir garanti sözleşmesi niteliğinde olan banka teminat mektupları ile bankalar belli bir riski garanti ettiklerinden, mücerret bir borç altına girmediklerinden, garanti edilen riskin doğmaması veya sona ermesi halinde muhataba karşı sorumlu tutulmayacaklarından, bankanın riskin doğmadığını veya sona erdiğini ileri sürmesi halinde, muhatabın ancak yasal yollara başvurarak hakkını arayabileceği, banka teminat mektuplarının kıymetli evrak niteliğinde olmadığı açıktır. Bu nedenle dava konusu teminat mektubu kıymetli evrak olmadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

KATİP

HAKİM