İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/464 K.2025/471

Mahkememizde görülmekte olan Çek İstirdatı & Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ticari alacakları sebebiyle ...Tic. A.Ş.tarafından müvekkili şirket adına keşide edilen ... seri numaralı ...bankası ... Şubesi'ne ait 30 Haziran 2025 vade tarihli 1.500.000,00 TL'lik çek tanzim edildiğini, müvekkili şirkete verildiğini, söz konusu çekin yine sahipleri, ortakları, yetkilisi, adresi ve iş kolu aynı olan ...Ltd. Şti. adına cirolanıp cari hesap ilişkisi olan ... San.ve Tic.

A.Ş.'ye gönderilmek üzere 21 Mart 2025 tarihinde ... şubesine teslim edildiğini, daha öncede bu surette ödemeleri gerçekleştirilmesi sebebiyle bu durumun alıcıya bildirildiğini ve çekin tesliminin beklendiğini, müvekkili şirketin kendinden sonraki cirantalar ile herhangi bir ticari bağlantısı bulunmadığını, müvekkili şirket sonrasındaki ciroların sahih olmadığının açık olduğunu, hamil ve cirantaların kötüniyetli ve ağır kusurlu olduğunu, ceza soruşturmasının devam ettiğini, benzer olaylarda çekin gerçek sahibinin haklarının korunması yönünde karar verildiğini,

çeklerin çalınması sonucu sahih ciro ile çeki elde etmeyen ekinci kozmetikin araştırılması gerektiğini, dava konusu olaya ilişkin yazılı deliller dışında tanık delillerinin de mevcut olduğunu, ihtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile dava konusu çekin icraya konulmayacağına ilişkin karar düzenlenmesi,

yargılama sürecinde takip yapılması halinde ise İİK 72 uyarınca icranın durdurulmasına karar verilmesini, yargılama neticesinde davanın kabulü ile müvekkilin, davalıya borcu olmadığının tespiti ile çekin istirdadına karar verilmesini, çek bedelinin bankada bulunması halinde muhatap bankaya müzekkere yazılarak iş bu bedelin ihtiyaten haczedilerek paranın vadeli hesaba aktarılarak yargılama sonuna kadar nemalandırılmasına karar verilmesini, tüm delil ve belgelerin dosyaya celbi için gerekli işlemlerin yapılması için ivedilikle tensip zabtının düzenlenmesine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Toplanan Deliller:

... 21. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları, ... Defterdarlığı ... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden sicil kaydı, atışalanı sicili, şirket ortakları, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın... Esas sayılı dosyasının tüm UYAP kayıtları ayrı ayrı celp edilerek dosya arasına alınmıştır.

Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;

Dava, çek istirdadı ve menfi tespit istemine ilişkindir.

28/03/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md.5.A /1 de "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." denilmiştir. Söz konusu kanun hükmü 01/09/2023 tarihinde yürürlüğe girmiş, görülmekte olan işbu dava ise 30/06/2025 tarihinde açılmıştır.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 'Dava Şartı Olarak Arabuluculuk' başlıklı 18/A maddesinde ise "(1) İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması, dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine aşağıdaki hükümler uygulanır.

(2) Davacı arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde mahkemece davacıya son tutanağın 1 haftalık kesin süre içerisinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." hükmü düzenlenmiştir.

Görülmekte olan davada menfi tespit ve istirdat talepleri birlikte ileri sürülmüştür. Menfi tespit davasının 01/09/2023 tarihi sonrasında arabuluculuk dava şartına tabi olduğu tartışmasız olup görülmekte olan davada diğer talep olan çekin istirdadı davası yönünden uyuşmazlığın arabuluculuğa tabi olup olmadığı hususunun irdelenmesi gerekmektedir.

6102 sayılı TTK’nin 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Çek istirdadı davasının arabuluculuk dava şartına tabi olup olmadığı hususunda yapılan incelemede, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22.Hukuk Dairesi'nin ...Esas ... Karar sayılı 26/12/2023 tarihli ilamında "28/03/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md.5.A /1 uyarınca iş bu çek istirdatı davası, arabuluculuğa tabidir ve bu husus dava şartıdır." şeklinde, ... Bölge Adliye Mahkemesi 6.Hukuk Dairesi'nin ...

Esas 2024/298 Karar sayılı 18/01/2024 tarihli ilamında "7445 sayılı Kanun'un m. 31 hükmü ile 6102 sayılı TTK m. 5/A hükmünde yapılan değişiklik ile uygulamada ortaya çıkan tereddütlerin giderilmesi amacıyla maddeye açıklık getirildiği, davanın 6102 sayılı TTK m. 792 hükmü uyarınca çek istirdadı talebine ilişkin olduğu ve 6102 sayılı TTK m. 4(1)-a kapsamında mutlak ticarî dava olduğu ve konusunun da bir miktar para olduğu, kanunda istisna belirtilmeden istirdat davalarının dava şartı arabuluculuk kapsamında kabul edildiği,

bir miktar paranın tahsilini amaçlayan istirdat davaları gibi, somut olayda parasal değeri olan bir şeyin aynen iadesi talebini içeren istirdat davalarının da 01/09/2023 tarihinden itibaren dava şartı (zorunlu) arabuluculuk kapsamında olduğu, dava konusu çekin de üzerinde yazılı meblağ kadar parasal değer içerdiği ve çek istirdadı davasının aynı zamanda konusunun bir miktar para olduğu anlaşıldığından,

davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf itirazları yerinde görülmemiştir." şeklinde yapılan değerlendirmelerle çek istirdadı davasının 01/09/2023 tarihi sonrasında dava şartı arabuluculuk kapsamında olduğu yönünde değerlendirme yapıldığı görülmüştür.

Yasal düzenlemeler ve yukarıda alıntılanan istinaf mahkemesi değerlendirmeleri birlikte dikkate alınarak yapılan incelemede, davacı tarafça açılan davada çek nedeniyle borçlu olunmadığı ve çekin iadesi taleplerinin birlikte ileri sürüldüğü, çek istirdadı davası yönünden talep görünürde bir kıymetli evrakın iadesine yönelik olmakla birlikte esasen çekin bir ödeme aracı olmasından dolayı davanın konusunu bir miktar paranın ödenmesi oluşturduğu, dolayısıyla menfi tespit ve çek istirdatı taleplerinin birlikte ileri sürülmesi karşısında arabuluculuk dava şartına tabi olduğu değerlendirilmiştir (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi 20/05/2025 tarih ... Esas .. Karar).

Tüm bu açıklamalara göre, dava açılış anından davacı tarafça dava şartı arabuluculuk yoluna gidilmediği, bu hususta tensip tutanağı ile süre verildiğinde davacı vekilinin arabuluculuk yoluna gidilmediğini ifade ettiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13 Hukuk Dairesi'nin ...Esas ..Karar sayılı kararında da ifade edildiği üzee TTK 5/A maddesi 1. fıkrasında arabulucuya başvurulmasının dava şartı olarak düzenlendiği, davanın arabulucuya başvurulmadan açıldığı ve arabulucuya başvuru şartı mahiyeti gereği sonradan tamamlanamayan özel dava şartlarından olduğunun kabul edildiği,

bu nedenle esasen son tutanak aslının sunulmasına yönelik düzenlenen 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 'Dava Şartı Olarak Arabuluculuk' başlıklı 18/A-2. maddesi hükmünde yer alan son tutanak aslının sunulması hususundaki bir haftalık sürenin beklenilmesinde hukuki yarar bulunmadığı, zira dava şartı arabuluculuk yoluna dava açılmadan önce gidilmediğinin davacı vekilinin beyanları ile sabit olduğu,

arabuluculuk dava şartının yargılama aşamasında tamamlanabilir nitelikte bir dava şartı olmadığı ve bu eksikliğin fark edildiği anda ayrıca tamamlanması beklenilmeksizin ret kararı verilmesi gerektiği hususları birlikte değerlendirilmiş ve davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Katip ... Hakim ...