İstanbul 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2018/305 K.2019/287

Mahkememizde görülmekte bulunan hak mahrumiyeti kararının iptaline ilişkin davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin uzun yıllardır ... üyesi olduğunu, 31/05/2018 günü yapılan Olağan ve Olağanüstü Genel Kurul neticesinde ... Yönetim Kurulu üyesi olarak seçildiğini, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın ... - ... sayı, ... tarihli ve ... sayılı bakan oluru konulu karar ile ... Yönetim Kurulu tedbiren işten el çektirildiğini, söz konusu Bakanlık kararı ile ... Genel Kurulu tarafından seçilmiş ...

Haysiyet Kuruluna işten el çektirildiğini ve yerine yeni üyelerden müteşekkil bir Haysiyet Kurulu oluşturulduğunu, yeni Haysiyet Kurulu ve Yönetim Kurulu'nun tam da ...'ın olağan-olağanüstü genel kurulu öncesi ... üyeleri hakkında ...

Genel Kurulu'na katılmalarını engellemek için üye disiplin yönergesinde yer alan çeşitli yaptırımları uygulamaya koyduğunu, bu uygulama kapsamında müvekkiline mevzuata ve hakkaniyete aykırı bir şekilde hak mahrumiyeti cezası verildiğini, Bakanlık'ın görevden el çektirme kararının da hukuka aykırılık teşkil ettiğini, müvekkilinin hak mahrumiyetine gerekçe olarak gösterilen hiçbir paylaşımının ... yararlarını zedeleyici, ... kurullarını tahkir edici ve hakaret içerikli ifadeler olmadığını iddia ederek, ...

Haysiyet Kurulu'nun 16/05/2018 tarih ve ... evrak kayıt nolu hukuka aykırı hak mahrumiyeti kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, ... Yönetim Kurulu kararı uyarınca davacının sosyal medyadaki ... aleyhine ifadeleri nedeniyle Haysiyet Kurulu'na sevkine karar verildiğini, belirtilen sevk nedeni doğrultusunda ...

16.Noterliğince düzenlenen ... tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarname ile davacının savunmasının talep edildiğini, yapılan kovuşturma neticesinde dosya kapsamındaki belgeler dikkate alınarak Haysiyet Kurulu'nca 30/05/2018 tarihinde 16.05.2018 tarihinde, sevk maddesi nedeni ile, ... Üye Disiplin Yönergesinin 7/b maddesi uyarınca davacı hakkında hak mahrumiyeti cezası verilmesine karar verildiğini, kararın yine noter aracılığıyla davacıya tebliğ edildiğini, ...

Üye Disiplin Yönergesinin 7/b maddesi uyarınca hak mahrumiyeti yaptırımının öngörüldüğünü, Haysiyet Kurulu'nun dava konusu kararı ... Haysiyet Kurulu Yönergesinde belirlenen çalışma esas ve usullerini dikkate alarak ve dosyada mevcut bilgiler ve belgelerden edindiği “kanaat” ve ... Üye Disiplin Yönergesinin ilgili maddesi doğrultusunda karar verildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, ... Haysiyet Kurulu'nun vermiş olduğu hak mahrumiyeti kararının iptali talebine ilişkindir.

Dosyada tarafların bildirdiği deliller toplanmış, davacının ... Haysiyet Kuruluna sevkine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile ... Haysiyet Kurulu'nun ... tarih ... sayılı toplantı tutanağı dosyaya sunulmuştur.

... Yönetim Kurulu'nun ... tarihli, ... sayılı kararında, "Sosyal medyada ... aleyhine ifadeleri yer alan ...'un Haysiyet Kurulu'na sevkine oy birliği ile, gereği için Genel Sekreterliğe havalesine oy birliği ile" şeklinde verilen karar ile Haysiyet Kurulu'na sevk edildiği anlaşılmıştır.

... Hukuk Birimi tarafından, ... Haysiyet Kurulu'na sunulan ... tarih ve ... sayılı Hukuki Görüşte "... İ)Öncelikle paylaşımların tarihlerinin teyit edilerek Üye Disiplin Yönergesindeki zamanaşımı sürelerinin geçip geçmediğine dikkat edilmesi gerektiği; ii)...'un savunmasının talep edildiği paylaşımlar içeriğinde yer alan ve Üye Disiplin Yönergesine göre yaptırıma konu olacak ifadelerin ve mağdurun, yukarıda 'Değerlendirme' başlığı altında belirttiğimiz kriterler gözönüne alınarak somutlaştırılması gerektiği; iii)Fiilin ve mağdurun somutlaştırılmasının ardından, durumun AİHS ve Anayasa'daki temel hak ve özgürlükler ile ekte sunulan ilgili yargı kararı da göz önüne alınarak değerlendirilmesi ve karar verilmesi gerektiği kanaatindeyiz." şeklinde kanaatinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Haysiyet Kurulu'nca. "Dosya içerisinde bulunan tüm bilgi ve belgeler değerlendirilmiş, hukuk görüşü alınmış ve okunmuş olup, konunun incelenmesi tamamlanmıştır. ...'un sosyal medyadaki paylaşımlarının altına yazdığı (07 Şubat 2018 ve 05 Mart 2018 tarihlerinden sonra) anlaşılan yorumlarından kullandığı 'amaç ...'ı kapatmak' paylaşımlarına yaptığı yorumda 'Başka bir izahı yok' yazısı ve geçici Yönetim'e hakaret içeren yazısı nedeni ile, ...

Üye Disiplin Yönergesi'nin 7 inci maddesinin 'b' bendi (Basın-yayın organları, internet veya sosyal medya (twitter, facebook vb.) aracılığıyla ... yararlarını zedeleyici, ... Divan Kurulu Yönetim Kurulu ve diğer üst kurul üyeleri hakkında olumsuz, tahkir edici beyanlarda ve hakarette bulunmak) uyarınca Hak Mahrumiyeti cezası verilmesine oy birliği ile karar verilmiştir." şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

Davalı ..., 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca kurulan, statüsü ve kuruluşu yasa tarafından belirlenen, müzik eserleri alanında faaliyet gösteren bir meslek birliğidir. ..., müzik eseri/hak sahiplerinin (Besteci, söz yazarı, aranjör, editör) çıkarlarını korumak, 5846 sayılı Kanunla tanınmış hakların idaresi ve takibini, alınacak ücretlerin tahsilini ve hak sahiplerine dağıtımını sağlamak amacıyla faaliyette bulunmakta ve bu kapsamda eser sahiplerinden ve yasadan aldığı yetkiler çerçevesinde hareket etmekte olup, yine aynı kanunun 42/B maddesi gereği T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığının idari ve mali denetimine tabi bir meslek birliğidir.

Davacı vekili sunduğu 07/05/2019 tarihli dilekçesinde, Ankara 11. İdare Mahkemesinin 2018/525 esas sayılı dosyası üzerinden verilen 22/02/2019 tarihli kararı ile ...'ne Kültür ve Turizm Bakanlığının 194420 sayılı işlemi, 05/03/2018 tarihli ve 179431 sayılı bakan oluru, tedbiren işten el çektirilmesi kararı ile ilgili işlemlerin yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiğini, ardından yapılan yargılama sonucunda iptaline karar verildiğini beyanla davanın kabulüne karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

Haysiyet kurulunca alınan kararın değerlendirilmesi yönünden ilgili mevzuatın irdelenmesi gerek ve zorunludur.

... Haysiyet Kurulu Yönergesi Bölüm II'de, Haysiyet Kurulunun Çalışma Esasları düzenlenmiş olup buna göre;

"MADDE 4. Haysiyet Kurulu, Genel Kurulca asıl üyeler arasından iki yıl için gizli oy ile seçilen beş üyeden oluşur. Ayrıca, asıl üye sayısınca yedek üye seçilir. Kurul seçimi izleyen üç gün içinde asıl üyeler arasından bir başkan seçer.

Haysiyet Kurulu, Yönetim Kurulunun talebi üzerine Disiplin Yönergesi hükümlerini uygulamak üzere üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır. Tayin edilen toplantı gününde üyelerden biri toplantıya katılmadığı takdirde mazeretini yazılı olarak bildirmek zorundadır. Kurul üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar alır.

"Haysiyet Kurulunun Görevleri" madde 5'te düzenlenmiş olup buna göre; a) ...’a kayıtlı üyeler hakkında Üye Disiplin Yönergesinde öngörülen yaptırımı uygulama ve disiplin cezası vermek, b) Fikir ve Sanat Eseri sahipleri ile komşu hak sahipleri meslek birlikleri ve Federasyonları hakkında Tüzük’te ve ... Tüzüğünde öngörülen hallerde üyelikten çıkarma cezası ile Disiplin Yönergesinde öngörülen cezaları vermek.

"Konunun İntikali Ve Ön Soruşturma" madde 6'da düzenlenmiş olup; Disiplin yaptırımı uygulanmasını gerektiren bir durumun oluşumu üzerine ya Genel Sekreterlik gerekli ön hazırlıkları yaparak konuyu Yönetim Kurulu’nun bilgisine sunar ya da böyle bir ön hazırlığa gerek olmaksızın haricen edindiği bilgi üzerine Yönetim Kurulu konunun önemini dikkate alarak gerekli kanıtları geciktirmeksizin toplatır ve düzenlenen inceleme dosyasının Haysiyet Kurulu’na sunulmasını kararlaştırır.

"Haysiyet Kurulunun Çalışma Yöntemi" madde 7'de düzenlenmiş olup; Haysiyet Kurulu, Yönetim Kurulu’nun kararı üzerine toplanır. Haysiyet Kurulu, çalışmalarına, önce ilgili üyeye tebliğ tarihinden başlamak üzere, en fazla yedi günlük bir süre tanıyarak yazılı savunmasını talep etmek suretiyle başlar. Üye savunmasını bizzat Kurul toplantısına katılarak da yapabilir. Hakkında ceza istenilen üye, tanık dinletme, ayrıca belge sunma veya soruşturma belgelerini tetkik etme veya bir avukat marifetiyle de tetkik ettirme, hakkını kullanabilir.

Haysiyet Kurulu, kendisine intikal eden inceleme talebi üzerine yaptığı ilk toplantı tarihinden itibaren bir ay zarfında karar vermekle yükümlüdür. Kurul yürütülen soruşturma hakkında en fazla 3 defa toplantı yapacak olup, gerekli görülen hallerde kurul başkanının yazılı talebi ile bir toplantı daha yapabilir.

Kurul, incelenen konunun özelliklerini göz önünde bulundurarak, Genel Sekreterlik Hukuk İşleri Bölümü’nden görüş talep edebilir, Kurul kararlarında çekimser oy kullanılmaz. Kararlar üye tam sayısının salt çoğunlu ile alınır. Alınan karar, gereği yapılmak üzere Yönetim Kurulu Başkanlığına gönderilir. Uyarı, kınama, hak mahrumiyeti ve üyelikten çıkarma kararları, üyeye elden ya da noter marifetiyle tebliğ edilir. Noter marifetiyle yapılacak tebligat üyenin ...’da kayıtlı adresine yapılır.

Haysiyet Kurulu Kararlarına karşı hukuk yollarına başvurulabilir. Haysiyet Kurulu kararının üyeye tebliğinden itibaren bir aylık süre içerisinde, üye tarafından karara karşı yargıya müracaat edildiğinin ...’a bildirilmemesi halinde karar, ... nezdinde kesinleşmiş kabul edilerek gerekli işlemler yapılır.

"Haysiyet Kurulu Kararlarında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar" madde 8'e göre Sayılanlarla sınırlı olmamak üzere Haysiyet Kurulu Kararlarında;

1-Üyenin savunması alınıp, konu ile ilgili tüm bilgi ve belgeler toplanmadan önce fiile ilişkin kanaat belirtir nitelikli bir karar almamakla,

2-Disiplin suçunun oluşup oluşmadığı ile ilgili olmayan değerlendirilmelerde bulunmamakla,

3-Ceza tayini sırasında ilgili fıkralarda öngörülen fiil ve hallerin tam olarak oluşup oluşmadığının irdelemekle yükümlüdür.

... Birliği Üye Disiplin Yönergesi Bölüm II'de , Yaptırımlar öngörülmüş olup buna göre (MADDE 4.) Bu Yönerge ile ... üyeleri hakkında hatalı veya kusurlu bazı fiilleri dolayısıyla uygulanabilecek yaptırımlar ile yaptırım uygulanacak fiiller aşağıda öngörülmüştür: a) Uyarı, b) Kınama, c) Hak mahrumiyeti, d) Üyelikten çıkarma.

Aynı fiil birden fazla ceza fıkrası kapsamında ele alınıp ayrı ayrı ceza tayini yoluna gidilemez. Üyeye fiiline karşılık gelen en üst yaptırım uygulanır. Haysiyet Kurulu Kararı, üyeye yazılı olarak bildirilir.

"UYARI" yaptırımı MADDE 5'te düzenlenmiş olup buna göre ; "... üyelerine, aşağıda belirtilen hallerde uyarı yaptırımı uygulanır.

Uyarı gerektiren fiiller ve haller şunlardır: a) Geçerli bir mazereti olmaksızın ... tarafından yapılan duyurulara cevap vermemek, istenilen bilgi ve belgeleri zamanında iletmemek, yapılan çağrılara riayet etmemek; b) İletişim bilgilerinde (adres, telefon, e-mail vb.) olabilecek değişiklikleri talep edilen süre içinde ...’a göndermemek, c) ...’dan kendisi hakkında ayrıcalıklı bir uygulama beklentisi içinde olmak ve beklentisini gerçekleştirmek için kişiler üzerinden faaliyetlerde bulunmak. d) Üyelik aidatının ödemesini yazılı bildirime (mektup, e-mail, gsm hatlarına sms vb.) rağmen nedensiz olarak 60 günden daha fazla geciktirmek,

e) ... yararlarını zedeleyici söz ve davranışlarda bulunmak, f) Usulsüz şikâyet veya başvurularda bulunmak, g) Genel Sekreterlik’te yürütülmekte olan iş ve işlemlerle ilgili olarak Yönetim Kurulu üyeleri veya diğer üyelerin aracılığından yararlanma girişiminde bulunmak, h) ... çalışanlarının hizmetlerini engelleyici hal ve davranışlarda bulunmak.

"KINAMA" yaptırımı MADDE 6'da düzenlenmiş olup buna göre; "... üyelerine, aşağıda belirtilen hallerde kınama yaptırımı uygulanır. İlgili Haysiyet Kurulu kararı, üyeye yazılı olarak bildirilir. Kınama gerektiren fiiller ve haller şunlardır: a) Kendisine 5. madde gereği yapılan yazılı uyarıya rağmen, uyarı konusu fiil veya halleri sürdürmek, b) ...

Genel Kurulları ve ...’ın tüm çalışma mahallerinde huzur, sükûn ve çalışma düzenini engelleyici tutum ve davranışlar içinde olmak, ... çalışanları veya diğer üyeler hakkında yüze karşı veya gıyapta hakaret, tahkir edici sözler sarf etmek, genel ahlak ve edep dışı davranışlarda bulunmak, c) Uyarı cezasına rağmen, geçerli bir mazereti olmaksızın 30 gün içinde ... aidatını ödememek. d) Kusurlu davranmak suretiyle ... aleyhine yargı yollarına başvurulmasına sebebiyet vermek, e) ...’a ait araç, gereç, eşya ve benzeri malzemelere kusurlu davranışlarıyla zarar vermek,

(bu takdirde zarar ayrıca rayiç bedel üzerinden tazmin ettirilir) f) Uyarı cezası almasına rağmen, geçerli bir mazereti olmaksızın 30 gün içinde ... tarafından yapılan duyurulara cevap vermemek, istenilen bilgi ve belgeleri zamanında iletmemek, yapılan çağrılara riayet etmemek;

"HAK MAHRUMİYETİ" yaptırımı MADDE 7'de düzenlenmiş olup buna göre. Hak mahrumiyeti cezası, aşağıda sayılan fiiller ve hallerin gerçekleşmesi durumunda Haysiyet Kurulu’nca kararlaştırılır.

Aşağıda yazılı fiilleri işleyen asıl ve yararlanan üyeler, mali hak dağıtımları dışındaki tüm haklardan, cezanın kesinleştiği tarihten itibaren 4 yıl süresince mahrum kalır. a) Son 4 yıl içinde birden fazla kınama cezası almak, b) Basın-yayın organları, internet veya sosyal medya (twitter, facebook vb.) aracılığıyla ... yararlarını zedeleyici, ... divan kurulu Yönetim Kurulu ve diğer üst kurul üyeleri hakkında olumsuz, tahkir edici beyanlarda ve hakarette bulunmak, c) Üyenin beyanı ya da ...

Teknik Bilim Kurulu kararıyla veya kesinleşmiş bir yargı kararıyla sabit olmak şartıyla, ...’a sunduğu bildirimlerde kasden yanıltıcı bilgilere yer vermek ve/veya yanıltıcı beyanlarda bulunmak ve dolayısıyla bundan haksız kazanç elde etmek.

"ÜYELİKTEN ÇIKARMA" yaptırımı MADDE 8'de düzenlenmiş olup buna göre; Üyelikten çıkarma cezası, aşağıda sayılan fiiller ve hallerin gerçekleşmesi durumunda, Haysiyet Kurulu’nca kararlaştırılır. a)Kasıtlı eylem ve söylemleriyle ...’ın çalışmasına, amaçlarını gerçekleştirmesine engel olmak, b)Yetki belgesine aykırı davranışlarını, yazılı uyarıya rağmen sürdürmek, c) Asıl üyeler yönünden, özür bildirmeksizin ve yazılı uyarıya rağmen arka arkaya üç genel kurul toplantısına katılmamak, d) ... Yönetim Kurulu, Denetleme Kurulu ile Haysiyet Kurulu tarafından, ... tüzel kişiliğine karşı Türk Ceza Kanununda öngörülen fiillerden birinin işlendiği hususunun tespit edilmesi.

Madde 9 a göre; ...’a kayıtlı üyeler hakkında bu Yönerge’de öngörülen yaptırım uygulama ve disiplin cezası verme yetkisi ... Haysiyet Kuruluna aittir.

Tüm dosya kapsamı ve sunulan deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacının ... Yönetim Kurulu'nun 02/05/2018 tarihli, 1017 sayılı kararı ile ...

Haysiyet Kurulu'na sevk edildiği, Haysiyet Kurulu'nun ... tarih ... tarih ve sayılı kararı ile "......'un sosyal medyadaki paylaşımlarının altına yazdığı (07 Şubat 2018 ve 05 Mart 2018 tarihlerinden sonra) anlaşılan yorumlarından kullandığı 'amaç ...'ı kapatmak' paylaşımlarına yaptığı yorumda 'Başka bir izahı yok' yazısı ve geçici Yönetim'e hakaret içeren yazısı nedeni ile, ...

Üye Disiplin Yönergesi'nin 7 inci maddesinin 'b' bendi (Basın-yayın organları, internet veya sosyal medya (twitter, facebook vb.) aracılığıyla Mesam yararlarını zedeleyici, ...

Divan Kurulu Yönetim Kurulu ve diğer üst kurul üyeleri hakkında olumsuz, tahkir edici beyanlarda ve hakarette bulunmak) uyarınca Hak Mahrumiyeti cezası verilmesine" karar verilmiş ise de; yukarıda izahı yapılan mevzuat kapsamında ilgili karar değerlendirildiğinde; hukuk biriminden alınan görüşte de açıkça belirtildiği üzere söz konusu paylaşım içeriğindeki hangi ifadelerin hakaret tahkir edici ve olumsuz bulunduğu, paylaşımların gerçek mağdurunun kim olduğu, bu mağduriyetlerden kaynaklı ...'a bildirimde bulunulup bulunulmadığı,

bu ifadelerin güncel bir durum ve/veya kamuoyu önündeki kişi /kuruma yönelik eleştiri ağır eleştiri sınırında kalıp kalmadığı, bu değerlendirmeler kapsamında ifade özgürlüğü ve düşünceyi açılama yayma hürriyeti kapsamında kalıp kalmadığı hususlarının tartışılmadığı, soyut değerlendirmelerle durumun değerlendirildiği, davacı paylaşımları incelendiğinde ... yönetimde çıkan yönetimsel sorunlar nedeniyle Bakanlığın müdahalesine varan süreçte ilgili paylaşımların şahıslara yönelik ağır eleştiri niteliğinde olduğu, o dönemdeki duruma ilişkin genel değerlendirmelerde bulunulduğu, doğrudan ...'ı hedef alan ifade bulunmadığı,

davacının uzun süre davalı meslek örgütü üyesi olduğu dikkate alındığında paylaşımlarının ağır eleştiri olarak kabulünün gerektiği, paylaşımların ifade özgürlüğü ve düşünceyi açılama yayma hürriyeti kapsamında değerlendirilmesi gerektiği,

bir an için disiplin cezası gerektiren fiilin bulunduğu ve şartların oluştuğunun kabulü halinde dahi yukarıda izahı yapılan "Haysiyet Kurulu Kararlarında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar" başlıklı madde 8/3 'e göre haysiyet kurulunun kararında "ceza tayini sırasında ilgili fıkralarda öngörülen fiil ve hallerin tam olarak oluşup oluşmadığının irdelemekle yükümlü" olmasına ve hukuk görüşünde bu hususun belirtilmesine rağmen, kararda herhangi bir irdeleme yapılmaksızın genel ifadelerle cezanın verildiği, esasen hangi paylaşımın ihlal oluşturduğu ve hangi paylaşımdan ceza verildiğinin karardan anlaşılamadığı,

sonuç olarak Haysiyet kurulu yönergesindeki çalışma usullerinin yerine getirilmediği bu yönüyle de ilgili kararın sakat olduğu anlaşılmakla davacının sübut bulan davasının kabulü ile davacı hakkında verilen ... Haysiyet Kurulunun ... tarih ... evrak kayıt nolu hak mahrumiyet kararının iptaline karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.