İstanbul 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2018/324 K.2019/290

Mahkememizde görülmekte bulunan üyelikten çıkarma kararının iptaline ilişkin davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin yıllardır telif hukukuna hizmeti bulunan bir sanatçı olduğunu ve ...'da 8 yıl boyunca Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yürüttüğünü, Kültür ve Turizm Bakanlığının ... sayı, 05/03/2018 tarihli ve ... sayılı Bakan oluru konulu, tedbiren işten el çektirilmesi kararına kadar yönetim kurulu başkanlığının devam ettiğini, söz konusu bakanlık kararı ile yönetim kurulunun işten el çektirilmesinin akabinde bu defa yine Bakanlık kararı ile ...

Genel Kurulu tarafından seçilmiş ... Haysiyet Kurulu'nun işten el çektirildiğini ve yerine yeni üyelerden müteşekkil bir Haysiyet Kurulu oluşturulduğunu, yeni Haysiyet Kurulu'nun ve Yönetim Kurulu'nun tam da ... olağan-olağanüstü genel kurulu öncesi ... üyüleri hakkında ...

Genel Kurulu'na katılmalarını engellemek için üye disiplin yönergesinde yer alan çeşitli yaptırımları uygulamaya koyduğunu, bu uygulama kapsamında müvekkiline mevzuata ve hakkaniyete aykırı bir şekilde hak mahrumiyeti, kınama, üyelikten çıkarma cezalarının verildiğini, Bakanlık'ın görevden el çektirme kararının hukuka aykırılık teşkil ettiğini, ... Yönetim Kurulu üyelerinden ... tarafından ... 11.İdare Mahkemesi'nde ikame edilen ...

Yönetim Kurulu'nun işten çektirilmesi ve yerine geçici yönetim kurlu atanması hakkındaki idari işlemin yürütülmesinin durdurulması ve iptali talepli davada Ankara 11. İdare Mahkemesi'nin bakanlığın idari işleminin hukuka aykırı olduğundan bahisle yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiğini, ... Haysiyet Kurulu'nun müvekkiline vermiş olduğu ... tarih ve ... evrak kayıt numaralı üyelikten çıkarma yaptırımının hukuka aykırı olduğunu, ...

Haysiyet Kurulu tarafından müvekkilinin savunması istenen konuların kapsamı dışında kalan yeni isnatlar eklendiğini ve müvekkilinin savunma hakkının elinden alındığını iddia ederek, ... tarih ve ... evrak kayıt nolu üyelikten çıkarma kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, ... Yönetim Kurulu'nun kararı ile davacının Haysiyet Kurulu'na sevkedildiğini, sevk konusunu davacının sosyal medya paylaşımlarının oluşturduğunu, davacıya gönderilen bildirim ile savunmasının talep edildiğini, yapılan kovuşturma neticesinde dosya kapsamındaki belgeler dikkate alınarak Haysiyet Kurulu'nun 29/05/2018 tarihinde ...

Üye Disiplin Yönergesi'nin 8/a maddesi uyarınca davacı için üyelikten çıkarma kararı verildiğini ve kararın davacıya tebliğ edildiğini, ... Haysiyet Kurulu'nun dava konusu kararı ... Haysiyet Kurulu Yönergesinde belirlenen çalışma esas ve usullerini dikkate alarak ve dosyada mevcut bilgiler ve belgelerden edindiği 'kanaat' ve ... Üye Disiplin Yönergesinin ilgili maddesi doğrultusunda karar verdiğini iddia ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, ... Haysiyet Kurulu'nun vermiş olduğu üyelikten çıkarma kararının iptali talebine ilişkindir. Dosyada tarafların bildirdiği deliller toplanmış, davacının ... Haysiyet Kuruluna sevkine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile ... Haysiyet Kurulu'nun ... tarih... sayılı toplantı tutanağı dosyaya sunulmuştur.

... Yönetim Kurulu'nun ... tarihli, ... sayılı kararında, "... tarihli ve ... sayılı rapor okundu. İnceleme raporunda tespit edilen hususlar ve tekliflere ilişkin olarak. 1-A/1_c ile ilgili.

Haysiyet Kurulunun muhalif üyelerin ... üyeliğinin ihracı için bir araç olarak kullanıldığı hususuyla ilgili olarak inceleme raporunda geçen; '...Yönetim Kurulu üyelerinden ... ve grubu tarafından kendilerine muhalif yönetim kurulu üyesi ...'nın ihraç istemiyle Haysiyet Kuruluna gönderilmesi ve bu gerekçeyle adı geçenin somut delil ve belge olmaksızın ve emsel yargı kararlarına, hukuka ve mevzuata aykırı olarak Haysiyet Kurulunca ihraç edilmesi,

ayrıca ... ve grubu aleyhine sosyal medyada paylaşımlarda bulunan bazı üyelerin fiillerinin tereddütten uzak, somut ve açık bir şekilde ortaya konulmadan hukuka aykırı bir şekilde ihraç edilmesi bir arada düşünüldüğünde Yönetim Kurulu üyelerinden ... ve grubu ile Haysiyet Kurulunun iş birliği içinde hareket ettiklerinin görüldüğü' sebebi ile, ..., ..., ..., ..., ... ve ...'nun Haysiyet Kurulu'na sevkine oy birliği ile, gereği için Genel Sekreterliğe havalesine," şeklinde verilen karar ile Haysiyet Kurulu'na sevk edildiği anlaşılmıştır.

Haysiyet Kurulu'nca; "Dosya içerisinde bulunan tüm bilgi ve belgeler değerlendirilmiş, hukuk görüşü alınmış ve okunmuş olup, konunun incelenmesi tamamlanmıştır. Bu konuda Bakanlık inceleme raporunda belirtilen 'Yönetim Kurulu Üyeleri ile Haysiyet Kurulu Üyelerinin iş birliği yaparak muhalif üyeler hakkında kararlar aldıkları' tespitine dayanak ...'ın, ... Üye Disiplin Yönergesi'nin 8 inci maddesinin 'a' bendi (Kasıtlı eylem ve söylemleriyle ...'ın çalışmasına, amaçlarını gerçekleştirmesine engel olmak) uyarınca Üyelikten Çıkarma cezası verilmesine oy birliği ile karar verilmiştir." şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

Davalı ..., 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca kurulan, statüsü ve kuruluşu yasa tarafından belirlenen, müzik eserleri alanında faaliyet gösteren bir meslek birliğidir. ..., müzik eseri/hak sahiplerinin (Besteci, söz yazarı, aranjör, editör) çıkarlarını korumak, 5846 sayılı Kanunla tanınmış hakların idaresi ve takibini, alınacak ücretlerin tahsilini ve hak sahiplerine dağıtımını sağlamak amacıyla faaliyette bulunmakta ve bu kapsamda eser sahiplerinden ve yasadan aldığı yetkiler çerçevesinde hareket etmekte olup, yine aynı kanunun 42/B maddesi gereği T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığının idari ve mali denetimine tabi bir meslek birliğidir.

... Hukuk Birimi tarafından, ... Haysiyet Kurulu'na sunulan ... tarih ve ... sayılı Hukuki Görüşte "... i)Öncelikle ileride ... açısından çelişkili hukuki sonuçların oluşmasını bertaraf etmek adına, inceleme raporunda adı geçen üyeler hakkında eski Haysiyet Kurulunun verdiği kararlara karşı yargılaması devam eden dosyalar için mahkeme kararlaranın beklenmesi gerektiği; ii)İnceleme raporunda yer alan tespitlere göre somutlaşan iki iddia için Disiplin Yönergesinin 8/a ve 8/d maddelerinin uygulanmasının gerekip gerekmediği değerlendirmesinde mutlaka inceleme raporunda bu maddeler için işaret edilen tespitlerin göz önünde bulundurulması gerektiği kanaatindeyiz." şeklinde kanaatinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Davacı vekili sunduğu 24/06/2019 tarihli dilekçesinde, Ankara 11. İdare Mahkemesinin 2018/525 esas sayılı dosyası üzerinden verilen 22/02/2019 tarihli kararı ile ...'ne Kültür ve Turizm Bakanlığının ... sayılı işlemi, ... tarihli ve ... sayılı bakan oluru, tedbiren işten el çektirilmesi kararı ile ilgili işlemlerin yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiğini, ardından yapılan yargılama sonucunda iptaline karar verildiğini beyanla davanın kabulüne karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

Haysiyet kurulunca alınan kararın değerlendirilmesi yönünden ilgili mevzuatın irdelenmesi gerek ve zorunludur.

...Haysiyet Kurulu Yönergesi Bölüm II'de, Haysiyet Kurulunun Çalışma Esasları düzenlenmiş olup buna göre;

"MADDE 4. Haysiyet Kurulu, Genel Kurulca asıl üyeler arasından iki yıl için gizli oy ile seçilen beş üyeden oluşur. Ayrıca, asıl üye sayısınca yedek üye seçilir. Kurul seçimi izleyen üç gün içinde asıl üyeler arasından bir başkan seçer.

Haysiyet Kurulu, Yönetim Kurulunun talebi üzerine Disiplin Yönergesi hükümlerini uygulamak üzere üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır. Tayin edilen toplantı gününde üyelerden biri toplantıya katılmadığı takdirde mazeretini yazılı olarak bildirmek zorundadır. Kurul üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar alır.

"Haysiyet Kurulunun Görevleri" madde 5'te düzenlenmiş olup buna göre; a) ...’a kayıtlı üyeler hakkında Üye Disiplin Yönergesinde öngörülen yaptırımı uygulama ve disiplin cezası vermek, b) Fikir ve Sanat Eseri sahipleri ile komşu hak sahipleri meslek birlikleri ve Federasyonları hakkında Tüzük’te ve ... Tüzüğünde öngörülen hallerde üyelikten çıkarma cezası ile Disiplin Yönergesinde öngörülen cezaları vermek.

"Konunun İntikali Ve Ön Soruşturma" madde 6'da düzenlenmiş olup; Disiplin yaptırımı uygulanmasını gerektiren bir durumun oluşumu üzerine ya Genel Sekreterlik gerekli ön hazırlıkları yaparak konuyu Yönetim Kurulu’nun bilgisine sunar ya da böyle bir ön hazırlığa gerek olmaksızın haricen edindiği bilgi üzerine Yönetim Kurulu konunun önemini dikkate alarak gerekli kanıtları geciktirmeksizin toplatır ve düzenlenen inceleme dosyasının Haysiyet Kurulu’na sunulmasını kararlaştırır.

"Haysiyet Kurulunun Çalışma Yöntemi" madde 7'de düzenlenmiş olup; Haysiyet Kurulu, Yönetim Kurulu’nun kararı üzerine toplanır. Haysiyet Kurulu, çalışmalarına, önce ilgili üyeye tebliğ tarihinden başlamak üzere, en fazla yedi günlük bir süre tanıyarak yazılı savunmasını talep etmek suretiyle başlar. Üye savunmasını bizzat Kurul toplantısına katılarak da yapabilir. Hakkında ceza istenilen üye, tanık dinletme, ayrıca belge sunma veya soruşturma belgelerini tetkik etme veya bir avukat marifetiyle de tetkik ettirme, hakkını kullanabilir.

Haysiyet Kurulu, kendisine intikal eden inceleme talebi üzerine yaptığı ilk toplantı tarihinden itibaren bir ay zarfında karar vermekle yükümlüdür. Kurul yürütülen soruşturma hakkında en fazla 3 defa toplantı yapacak olup, gerekli görülen hallerde kurul başkanının yazılı talebi ile bir toplantı daha yapabilir.

Kurul, incelenen konunun özelliklerini göz önünde bulundurarak, Genel Sekreterlik Hukuk İşleri Bölümü’nden görüş talep edebilir, Kurul kararlarında çekimser oy kullanılmaz. Kararlar üye tam sayısının salt çoğunlu ile alınır. Alınan karar, gereği yapılmak üzere Yönetim Kurulu Başkanlığına gönderilir. Uyarı, kınama, hak mahrumiyeti ve üyelikten çıkarma kararları, üyeye elden ya da noter marifetiyle tebliğ edilir. Noter marifetiyle yapılacak tebligat üyenin ...’da kayıtlı adresine yapılır.

Haysiyet Kurulu Kararlarına karşı hukuk yollarına başvurulabilir. Haysiyet Kurulu kararının üyeye tebliğinden itibaren bir aylık süre içerisinde, üye tarafından karara karşı yargıya müracaat edildiğinin ...’a bildirilmemesi halinde karar, ... nezdinde kesinleşmiş kabul edilerek gerekli işlemler yapılır.

"Haysiyet Kurulu Kararlarında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar" madde 8'e göre Sayılanlarla sınırlı olmamak üzere Haysiyet Kurulu Kararlarında;

1-Üyenin savunması alınıp, konu ile ilgili tüm bilgi ve belgeler toplanmadan önce fiile ilişkin kanaat belirtir nitelikli bir karar almamakla,

2-Disiplin suçunun oluşup oluşmadığı ile ilgili olmayan değerlendirilmelerde bulunmamakla,

3-Ceza tayini sırasında ilgili fıkralarda öngörülen fiil ve hallerin tam olarak oluşup oluşmadığının irdelemekle yükümlüdür.

... Üye Disiplin Yönergesi Bölüm II'de , Yaptırımlar öngörülmüş olup buna göre (MADDE 4.) Bu Yönerge ile ... üyeleri hakkında hatalı veya kusurlu bazı fiilleri dolayısıyla uygulanabilecek yaptırımlar ile yaptırım uygulanacak fiiller aşağıda öngörülmüştür: a) Uyarı, b) Kınama, c) Hak mahrumiyeti, d) Üyelikten çıkarma.

Aynı fiil birden fazla ceza fıkrası kapsamında ele alınıp ayrı ayrı ceza tayini yoluna gidilemez. Üyeye fiiline karşılık gelen en üst yaptırım uygulanır. Haysiyet Kurulu Kararı, üyeye yazılı olarak bildirilir.

"UYARI" yaptırımı MADDE 5'te düzenlenmiş olup buna göre ; "... üyelerine, aşağıda belirtilen hallerde uyarı yaptırımı uygulanır.

Uyarı gerektiren fiiller ve haller şunlardır: a) Geçerli bir mazereti olmaksızın ... tarafından yapılan duyurulara cevap vermemek, istenilen bilgi ve belgeleri zamanında iletmemek, yapılan çağrılara riayet etmemek; b) İletişim bilgilerinde (adres, telefon, e-mail vb.) olabilecek değişiklikleri talep edilen süre içinde ...’a göndermemek, c) ...’dan kendisi hakkında ayrıcalıklı bir uygulama beklentisi içinde olmak ve beklentisini gerçekleştirmek için kişiler üzerinden faaliyetlerde bulunmak. d) Üyelik aidatının ödemesini yazılı bildirime (mektup, e-mail, gsm hatlarına sms vb.) rağmen nedensiz olarak 60 günden daha fazla geciktirmek,

e) ... yararlarını zedeleyici söz ve davranışlarda bulunmak, f) Usulsüz şikâyet veya başvurularda bulunmak, g) Genel Sekreterlik’te yürütülmekte olan iş ve işlemlerle ilgili olarak Yönetim Kurulu üyeleri veya diğer üyelerin aracılığından yararlanma girişiminde bulunmak, h) ... çalışanlarının hizmetlerini engelleyici hal ve davranışlarda bulunmak.

"KINAMA" yaptırımı MADDE 6'da düzenlenmiş olup buna göre; "... üyelerine, aşağıda belirtilen hallerde kınama yaptırımı uygulanır. İlgili Haysiyet Kurulu kararı, üyeye yazılı olarak bildirilir. Kınama gerektiren fiiller ve haller şunlardır: a) Kendisine 5. madde gereği yapılan yazılı uyarıya rağmen, uyarı konusu fiil veya halleri sürdürmek, b) ...

Genel Kurulları ve ...’ın tüm çalışma mahallerinde huzur, sükûn ve çalışma düzenini engelleyici tutum ve davranışlar içinde olmak, ... çalışanları veya diğer üyeler hakkında yüze karşı veya gıyapta hakaret, tahkir edici sözler sarf etmek, genel ahlak ve edep dışı davranışlarda bulunmak, c) Uyarı cezasına rağmen, geçerli bir mazereti olmaksızın 30 gün içinde ... aidatını ödememek. d) Kusurlu davranmak suretiyle ... aleyhine yargı yollarına başvurulmasına sebebiyet vermek, e) ...’a ait araç, gereç, eşya ve benzeri malzemelere kusurlu davranışlarıyla zarar vermek,

(bu takdirde zarar ayrıca rayiç bedel üzerinden tazmin ettirilir) f) Uyarı cezası almasına rağmen, geçerli bir mazereti olmaksızın 30 gün içinde ... tarafından yapılan duyurulara cevap vermemek, istenilen bilgi ve belgeleri zamanında iletmemek, yapılan çağrılara riayet etmemek;

"HAK MAHRUMİYETİ" yaptırımı MADDE 7'de düzenlenmiş olup buna göre. Hak mahrumiyeti cezası, aşağıda sayılan fiiller ve hallerin gerçekleşmesi durumunda Haysiyet Kurulu’nca kararlaştırılır.

Aşağıda yazılı fiilleri işleyen asıl ve yararlanan üyeler, mali hak dağıtımları dışındaki tüm haklardan, cezanın kesinleştiği tarihten itibaren 4 yıl süresince mahrum kalır. a) Son 4 yıl içinde birden fazla kınama cezası almak, b) Basın-yayın organları, internet veya sosyal medya (twitter, facebook vb.) aracılığıyla ... yararlarını zedeleyici, ... divan kurulu Yönetim Kurulu ve diğer üst kurul üyeleri hakkında olumsuz, tahkir edici beyanlarda ve hakarette bulunmak, c) Üyenin beyanı ya da ...

Teknik Bilim Kurulu kararıyla veya kesinleşmiş bir yargı kararıyla sabit olmak şartıyla, ...’a sunduğu bildirimlerde kasden yanıltıcı bilgilere yer vermek ve/veya yanıltıcı beyanlarda bulunmak ve dolayısıyla bundan haksız kazanç elde etmek.

"ÜYELİKTEN ÇIKARMA" yaptırımı MADDE 8'de düzenlenmiş olup buna göre; Üyelikten çıkarma cezası, aşağıda sayılan fiiller ve hallerin gerçekleşmesi durumunda, Haysiyet Kurulu’nca kararlaştırılır. a)Kasıtlı eylem ve söylemleriyle ...’ın çalışmasına, amaçlarını gerçekleştirmesine engel olmak, b)Yetki belgesine aykırı davranışlarını, yazılı uyarıya rağmen sürdürmek, c) Asıl üyeler yönünden, özür bildirmeksizin ve yazılı uyarıya rağmen arka arkaya üç genel kurul toplantısına katılmamak, d) ... Yönetim Kurulu, Denetleme Kurulu ile Haysiyet Kurulu tarafından, ... tüzel kişiliğine karşı Türk Ceza Kanununda öngörülen fiillerden birinin işlendiği hususunun tespit edilmesi.

Madde 9 a göre; ...’a kayıtlı üyeler hakkında bu Yönerge’de öngörülen yaptırım uygulama ve disiplin cezası verme yetkisi ... Haysiyet Kuruluna aittir.

Tüm dosya kapsamı ve sunulan deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacının ... Yönetim Kurulu'nun 14/05/2018 tarihli, 1019 sayılı (1-A/1_c ile ilgili). "Yönetim Kurulu üyelerinden ... ve grubu ile Haysiyet Kurulunun iş birliği içinde hareket ettiklerinden" bahisle haysiyet kuruluna sevkine karar verilmiş ve ...

Haysiyet Kurulu'nun ... tarih ... sayılı kararı ile "..Bakanlık inceleme raporunda belirtilen 'Yönetim Kurulu Üyeleri ile Haysiyet Kurulu Üyelerinin iş birliği yaparak muhalif üyeler hakkında kararlar aldıkları' tespitine dayanak ...'ın, ...

Üye Disiplin Yönergesi'nin 8 inci maddesinin 'a' bendi (Kasıtlı eylem ve söylemleriyle ...'ın çalışmasına, amaçlarını gerçekleştirmesine engel olmak) uyarınca Üyelikten Çıkarma cezası verilmesine" şeklinde karar verilmiş ise de; yukarıda izahı yapılan mevzuat kapsamında ilgili karar değerlendirildiğinde; davacıya yönelik isnatlar yönünden somutlaştırma yapılmadığı, hangi kararların bu karara dayanak yapıldığının netleştirilmediği,

kaldı ki bir an için davacının içinde bulunduğu yönetimle böyle bir tutum ve karar alma süreçlerine katıldığı kabul olunsa dahi bahse konu kararların tamamının iş bu davaya konu kararda olduğu gibi yargı denetime tabi olduğu, aleyhinde karar alınanlar tarafından bu yönde mahkemece verilmiş bir karar olmaksızın, soyut gerekçe ve değerlendirmelerle, doğrudan bağlayıcılığı bulunmayan teftiş raporlarına dayalı böyle bir karar alınmasının, karara dayanak eylemin karar alanlarca gerçekleştirilmesi niteliğinde olduğunun kabulünün gerektiği, hukuk biriminden görüş sorulmuş olmasına rağmen görüşteki değerlendirmelerin dikkate alınmadığı,

... yönetim kurulu sevk kararında dayanak olarak inceleme raporundaki tespitler gösterilmiş olmasına rağmen, davacının hangi eylemlerin sevke sebebiyet verdiğinin belirtilmediği, soruşturma sürecinde davacının basında çıkan bir kısım beyanatlarının dosyaya eklendiği,

bunlar yönünden ayrıca bir savunma hakkı tanındığına dair delilin dosyada bulunmadığı gibi haysiyet kurulunun resen soruşturma yapmasının yukarıda izahı yapılan yönergenin "Konunun İntikali Ve Ön Soruşturma" başlıklı 6. Maddesine aykırılık teşkil ettiği, eklenen beyanatlar incelendiğinde davacı paylaşımlarının ... yönetimde çıkan yönetimsel sorunlar nedeniyle Bakanlığın müdahalesine varan süreçle ilgili paylaşımlar olduğu uzun yıllarda ... yönetiminde yer alan davacının şahsi değerlendirmelerinin ağır eleştiri niteliğinde olduğunun kabulünün gerektiği doğrudan ...'ı hedef alan ifade bulunmadığı,

bir an için disiplin cezası gerektiren fiilin bulunduğu ve şartların oluştuğunun kabulü halinde dahi yukarıda izahı yapılan "Haysiyet Kurulu Kararlarında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar" başlıklı madde 8/3 'e göre haysiyet kurulunun kararında "ceza tayini sırasında ilgili fıkralarda öngörülen fiil ve hallerin tam olarak oluşup oluşmadığının irdelemekle yükümlü" olmasına rağmen, kararda herhangi bir irdeleme yapılmaksızın genel ifadelerle teftiş raporuna dayalı olarak cezanın verildiği, savunma hakkının kısıtlandığı,

Haysiyet kurulu yönergesindeki çalışma usullerinin yerine getirilmediği bu yönüyle de ilgili kararın sakat olduğu anlaşılmakla davacı hakkında verilen ... Haysiyet Kurulunun ... tarih ... evrak kayıt nolu üyelikten çıkarma cezasına ilişkin kararının iptaline karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.