İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/117 K.2025/106

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Eseri (Tecavazün Meni İstemli), Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkili ... Üniversitesi'nde Sanat Yönetimi ve İletişim Tasarımı alanlarında çift anadal yapan bir üniversite öğrencisi tasarımcı olduğu, müvekkil 08.03.2022 tarihinde muhatap şirket ("...") ve ... iş birliği ile ...'da düzenlenen atölyeye katıldığını;

atölye kapsamında spor giyimle kullanılabilecek ve geliri ...'ne ("...") bırakılacak olan bir tasarımı verilen süre içerisinde eskizlermiş ve aynı gün tasarımını e-posta aracılığıyla iletildiğini, müvekkilinin tasarımını iletmesinin üzerinden yaklaşık bir ay geçtikten sonra kendisine telefonla ulaşıldığını, tasarımının seçildiği bilgisi verildiği ve ... bünyesindeki tasarımcıların eskizi üretilebilir hale getirdiğini, haziran ayının son haftasında koleksiyon çıkarıldığı, Temmuz 2022 tarihinde ise lansman yapıldığı,

müvekkilinin "..." ve "..." ibareleri ile seçilen eserleri ...'de satışa sunulduğunu, müvekkilin 5 Temmuz 2022 tarihinden sonra tüm hakları kendisine ait olan ve koruma altında bulunan ürün tasarımının davalı tarafından müvekkilinin hiçbir izni alınmaksızın ve müvekkile herhangi bir bilgi verilmeden davalı web sitesinde kullanıldığından haberdar olduğunu, müvekkilinin söz konusu kullanımların durdurulması amacıyla davalı yana ... tarihinde ...

30. Noterliği aracılığıyla ... yevmiye numaralı ihtarnameyi keşide ettiğini, müvekkilinin arabuluculuk yoluna da başvurduğunu, müvekkilinin söz konusu eser üzerindeki eser sahipliğinden kaynaklanan tüm hakların sahibi olduğunu, davalı tarafın müvekkilinin tasarımını kullanma vaadi verilen amacı aşar mahiyette ve şekilde web sitesinde kendi ismi ve markası altında kolye olarak satışa sunmaya başladığını, söz konusu kullanımlar 6769 sayılı SMK'nin 81. maddesi uyarınca tasarım tecavüzü oluşturduğunu, bu nedenlerle müvekkilinin adli yardım talebinin kabulüne,

müvekkilinin eser sahipliğinden doğan haklarına tecavüz sebebiyle FSEK madde 68/1 ve madde 70/3 ve SMK 151/2(c) kapsamında davalıdan talep ve tahsile hakkı olduğu bedellerin hesaplanmasına, yapılacak hesaplamalar sonucunda ortaya çıkacak olan tutarlar ile ilgili olarak fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000 TL maddi tazminatın, 50.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan ticari avans faiziyle birlikte tahsiline, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, dava konusu edilen parçanın, davacının hususiyetini taşımadığından eser sahipliğinden kaynaklanan herhangi bir talepte bulunulabilmesi mümkün olmadığını, herhangi bir kabul anlamına gelmemekle birlikte davacı'nın ortaya çıkardığı parça ile müvekkil şirket'in internet sitesinde yer almış olan eser teknik ve estetik olarak birbirinden oldukça farklı olduğunu, kabul etmemekle birlikte davacının davaya konu ettiği parça ile müvekkili şirketin internet sitesinde yer almış olan eserin aynı olduğu varsayılsa dahi,

tek bir adet dahi satışı gerçekleşmeyen bir eser için mahrum kalınan gelir tazminatı talebinde bulunulmasının redde mahkum olduğunu,davacının, hususiyetinin bulunmadığı eserden ve yenilik barındırmayan tescilsiz tasarımdan kaynaklı olarak maddi tazminat ve kişilik hakkına saldırıldığı iddiasıyla manevi tazminat talebinde bulunabilmesi mümkün olmadığını, bu nedenlerle haksız ve hukuki mesnetten yoksun davanın reddine, her türlü yargılama gideri ile vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına talep etmiştir.

Taraflarca bildirilen deliller toplanmış,bilirkişi raporları alınmıştır.

Mahkememizce alınan 04/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda, somut uyuşmazlıkta davaya konu tasarım, davacının davalının düzenlediği ... etkinliği sırasında, davacının kendisine ... sırasında verdiği şekil şablonlarının birleştirilmesi suretiyle oluşturulmuş olup davacının sadece şablon şekilleri birleştirmesinin eser sahipliği olmaya yetecek hususiyet yaratan fikri ameliyeyi sağlamaması nedeniyle söz konusu tasarımın FSEK 4/4 çerçevesinde eser vasfını haiz olmadığı,

davaya konu tasarımın şartları varsa 6769 sayılı SMK çerçevesinde tescilsiz tasarım olarak korunacağı, dosyadaki bilgi, belgeler, video kayıtları ile taraf beyanları birlikte değerlendirildiğinde, davacının davalının düzenlediği ... katıldığı, ... sırasında davalı tarafından kendisine verilen şekil şablonlarını birleştirilmesi suretiyle davaya konu tasarımı oluşturduğu, bu tasarımın bilahare davalı tarafından geliştirilerek satışa sunulduğu,

davacının ... katıldığı sırada kendisinden ... sırasında meydana getirilecek tasarımların hak sahipliğinin davalı olacağına ya da bu tasarımların satışa sunulacağına ilişkin herhangi bir yazılı muvafakatname ya da sözleşmeye dosya kapsamında rastlanmadığı anlaşılmakla, davacıdan izin alınmaksızın davalının verdiği malzeme ve şablonlara katkı sunmak suretiyle oluşturulmuş tasarımın satışa arz edilmesinin davacının tasarımcı sıfatıyla hak ihlaline sebebiyet verdiği,

davacının tasarımının kendisinden izin alınmaksızın satışa arz edilmesinin Takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak kaydıyla SMK 59 atfı ile SMK 81/a hükmünün ihlali sayılacağı, davacının maddi tazminat talebini SMK 151/2 c kapsamında, “Sınai

mülkiyet hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması hâlinde ödemesi gereken lisans bedeli”ne dayandırdığı, davaya konu uyuşmazlıkta şekil şablonlarının davalı tarafça davacıya verilmesi, davacının bu şablonları birleştirmek suretiyle tasarımı oluşturması bilahare tasarımın ham halinin davalı tarafça şekillendirilip nihai halinin verilmesi dikkate alındığında, verilen katkının derecesi, ürünün satışına katkısı ve sektörel uygulama da dikkate alındığında davacının davaya konu tasarımın uygulandığı ürünün satışından elde edilecek gelirin % 10’unu tazminat olarak talep edebileceği, bu hesabın yapılabilmesi için Sayın Mahkemenin heyetimiz mali

bilirkişisine davalı ticari defterlerini inceleme hususunda yetki vermesi gerektiği, şeklinde görüş ve kanaat belirtilmiştir.

Mahkememizce alınan 03/02/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda, kök rapordaki kanaatlerin aynen muhafaza edildiği, davalı tarafın, ticari defter-kayıtları ve satış raporları üzerinde yapılan incelemeler de, dava konusu tasarıma yönelik satış kaydına rastlanmadığı, bu kapsamda, davacı tarafın maddi tazminat talebi doğrultusunda hesaplama yapılamadığı, Sayın Mahkeme tarafından tecavüzün varlığı yönünde karar verilmesi halinde, davacı tarafın maddi tazminat talebinin Türk Borçlar Kanununun 50. ve 51. Maddelerine göre belirlenmesi hususunun Sayın Mahkemenizin takdirinde olduğu, şeklinde görüş ve kanaat belirtilmiştir

Dava, eser sahipliğinden doğduğu iddia olunan mali ve manevi haklara yapıldığı belirtilen tecavüzün tespiti, durdurulması, önlenmesi, ortadan kaldırılması, tescilsiz tasarımdan doğan haklara yapıldığı belirtilen tasarım tecavüzünün tespiti ve önlenmesi talepleri ile anılan kapsamlarda maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkindir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu tasarımın, davalının düzenlediği ... etkinliği sırasında, davacının kendisine ... sırasında verdiği şekil şablonlarının birleştirilmesi suretiyle oluşturulduğu, sadece şablon şekilleri birleştirmesinin eser sahipliği olmaya yetecek hususiyet yaratan fikri ameliyeyi sağlamaması nedeniyle söz konusu tasarımın FSEK 4/4 çerçevesinde eser vasfına haiz olmadığı, dosyadaki bilgi, belgeler, video kayıtları ile taraf beyanları birlikte değerlendirildiğinde, davacının davalının düzenlediği ... katıldığı,

... sırasında davalı tarafından kendisine verilen şekil şablonlarını birleştirilmesi suretiyle davaya konu tasarımı oluşturduğu, bu tasarımın bilahare davalı tarafından geliştirilerek satışa sunulduğu, davacının ... katıldığı sırada kendisinden ... sırasında meydana getirilecek tasarımların hak sahipliğinin davalıda olacağına ya da bu tasarımların satışa sunulacağına ilişkin herhangi bir yazılı muvafakatname ya da sözleşmeye dosya kapsamında rastlanmadığı anlaşılmakla,

davacıdan izin alınmaksızın davalının verdiği malzeme ve şablonlara katkı sunmak suretiyle oluşturulmuş tasarımın satışa arz edilmesinin davacının tasarımcı sıfatıyla hak ihlaline sebebiyet verdiği, davacının tasarımının kendisinden izin alınmaksızın satışa arz edilmesinin SMK 59 atfı ile SMK 81/a hükmünün ihlali sayılacağı, her ne kadar maddi tazminat açısından bir hesaplama yapılamamış ise de, dosyada mevcut tüm bilgi belgeler ışığında tam olarak bir belirleme mümkün olmadığından,

TBK'nin 50 ve devamı maddeleri uyarınca hakkaniyet gereği 5.000,00 TL maddi tazminat dosya kapsamına uygun bulunmuş, eylemin ağırlığı, tarafların birbirlerine göre konumları ve hakkaniyet gereğince 20.000,00 TL manevi tazminatın yerinde olduğu kanaatine varılmış, davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır