İstanbul 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/37 K.2024/105

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, davalı lehine TPE nezdinde tescil edilmiş olan endüstriyel tasarımların daha önce kamuya arz edildiğini, bu nedenle yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine haiz olmadıklarını, tescilli tasarımların hükümsüzlüğü ve sicilden terkininin gerektiğini, TPE'nin sadece şekli inceleme yapmasını fırsat bilen davalıların birçok üreticinin hiçbir “yeni ve ayırt edicilik” taşımayan hatta çoktan kamuya mal olmuş bir çok ürünü belge alarak koruduğu ve rakiplerine karşı bir baskı ve tehdit unsuru olarak kullandığını, bu tasarımların ..., ..., ...ve ...gibi birçok firma tarafından kullanıldığını,

günümüzde de aynı tasarımlı ürünleri üreten birçok firma olduğunu, (...) hatta bu ürünlerin dünyanın birçok ülkede de aynı tasarımlarla üretildiğini, delilleri arasında sundukları yurt dışında üretim ve satış yapan “...”, “...”, “...” şirketlerinin katologlarının incelendiğinde davalının bu kataloglarda yer alan ürünleri alıp tescil ettirdiğini, bu nedenle davalı adına tescilli ..., ..., ..., ve ...nolu tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, ...'in, porselen sektöründe 1976 yılından beri faaliyet göstermekte olduğunu, Türkiye'de yüksek tanınmışlık seviyesine ulaşmış olan “...” markasının sahibi olduğunu, müvekkili şirketin yüze yakın marka tesciline sahip olduğunu, markası altında yürüttüğü Ar-Ge çalışmaları ile yeni ve öncü tasarımlar ortaya koyduğunu ve yüksek bedellerde yatırım yaptığı bu tescilli tasarımları tanınmış markası altında tüketiciye sunarak sektörde önem kazanmaya devam ettiğini, yerli porselen üreticisi ithalat ve ihracatçısı olduğunu, yüze yakın marka tescili/başvurusu bulunan müvekkili şirketin 300'ün üzerinde de tescilli tasarımı bulunduğunu,

müvekkili şirketin tasarımlarının tamamının özgün tasarımlar olduğunu, davacının hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ettiği ..., ..., ..., ... no'lu tasarımların da yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine haiz olduğunu, davacının iddiasını ispat etmeye yönelik olarak hiçbir belge sunmadığını, dava dilekçesinde dayanmış olduğu delillerin ise hangi vakıanın ispatı için olduğunu açıklamadığını, davacının davasının haksız ve dayanaksız olduğunu,

müvekkili şirkete ait olan ve 29.07.2005 başvuru tarihli tasarımlardan önce söz konusu tasarımların piyasada olduğuna ilişkin hiçbir belge sunmamasından açıkça anlaşıldığını da beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

Dosya, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 20/12/2022 Tarih, ...Esas, ...Karar sayılı dosyasından verilen yetkisizlik kararı ile Mahkememize gönderilmiş, Mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydı yapılmıştır.

Mahkememizin 19/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda; SMK madde 77/1 hükmü gereğince ..., ..., ... tescil nolu tasarımların yenilik ve ayırt ediciliğe sahip olmamaları, ...tescil nolu tasarımın ise ayırt ediciliğe sahip olmaması nedeniyle hükümsüzlük şartlarının oluştuğu yönünde görüş ve kanaate ulaştıklarını belirtmişlerdir.

Uyuşmazlık; davalıya ait..., ..., ..., ve ... nolu tasarımların hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

6769 sayılı SMK'da tescilli tasarımların korunma şartları belirlenmiştir.

Tasarım ve ürün. Madde 55- (1)Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. Yenilik ve ayırt edicilik. Madde 56- (1)Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.

(4)Bir tasarımın aynısı; a)Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.

(5)Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a)Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b)Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.

(6)Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır. Madde 57- (1)Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.

(2)Koruma talep edilen bir tasarım, BAŞVURU TARİHİNDEN VEYA RÜÇHAN TALEBİ VARSA RÜÇHAN TARİHİNDEN ÖNCEKİ ON İKİ AY İÇİNDE tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.

Madde 58- (1)Tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabilir. (2)Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır... Madde 59- (1)Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir.

Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz.

(2)Tescilsiz tasarım, sahibine birinci fıkrada belirtilen fiilleri engelleme hakkını sadece korunan tasarımın aynısının veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kopyalanarak alınması hâlinde verir. Korunan tasarımın kendi tasarımından önce kamuya sunulduğunu makul yollarla bilmesi mümkün olmayan bir tasarımcı tarafından bağımsız olarak yapılan tasarımın koruma kapsamındaki tasarımdan kopyalanmış olduğu kabul edilmez.

Madde 77- (1)Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir: a)55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, ... başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse. b)Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse. c)Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise....

Madde 79- (1)Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin karar geçmişe etkili olup, tasarıma bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır.

2)Tasarım sahibinin ağır ihmali veya kötüniyetli hareket etmesinden zarar görenlerin tazminat talepleri saklı kalmak üzere, hükümsüzlüğün geçmişe dönük etkisi aşağıdaki durumları etkilemez: a)Hükümsüzlüğe karar verilmeden önce tasarımın sağladığı haklara tecavüz nedeniyle verilen kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar. b)Hükümsüzlüğe karar verilmeden önce yapılmış ve uygulanmış sözleşmeler.

(3)İkinci fıkranın (b) bendinde belirtilen sözleşme uyarınca ödenmiş bedelin hakkaniyet gereğince kısmen veya tamamen iadesi talep edilebilir. (4)Tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş karar herkese karşı hüküm doğurur.

Somut olaya dönüldüğünde; Tüm dosya kapsamı, alınan bilirkişi heyet raporu ve yukarıda açıklanan mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; SMK madde 77/1 hükmü kapsamına, davalı adına tescilli ..., ..., ... tescil nolu tasarımlar ile davacının hükümsüzlüğe dayanak olarak sunduğu ürünler ve bilirkişilerce resen ele alınan ürünler

arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin benzerlikler bulunduğu, tasarımların kenar genişliklerinin, ayak yüksekliklerinin ve halka ayak yapısı gibi unsurlarının bütüncül algı içerisinde tescil başvuru tarihi itibarı ile ayırt edici niteliklerinin ve farklılık yaratan özelliklerinin bulunmadığı, böylelikle tasarımların SMK m. 56 kapsamında yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini taşımadığı, ... tescil nolu tasarımın ise herkesçe bilinen ve yaygın olarak kullanılan harcıalem bir tasarım olduğu,

tüm tespit ve değerlendirmeler mevzuat kapsamında ele alındığında ayırt edicilik ve yenilik unsuru bulunmayan dava konusu tasarımlar yönünden hükümsüzlük şartlarının oluştuğu anlaşılmakla, anılan tasarımlarının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır