İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/10 K.2025/333

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava Dilekçesi: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkilinin ...'nde öğretim görevlisi olarak çalıştığını, davalılarında aynı üniversitesinen inşaat ve mimarlık fakültelerinde öğretim görevlisi olduklarını, müvekkilinin 2013 yılında ... aracılığıyla ... ile tanıştığını, davalılardan ...'ın müvekkiline daha önce yazdığı ancak herhangi bir hakemli dergide yayınlanması için yeterli kabul edilmeyen bir makalesinin bulunduğunu, dergide yayınlanmayan çalışmasını hakemli bir dergide yayınlanması için üzerinde beraber çalışma başlattıklarını,

...’ın makalesinin ilk haline önemli katkılar vererek yepyeni bir makale ortaya çıkardığını ve makale sorumlu yazarı olmasından dolayı eseri ...’a gönderdiğini, ... dergisine gönderilen makalenin teslim haberinin ve teyidinin dergi tarafından davalıya da yapıldığını, dergi tarafından yapılan inceleme sonucunda makalenin ilginç ve iyi yazılmış bir makale olduğunun tespit edildiğini ancak çeşitli yazım ve vurgu eksikliklerinden dolayı düzeltmelerin gerektiğinin belirtildiğini, makalede değişiklik yapılmasının dergi editörleri tarafından istendiğini, dergi tarafından istenilen değişikliklerin müvekkili tarafından yapılarak ...'a gönderildiğini,

yayıncı derginin istediği değişikliklerden başka değişiklikler de talep ettiğini, ancak kendisinin bu değişiklikleri yapmayacağını, yayıncı kuruluşun istemesi halinde ilave değişiklikleri yapacağının belirtildiğini, sonraki süreçte dergiye son hali müvekkili tarafından verilen makalenin teslim edildiğini, sorumlu yazar ...'ın kendisini sorumlu yazarlıktan çekerek yerine ...’nu atadığını ve ...’un ismini yazar listesinden çıkardığını, bu değişikliklerin müvekkilinin rızası dışında gerçekleştiğini, müvekkilinin dava konusu eserin sahibi olduğunu, davalılar ... ve ...'in makalenin yazılmasına hiçbir katkılarının olmadığını belirterek,

fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla, müvekkilinin dava konusu "..." isimli eserin sahibi olduğunun tespitine, müvekkilinin adının eserden rızası dışında çıkartmaları sureti ile gerçekleşen tecavüzün sona erdirilmesine, müvekkilinin uğramış olduğu manevi zararın tazmini için 50.000 TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline, davalılar ... ve ...'in dava konusu eserin sahibi olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap Dilekçesi: Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı ... ve ...’nun ulusal ve uluslararası seviyede yayınlanmış birçok eserlerinin olduğunu, ikisinin de Profesörlük kadrosu beklediklerini, ...’in ise doktora öğrencisi olduğunu, buna karşı davacı ...’un, akademik kariyeri ile ilgili küçültücü ifadeler kullanmış ve akademik yayının nasıl yapıldığını bilmediğini iddia ettiğini, çalışmaya konu olan binalarla ilgili olarak ... ve ...'in hak sahibi olduğunu belirtmiş ve davacının ...'nun ricasıyla çalışmaya dahil edildiğini ve makaleye teknik bilgi ve orijinal buluş anlamında katkıda bulunmadığını,

davacının makaleyi düzenlediği ve yaptığı katkının redaksiyon niteliğinde olduğunu, ayrıca davacı ve davalılar arasında geçen maillerden davacının “...” ifadesini kullandığını ve bu nedenle işlerde yaratıcı bir etkisinin olmadığını, çalışmada kullanılan binanın projesinin elinde olmadığını, dergi hakemi tarafından istenilen değişiklikleri yapamayacağını belirttiği ve makalenin davacı katkısıyla gönderilen dergiden düzeltme aldığını, davacının, davalılar ... ve ...’in eser sahibi olmadığına dair iddiasının ise tartışmaya kapalı olduğunu,

zira ...’ın her ikisinin de eser hak sahipliliğini kabul ettiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkememizce verilen ilk karar: Mahkememiz 19/07/2017 karar tarihli ... Esas- ...

Karar sayılı kararı ile "Mahkemece; temin edilen bilirkişi raporları da gözönünde bulundurularak, dava konusu makalenin eser olduğu ve davacı ile davalıların ortak eser sahibi oldukları, davacının eserde ikinci sırada eser sahibi olarak adının belirtilmesi gerektiği ve adının bulunmadığı, eserlerin toplatılması ve web ortamındakilerinin içerikten çıkartılması ve eserde davacı isminin belirtilmesi gerektiği, davacının FSEK 15. maddesindeki adın belirtilmesi manevi hakkının ihlaline dayalı olarak takdiren belirlenen 15.000,00-TL manevi tazminatın davalılardan alınarak davacıya verilmesi gerektiği gerekçesiyle.

Davacı ... tarafından davalılar aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile davacı ile davalıların davaya konu "..." isimli makalede ortak eser sahibi olduğunun tespitine ve davacının eserde ikinci sırada olarak eser sahibi olarak adının belirtilmesine, davalıların eser sahibi olmadığının tespitine ilişkin talebin reddine, davacının adının bulunmadığı makalenin web ortamı yayınlanmış veya basılmış eserler bulunduğu takdirde bunların içerikten çıkartılmasına,

ve söz konusu varsa yayınların toplanarak eserde davacı isminin belirtilmesine,5846 sayılı yasanın 15. maddesi uyarınca davacının adın belirtilmesi manevi hakkının ihlali nedeniyle manevi zararına yönelik takdiren 15.000 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair manevi tazminat talebinin reddine," karar verilmiş, karara karşı davalılar vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İstinaf ilamı: Mahkememizin 2015/172 esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda verilen hükmün taraflarca istinaf edilmesi üzerine İstanbul BAM 44. Hukuk Dairesinin... esas, ... karar sayılı ilamı ile;"Davalı ... vekilinin istinaf talebinin kabulüne, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a/6 maddesi gereğince Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına, davalı ... vekilince sunulan ıslah dilekçesi ve içeriğindeki talepler doğrultusunda gerekli araştırma ve inceleme yapılmak suretiyle yeniden değerlendirme yapılarak karar verilmesi amacıyla dosyanın Mahkemesine geri gönderilmesine,

kararın kaldırılma gerekçesine göre diğer davalılar ... ve ... vekilinin istinaf taleplerinin bu aşamada değerlendirilmesine yer olmadığına" dair karar verilerek hükmün kaldırıldığı ve dosyanın mahkememizin 2021/10 E. Sayılı sırasına kayıt edilerek yargılamaya devam edildiği anlaşılmıştır.

İstinaf sonrası yapılan işlemler:

- Dosyanın Bilişim Uzmanı bilirkişisine tevdii edilerek rapor alındığı ve alınan 19/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda.

"Dosya muvacehesinde kritik olaylar ve taraflarca sunulan e-posta görsellerinin sentezlenmesi sonucu üretilen olay-iletişim enformasyonu yukarıda sunulmuş olmakla, Sorumlu Yazarlık için gerekli alt koşulun yayıncı sistemine üyelik olduğu ve bu şartın DAVALI-2 yönünden, namına ilk hesap açılışının gerçekleştiği tarih ile makalenin yazar listesinden davacı çıkarılmış halde düzeltilmiş sürümünün dergiye sunum tarihinin aynı ve yaklaşık iki saat farklı gerçekleşmelerinin bilirkişilikçe şüpheli karşılandığı,

zira aynı gün yazar ekibinin makale üzerindeki düzenleme sorumluluğunun da sona ermesi ile ekip içinde yönetimsel bir değişime aynı gün gidilmesini gerektirecek, analitik bir nedene ulaşılamadığı, dosya içi edimlerin hülasasında, MAKALE'nin davacının yazar listesinden çıkarılmış haliyle DERGİ'ye gönderilmesiyle aynı gün, DAVALI-2'ye ait DERGİ nezdindeki hesabın DAVALI-1 yanca oluşturularak bu hesap üzerinden AVALI-2'ye"Sorumlu Yazarlık" yetkisinin devredilmiş(Tablo3,20) olabileceği; aksi yönde bir bulguya rastlanmadığından, her halükarda DAVALI-1'in yetkisini devreden olarak süreçten haberdar olduğu"na dair kanaatlerini bildirmiştir.

Dava ve uyuşmazlık : Taraflar arasındaki dava ve uyuşmazlık; FSEK gereğince dava konusu makalenin eser sahipliğinin tespiti davalıların eser sahini olmadığının tespiti ve tazminat talebine ilişkindir.

Gerekçe: tüm dosya kapsamı bir bütün olarak ele alındığında istinaf öncesi ve sonrası alınan bilirkişi raporlarında dava konusu "..." isimli makalenin FSEK kapsamında eser niteliğinde olduğu, eserin ... isimli dergide Eylül 2015 tarihinde yayınlandığı, dergide yazar adı olarak davalıların bulunduğu, davacının isminin geçmediği, dosya kapsamında istinaf öncesi ve sonrası alınan bilirkişi raporlarında davacının dava konusu makalenin hazırlanması sırasında katkıda bulunduğu ve yazar olarak gösterilmesi gerektiği, davacının davalılarla beraber eser hak sahibi olduğunun tespit edildiği, bu nedenle davacının FSEK 15. Madde gereğince isminin eser sahibi olarak belirtilmemesinin FSEK 15. Maddeye aykırı olduğu ve manevi hak niteliğinde olduğu kanaatine varılmıştır.

Dosya kapsamında istinaf sonrasında alınan bilirkişi raporunda dava konusu makalenin yayınlanması için dergi ile yapılan yazışmaların davalı ... tarafından yapıldığı, diğer davalıların makalenin yayınlanması için dergi ile sorumlu yazar olarak herhangi bir sorumluluklarının bulunmadığı anlaşılmakla manevi tazminat talebi bakımından sorumlu yazarın Davalı ... olduğu anlaşılmakla davacının isiminin belirtilmemesi yönünden manevi zararın davalıdan tahsiline dair karar vermek gerekmiştir.

Yapılan yargılama sonucunda dava konusu makalenin eser olduğu ve davacı ile davalıların ortak eser sahip oldukları, davacının eserde ikinci sırada eser sahibi olarak adının belirtilmesi gerektiği ve adının bulunmadığı, eserlerin toptılması ve web ortamındakilerinin içerikten çıkartılmasına ve eserda davacı isminin belirtilmesine, davacının FSEK 15. Maddesindeki adın belirtilmesi manevi hakkının ihlaline dayalı olarak takdiren belirlenen 15.000,00 TL manevi tazminatın sorumlu yazar davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair manevi tazminat talebinin de reddine karar verilmesi gerekmiş, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸